Dù đã quá kỳ thu hoạch, hàng chục ha dưa hấu tại xã Ia Mơ (Gia Lai) vẫn nằm phơi nắng giữa ruộng. Theo ghi nhận, dọc tuyến đường vào xã Ia Mơ, nhiều ruộng dưa hấu rộng lớn bị bỏ mặc, trâu bò được chăn thả để ăn số dưa bị hư hỏng.
Không được thu hoạch cộng với thời tiết nắng nóng kéo dài, phần lớn thân cây đã héo khô, để lại hàng trăm tấn dưa nằm phơi nắng ngoài đồng. Một số ít quả còn giữ được màu xanh, nhưng đa phần đã ngả vàng, chín rục, thối rữa.
Ông Lâm Văn Sáu, một trong bốn hộ dân từ xã Tây Sơn (Gia Lai) lên Ia Mơ thuê đất trồng dưa hấu cho biết: “Trong năm, tôi cùng hai hộ dân khác đến xã Ia Mơ thuê 25 ha đất để trồng dưa hấu. Khi cây vừa ra hoa, bà Bùi Thị Thanh Thủy trú xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai cùng thương lái đến thỏa thuận mua toàn bộ diện tích với giá 17 triệu đồng/500 m² (tương đương 340 triệu đồng/ha)”.
Theo ông Sáu, tổng giá trị hợp đồng ước tính khoảng 8,5 tỷ đồng. Sau khi thống nhất, phía bà Thủy đã hai lần chuyển cho nhóm ông Sáu tổng cộng 7,3 tỷ đồng còn thiếu khoảng 1,2 tỷ đồng theo thỏa thuận.
Tuy nhiên, sau Tết, giá dưa trên thị trường giảm mạnh, thương lái đề nghị thương lượng lại với mức giá 4.000 đồng/kg. Thế nhưng các hộ dân không đồng ý vì cho rằng mức giá này sẽ khiến họ thua lỗ nặng, không đủ bù đắp chi phí đầu tư gần 5 tỷ đồng và công chăm sóc xuyên Tết.
Do không thỏa thuận được giá, nhóm thương lái đã không thu hoạch dưa hấu như cam kết ban đầu, dẫn đến toàn bộ gần 25 ha dưa bị bỏ mặc và thối rữa. Sau đó, phía thương lái yêu cầu hoàn trả hơn 7 tỷ đồng tiền cọc nhưng người dân không đồng ý.
“Mỗi vụ dưa kéo dài khoảng 70 ngày, tổng chi phí gần 5 tỷ đồng. Bán theo phương án ban đầu thì còn có lãi, đằng này lại đưa ra phương án bán với giá 4.000 đồng/kg thì chúng tôi lỗ nặng, lấy gì để trả ngân hàng. Nếu mất giá, thương lái có thể thương lượng giảm xuống 12–13 triệu đồng/sào thì chúng tôi còn xem xét.
Trong hợp đồng mua bán có ghi rõ diện tích 500 sào, giá 17 triệu đồng/sào; giá lên không xin, giá xuống không bớt. Trong vụ việc này, chúng tôi thực hiện theo ký kết giữa hai bên. Sau khi ký, bên mua đã chuyển tiền cọc theo cam kết. Nếu bên mua khiếu kiện thì chúng tôi sẽ theo kiện”, ông Sáu cho biết thêm.
Về phía nhóm thương lái mua dưa cho rằng, thời điểm cam kết, dưa mới ra nụ, chưa có trái và nhà vườn cam kết dưa có năng suất 2,5 tấn/sào, nhưng thực tế khoảng 500 kg/sào.
Thấy ruộng dưa năng suất thấp nên thương lái đã yêu cầu thỏa thuận lại, đề nghị đổi hình thức mua “bao lô” sang mua theo kg với giá 5.000 đồng/kg nhưng phía nhà vườn không chấp nhận.
Ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Mơ cho biết: “Các ruộng dưa trên do một nhóm hộ nông dân từ xã Tây Sơn đến địa phương thuê đất trồng dưa hấu theo thời vụ. Nhưng do bất đồng trong hợp đồng mua bán, dẫn đến không có sự đồng thuận khiến ruộng dưa quá thời hạn vẫn không được thu hoạch khiến dưa bị hư hỏng”.
Liên quan đến vấn đề này, trước đó vào cuối tháng 1/2026, UBND xã Ia Mơ đã nhiều lần mời các bên lên làm việc để giải quyết vụ việc, nhưng do bên bán vắng mặt nên không thể hòa giải được.
“Hàng trăm tấn dưa hấu không được thu hoạch, bị vứt đầy đồng, hư hỏng như vậy thì rất là tiếc. Do số tiền rất lớn, liên quan hợp đồng mua bán nên chúng tôi đã hướng dẫn theo hướng khởi kiện ra tòa giải quyết”- ông Tuấn Anh cho biết thêm.
