Giếng phun khí và nước có thể liên quan đến hoạt động núi lửa trẻ
Liên quan đến giếng khoan ở làng Klă, xã Chư Prông phun khí và nước với áp suất lớn, kết quả khảo sát bước đầu của Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam cho thấy, đây không phải hiện tượng riêng lẻ mà có tính chất khu vực. Theo cơ quan chuyên môn, hiện tượng này có thể liên quan đến tầng chứa nước có áp nằm dưới lớp phủ bazan, đới ảnh hưởng của hệ thống đứt gãy Pô Cô và hoạt động núi lửa trẻ trong khu vực.
Tại một số giếng khoan ở Chư Prông, khí phun lên có mùi thoảng. Khi đứng gần khu vực miệng giếng trong khoảng 3-5 phút, có thể xuất hiện cảm giác hơi ngộp, khó chịu. Qua đánh giá ban đầu, khí đi kèm dòng nước phun lên có khả năng là carbon dioxide (CO₂), với lưu lượng khoảng 10-20 m³/giờ.
Tuy nhiên, nguồn gốc của loại khí này hiện vẫn chưa được xác định. Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam nhận định, khí có thể liên quan đến quá trình thoát khí dọc các đới đứt gãy sâu, phản ứng địa hóa giữa nước và đá hoặc một số quá trình địa chất sâu khác. Để có kết luận chính xác, cần tiếp tục phân tích thành phần và đồng vị khí.
Theo Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, thành phần khí cũng như chất lượng nước phun lên tại các giếng hiện chưa được xác định đầy đủ. Trong khi đó, nếu khí có hàm lượng CO₂ cao, nguy cơ mất an toàn cho người dân tại khu vực giếng khoan là vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Cục đã báo cáo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời đề xuất mở mới nhiệm vụ đột xuất để điều tra, làm rõ toàn diện hiện tượng địa chất bất thường này.
Trong thời gian chờ kết quả điều tra, nghiên cứu chi tiết, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đề nghị UBND tỉnh Gia Lai chỉ đạo UBND xã Chư Prông, các xã lân cận và các cơ quan chức năng triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn trước mắt cho người dân. Cụ thể, khu vực xung quanh các lỗ khoan đang phun cần được khoanh vùng an toàn với bán kính tối thiểu 30-50 m, đồng thời cắm biển cảnh báo và dựng rào chắn tạm thời.
Người dân được khuyến cáo không tụ tập, hiếu kỳ hoặc đứng lâu tại khu vực miệng giếng, đặc biệt vào sáng sớm, ban đêm hoặc khi trời lặng gió. Đây là những thời điểm khí nặng hơn không khí, trong trường hợp có hàm lượng CO₂ cao, có thể tích tụ ở khu vực thấp và làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Cơ quan chuyên môn cũng lưu ý không để trẻ em, người cao tuổi và vật nuôi tiếp cận khu vực lỗ khoan đang phun khí, nước. Đặc biệt, người dân không tự ý trám lấp, hàn kín hoặc bịt miệng lỗ khoan; không đốt lửa hoặc sử dụng nguồn nhiệt sát miệng giếng cho đến khi thành phần khí được xác định.
Đối với các giếng khoan trong khu vực, cơ quan chuyên môn đề nghị quản lý, khống chế độ sâu không vượt quá 150 m. Nước phun lên từ các giếng cũng không được sử dụng trực tiếp cho ăn uống khi chưa có kết quả phân tích, đánh giá chất lượng.
Cảnh báo nguy cơ mất an toàn, tiếp tục lấy mẫu phân tích chuyên sâu
Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam khuyến cáo, khi phát hiện hiện tượng giếng khoan tự phun khí, nước hoặc xuất hiện mùi khí lạ, người dân cần thông báo ngay cho chính quyền và cơ quan chuyên môn.
Đặc biệt, các trường hợp phát hiện thêm vị trí phun tương tự, lưu lượng phun tăng hoặc giảm bất thường hay xuất hiện các dấu hiệu sức khỏe như khó thở, chóng mặt... cần được báo ngay để cơ quan chức năng kiểm tra, đánh giá và có biện pháp xử lý phù hợp.
Ông Trương Bá Vinh, Trưởng phòng Địa chất và Khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, cho biết qua các đợt kiểm tra thực tế, cơ quan chức năng đã có báo cáo bước đầu và đưa ra một số khuyến cáo nhằm bảo đảm an toàn cho người dân.
Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đơn vị sẽ tiếp tục tham vấn ý kiến các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện báo cáo, trình UBND tỉnh Gia Lai xem xét, chỉ đạo.
“Cơ quan chức năng đã thu thập mẫu nước và khí tại hiện trường để phân tích chuyên sâu về nguồn gốc, cấu tạo địa chất cũng như thành phần hóa học”, ông Vinh cho hay.
Việc tiếp tục lấy mẫu, phân tích thành phần khí và nước được xem là cơ sở quan trọng để xác định bản chất hiện tượng, đánh giá mức độ nguy hiểm cũng như đưa ra giải pháp quản lý, khai thác nguồn nước dưới đất phù hợp.
Trong khi chưa có kết luận chính thức, ngành chức năng khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan, không tự ý xử lý các giếng khoan đang phun khí, nước và cần tuân thủ các biện pháp cảnh báo, khoanh vùng an toàn để phòng ngừa những rủi ro có thể xảy ra.
Như báo Nhà báo và Công luận đã thông tin, trước đó vào ngày 19/7, do thiếu nước phục vụ sinh hoạt và tưới cây công nghiệp, ông Đàm Xuân Hòa (trú làng Klă) đã sử dụng dàn khoan của gia đình để khoan sâu thêm khoảng 10 m, nâng tổng độ sâu giếng lên khoảng 170 m.
Trong quá trình khoan, giếng bất ngờ phun hỗn hợp khí và nước với áp suất rất lớn. Ngay sau đó, cột khí và nước phun cao hơn 10 m so với mặt đất. Để giảm áp lực dòng phun, ông Hòa đã dùng máy múc mở rộng miệng giếng. Tuy nhiên, việc này khiến dòng khí và nước tiếp tục trào lên mạnh hơn, đồng thời làm miệng giếng bị xói lở, mở rộng gần gấp đôi so với ban đầu.
UBND xã Chư Prông sau đó đã lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính ông Đàm Xuân Hòa 42,5 triệu đồng do tổ chức hành nghề khoan nước dưới đất khi không có giấy phép và thực hiện khoan giếng khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
