Giá nhiên liệu không còn quyết định giá vé
Cuộc xung đột Mỹ - Iran từng khiến giá nhiên liệu máy bay tăng gấp đôi trong những tuần đầu, buộc các hãng hàng không phải nhanh chóng chuyển phần chi phí phát sinh sang hành khách thông qua việc tăng giá vé, cắt giảm số chuyến bay và áp dụng thêm nhiều loại phụ phí, đặc biệt là phí hành lý.
Ed Bastian, Giám đốc điều hành Delta Air Lines, cho biết chỉ riêng trong quý gần nhất, các hãng hàng không lớn như Delta đã phải chi thêm gần 2 tỷ USD cho nhiên liệu. "Chúng tôi không còn lựa chọn nào khác", ông nói khi giải thích quyết định tăng giá vé trong giai đoạn giá nhiên liệu leo thang.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường đã thay đổi nhanh chóng. Theo Airlines for America, giá nhiên liệu máy bay giao ngay tính đến ngày 25/6 đã giảm khoảng 40% so với mức đỉnh hồi tháng 4. Sự điều chỉnh này đến từ hai yếu tố chính: nhu cầu nhiên liệu suy giảm khi các hãng cắt giảm chuyến bay và việc các nhà máy lọc dầu Mỹ tăng sản lượng nhiên liệu hàng không để tận dụng giai đoạn giá cao trước đó.
Dù chi phí đầu vào giảm đáng kể, các hãng hàng không vẫn chưa có kế hoạch điều chỉnh giá vé. Ông Ed Bastian cho rằng mức giá hiện nay vẫn "phù hợp", ngay cả khi chi phí nhiên liệu đã giảm đáng kể trong hai tháng qua.
Theo các chuyên gia, điều này phản ánh thực tế rằng nhiên liệu chỉ là một trong nhiều yếu tố cấu thành giá vé. Khi nhu cầu đi lại vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt trong mùa du lịch hè, các hãng hàng không có ít động lực để giảm giá.
Nguồn cung ghế hạn chế giúp giá bán cao
Theo Deutsche Bank Securities, giá của phần lớn các loại vé máy bay hiện cao hơn từ 15-20% so với cùng kỳ năm ngoái. Các hãng hàng không đã thực hiện tám đợt điều chỉnh tăng giá kể từ mùa xuân, trong đó lần gần nhất diễn ra chỉ hai tuần trước.
Mike Linenberg, chuyên gia phân tích hàng không của Deutsche Bank Securities, cho rằng yếu tố quan trọng nhất không phải chi phí nhiên liệu mà là nguồn cung ghế trên thị trường.
Theo ông, nhiều hãng đã cắt giảm các đường bay có nhu cầu thấp và giá vé rẻ để tập trung vào các tuyến sinh lời cao hơn. Việc Spirit Airlines ngừng hoạt động hồi tháng 5 càng khiến tổng số ghế trên thị trường thu hẹp, tạo điều kiện để các hãng còn lại duy trì mặt bằng giá cao.
Quan điểm này cũng được lãnh đạo các hãng hàng không chia sẻ. Bob Jordan, Giám đốc điều hành Southwest Airlines, nhận định giá vé được quyết định bởi điều kiện thị trường chứ không phải công thức tính toán dựa trên biến động chi phí nhiên liệu.
"Giá vé sẽ được quyết định bởi điều kiện thị trường, chứ không phải bởi một công thức học thuật hay mục tiêu bù đắp chi phí nhiên liệu", ông Jordan nhấn mạnh.
Dù nhiên liệu là khoản chi lớn thứ hai của ngành hàng không, chỉ sau chi phí lao động, các hãng vẫn có khả năng bù đắp phần chi phí tăng thêm thông qua doanh thu từ giá vé và các khoản phụ thu. Một máy bay thân hẹp tiêu thụ khoảng 800 gallon nhiên liệu mỗi giờ bay, khiến ba hãng lớn nhất nước Mỹ gồm Delta, American Airlines và United Airlines phải chi thêm khoảng 1 tỷ USD cho nhiên liệu chỉ trong quý II.
Tuy nhiên, theo Linenberg, phần lớn khoản chi này sẽ được bù đắp nhờ mức giá vé hiện nay. Ông cho rằng nhiều hãng hàng không, đặc biệt là các hãng giá rẻ, vẫn chưa phục hồi hoàn toàn khả năng sinh lời kể từ đại dịch Covid-19 và cần tận dụng giai đoạn nhu cầu cao để cải thiện dòng tiền.
"Hãy nhìn vào số lượng hãng hàng không vẫn chưa trở lại mức lợi nhuận bền vững kể từ Covid. Họ không thể tiếp tục thua lỗ năm này qua năm khác", ông nói.
Người tiêu dùng dần chấp nhận mặt bằng giá mới
Theo các chuyên gia, khả năng giá vé giảm mạnh trong thời gian tới là khá thấp. Andrew Nocella, Giám đốc thương mại của United Airlines, nhận định: càng duy trì mức giá hiện tại lâu, các hãng hàng không càng có xu hướng xem đây là mặt bằng doanh thu mới. Ông cho rằng việc người tiêu dùng chấp nhận mức giá hiện nay sẽ khiến các hãng hàng không có thêm động lực duy trì mặt bằng giá cao.
Một số chương trình khuyến mại có thể xuất hiện sau khi mùa du lịch hè kết thúc, nhưng chủ yếu mang tính chu kỳ thay vì phản ánh xu hướng giảm giá bền vững. Các chuyên gia vẫn dự báo giá vé mùa thu năm nay sẽ tiếp tục cao hơn cùng kỳ năm trước, khi nhu cầu đi lại vẫn ổn định.
Zach Griff, tác giả bản tin hàng không From the Tray Table, cho rằng thị trường không nên kỳ vọng giá vé sẽ nhanh chóng quay trở lại mức thấp trước đây. Theo ông, đặc biệt với các khoản phụ phí như phí hành lý, một khi đã được áp dụng và mang lại nguồn thu ổn định, các hãng hàng không hiếm khi chủ động cắt giảm.
Thực tế tại sân bay quốc tế Newark Liberty cho thấy nhiều hành khách dù không hài lòng vẫn chấp nhận mức giá hiện tại. Ban Morel, một hành khách vừa trở về từ Puerto Rico, cho biết ông phải trả 400 USD cho vé khứ hồi cùng 100 USD phí ký gửi hành lý. "Mọi thứ đều tăng giá, nhưng dường như không bao giờ giảm xuống", ông nói.
Một hành khách khác, Michael Boenisch, cũng cho rằng việc giá vé tăng nhưng chất lượng dịch vụ chưa cải thiện khiến trải nghiệm bay ngày càng kém hấp dẫn. Dù vậy, nhiều gia đình vẫn tiếp tục duy trì kế hoạch du lịch vì nhu cầu đi lại và công việc gần như không thể cắt giảm.
Điều này cho thấy, trong bối cảnh nhu cầu vẫn vượt khả năng cung ứng trên nhiều đường bay, giá nhiên liệu không còn là yếu tố quyết định duy nhất đối với giá vé. Thay vào đó, chiến lược quản lý công suất, khả năng tối ưu doanh thu và sức mua của hành khách đang đóng vai trò lớn hơn trong việc định hình mặt bằng giá của ngành hàng không.
