Gia Lai: Vụ khoai đắng, nông dân vùng “chảo lửa” đối mặt nguy cơ thua lỗ nặng

Giá khoai lang lao dốc, nông dân "khóc ròng" vì thua lỗ

Trái với sự nhộn nhịp thường thấy, những ngày này không khí thu hoạch khoai lang ở các xã phía Tây Gia Lai như Phú Thiện, Chư A Thai trở nên trầm lắng, đìu hiu bởi giá giảm mạnh, khiến người dân đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng.

Theo đó, hiện nay giá khoai lang đang giảm sâu so với thời điểm cách đây khoảng một tháng. Nếu như trước đó, khoai lang được thu mua với mức trên 10.000 đồng/kg, thì hiện nay chỉ còn dao động khoảng 5.000 đồng/kg (giảm hơn một nửa).

Với mức giá này, nhiều hộ dân cho biết gần như không có lãi, thậm chí thua lỗ, nhất là những hộ phải thuê đất sản xuất.

Ghi nhận của PV tại cánh đồng thôn Kim Môn (xã Chư A Thai) không khó để bắt gặp tâm trạng lo lắng, buồn bã của người nông dân trồng khoai. Anh Phạm Văn Viện (trú tại xã Chư A Thai) không giấu được vẻ đượm buồn khi giá khoai liên tục giảm sâu.

Chia sẻ với PV, anh Viện cho biết: “Từ tháng 10/2025, gia đình mình gom hết vốn liếng đầu tư trồng hơn 16 ha khoai lang tại cánh đồng thôn Kim Môn với kỳ vọng một mùa vụ thắng lợi. Thời điểm cách đây hơn một tháng, giá khoai ở mức 16.000 đồng/kg, cùng với việc chăm sóc bài bản, năng suất đạt khoảng 30 tấn/ha nên cả nhà càng thêm hy vọng. Tuy nhiên, khi bước vào thu hoạch, giá khoai lao dốc xuống còn 8.000 đồng/kg, thời điểm này chỉ còn 5.000 đồng/kg”.

Theo anh Viện, trung bình 1ha khoai lang gia đình đầu tư khoảng hơn 100 triệu đồng. Vài ngày trước, giá khoai 8.000 đồng/kg nếu giá này vẫn còn có lời chút ít còn với giá hiện tại xem như không có lời, thậm chí còn lỗ.

Tương tự tại cánh đồng khoai lang ở thôn Thắng Lợi 1, xã Phú Thiện (Gia Lai) khung cảnh cũng chẳng khác là bao. Trên gương mặt rám nắng của những nông dân vùng “chảo lửa” bao trùm nỗi lo lắng. Nhiều hộ dân vừa thu hoạch, vừa thấp thỏm theo dõi giá cả thị trường với hy vọng có thể cải thiện phần nào thu nhập.

Gia đình bà Phạm Thị Lĩnh (thôn Thắng Lợi 1) có 3 ha khoai lang đã đến thời điểm thu hoạch, nhưng vì giá giảm quá sâu nên bà vẫn cố gắng cầm cự thêm ít ngày, với hy vọng giá có thể nhích lên chút ít.

“Với mức giá hiện tại, việc có lãi gần như không thể, thậm chí những hộ dân thuê đất còn đứng trước nguy cơ thua lỗ nặng. Hiện gia đình vẫn phải cầm cự, chờ giá lên thêm chút ít, chứ bán lúc này thì coi như lỗ vốn. Giá xăng dầu tăng, chi phí đầu vào cái gì cũng đội lên, trong khi giá khoai lại giảm sâu, người dân thực sự rất khó khăn”, bà Lĩnh buồn rầu nói.

Ồ ạt mở rộng diện tích khiến cung vượt cầu

Theo tìm hiểu của PV, được biết nguyên nhân khiến giá khoai giảm mạnh do chi phí vận chuyển tăng khi giá xăng dầu leo thang. Ngoài ra, việc người dân ồ ạt mở rộng diện tích trồng khiến nguồn cung vượt cầu, kéo giá khoai lang xuống thấp. Cùng với đó, thời điểm nắng nóng khiến sức tiêu thụ khoai lang tại các trọng điểm phía Bắc giảm mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến đầu ra.

Chị Mã Thị Thơm (một thương lái thu mua khoai lang nhiều năm ở Gia Lai) cho hay: “Thị trường khoai lang đang rơi vào tình trạng bất ổn khi giá liên tục giảm sâu từng ngày. Hiện tôi đang thu mua ở mức 5.000-6.000 đồng/kg, cao hơn so với mặt bằng chung, nhưng vẫn rất khó xoay xở đầu ra. Với mức giá này, chỉ những ruộng khoai được chăm sóc tốt, đạt năng suất khoảng 30 tấn/ha thì người trồng mới có thể hòa vốn, còn lại phần lớn đều rơi vào cảnh thua lỗ”.

Ông Đỗ Văn Năm - Giám đốc HTX Nông sản an toàn Phú Thiện (xã Chư A Thai) cho biết: “Toàn khu vực Phú Thiện và vùng lân cận hiện có gần 2.000 ha khoai lang. Giá khoai giảm mạnh thời điểm này chủ yếu do bước vào chính vụ thu hoạch, sản lượng tăng cao trong khi thị trường tiêu thụ không kịp. Bên cạnh nguyên nhân cung vượt cầu, việc sản xuất còn thiếu liên kết, người dân trồng tự phát, mạnh ai nấy làm khiến diện tích tăng nhanh, khó kiểm soát.

Theo ông Năm, để cây khoai lang phát triển ổn định, cần chuyển đổi một phần diện tích sang các loại cây trồng có giá trị tương đương. Tuy nhiên, việc này gặp khó do nhiều hộ dân đã quen với quy trình canh tác khoai lang nên còn e ngại thay đổi sang cây trồng khác.

Theo thống kê của UNBND xã Phú Thiện, hiện toàn xã có khoảng 800 ha khoai lang. Thời gian gần đây, giá khoai lang liên tục sụt giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân.

Ông Mai Ngọc Quý - Trưởng phòng Kinh tế nhận định: “Nguyên nhân khiến giá khoai lang liên tục giảm sâu do giá xăng dầu tăng cao, kéo theo chi phí vận chuyển tăng mạnh. Ngoài ra còn xuất hiện tình trạng một số thương lái lợi dụng biến động giá xăng dầu để ép giá người dân.

Trong thời gian tới, địa phương sẽ tăng cường hướng dẫn người dân lựa chọn giống khoai lang chất lượng cao, phù hợp với điều kiện canh tác, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Qua đó, khi giá thị trường có biến động, người trồng vẫn có thể bù đắp chi phí, hạn chế rủi ro thua lỗ”.

Cũng theo ông Qúy, để khoai lang phát triển ổn định và bền vững cần đẩy mạnh liên kết sản xuất và tiêu thụ ngay từ đầu vụ. Doanh nghiệp có thể đặt cọc trước, chính quyền sẽ vận động người dân tham gia sản xuất theo định hướng. Về phía người dân cần tỉnh táo, tránh tình trạng phá vỡ hợp đồng khi thấy giá khoai tăng cao.