Đẩy mạnh đào tạo nghề, nâng cao năng lực lao động ở vùng khó khăn
Lai Châu là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao, địa bàn rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số. Việc triển khai Dự án 4 – “Phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững” trong Chương trình giảm nghèo bền vững đã tạo cơ hội để tỉnh tập trung đầu tư mạnh vào đào tạo nghề, phát triển thị trường lao động và mở rộng việc làm.
Ngay từ đầu giai đoạn 2021–2025, tỉnh đã bố trí tổng nguồn vốn 177 tỷ đồng cho Tiểu dự án 1 – Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn; trong đó ngân sách Trung ương hỗ trợ 147,9 tỷ đồng và ngân sách địa phương 29,2 tỷ đồng. Từ nguồn lực này, tỉnh đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo cho Trường Cao đẳng Lai Châu – cơ sở giáo dục nghề nghiệp trọng điểm, đồng thời tăng cường năng lực cho các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên.
Đáng chú ý, các lớp đào tạo nghề được xây dựng theo nhu cầu thị trường, gắn với điều kiện sản xuất và lợi thế của từng địa bàn như trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ, thủ công, kỹ thuật nông nghiệp. Nhờ đó, người dân sau đào tạo có thể áp dụng ngay kiến thức vào làm kinh tế hộ gia đình, phát triển sản xuất hoặc tìm việc tại các doanh nghiệp trong tỉnh.
Tính đến tháng 2/2025, thông qua các mô hình đào tạo nghề linh hoạt, tỉnh đã hỗ trợ đào tạo cho 33.499 lao động nông thôn – một con số thể hiện nỗ lực lớn trong bối cảnh kinh phí sự nghiệp giải ngân còn nhiều khó khăn. Tổng kinh phí đã giải ngân của Tiểu dự án 1 đạt 95,9 tỷ đồng (54,14% kế hoạch), trong đó phần vốn đầu tư phát triển đạt 100% và vốn sự nghiệp đạt 49,1% đối với nguồn Trung ương, 79,58% đối với nguồn địa phương.
Khó khăn chủ yếu nằm ở tiến độ hoàn thiện hồ sơ mua sắm thiết bị cho một số gói thầu tại Trường Cao đẳng Lai Châu, song tỉnh đang tập trung tháo gỡ để bảo đảm giải ngân hết trong năm 2025.
Mặc dù vậy, hiệu quả thực tiễn của Tiểu dự án 1 rất rõ nét. Hoạt động đào tạo nghề đã giúp giải quyết “thiếu hụt việc làm” – một chiều thiếu hụt quan trọng trong đo lường nghèo đa chiều. Nhiều học viên sau đào tạo đã tìm được việc làm phù hợp, hoặc tự tạo việc làm, nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống, từ đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp ở vùng khó khăn.
Song song với đào tạo nghề trong nước, Lai Châu xác định đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là một hướng đi quan trọng giúp người dân nghèo có việc làm bền vững và thu nhập cao. Tiểu dự án 2 – Hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng – được tỉnh triển khai bài bản, có trọng tâm, trọng điểm.
Từ nguồn ngân sách Trung ương, tỉnh đã tổ chức đào tạo nghề, ngoại ngữ và bồi dưỡng kiến thức cần thiết cho 612 lao động; đồng thời hỗ trợ chi phí làm thủ tục xuất cảnh, giúp người dân yên tâm tham gia chương trình. Nhờ đó, nhiều thanh niên nông thôn có cơ hội làm việc trong các thị trường ổn định như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), tiếp cận công nghệ hiện đại và trau dồi kỹ năng làm việc quốc tế.
Tuy nhiên, đến tháng 2/2025, tiến độ giải ngân mới đạt 560 triệu đồng, tương đương 6,9% tổng vốn giao. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các địa phương ưu tiên sử dụng vốn từ các chương trình phát triển kinh tế – xã hội khác, dẫn đến tỷ lệ giải ngân của Chương trình giảm nghèo còn thấp.
Trong năm 2025, tỉnh tiếp tục đặt mục tiêu hỗ trợ thêm 160 lao động đi làm việc ở nước ngoài, ưu tiên địa bàn khó khăn, tập trung vào các thị trường có thu nhập cao, ít rủi ro. Công tác tuyên truyền, tư vấn, tuyển chọn, đào tạo ngoại ngữ sẽ được tăng cường tại các huyện vùng sâu nhằm nâng cao chất lượng nguồn lao động.
Tiểu dự án 2 mang ý nghĩa sâu sắc, không chỉ giúp giải quyết việc làm và tăng thu nhập mà còn thúc đẩy chuyển giao kỹ năng, nâng cao nhận thức, tác phong lao động cho thanh niên vùng khó khăn. Nhiều lao động sau khi hoàn thành hợp đồng về nước đã tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã, trở thành hạt nhân trong phát triển kinh tế địa phương.
Phát triển thị trường lao động hiện đại, hỗ trợ kết nối việc làm
Bên cạnh đào tạo nghề và xuất khẩu lao động, Lai Châu tập trung triển khai Tiểu dự án 3 – Hỗ trợ việc làm bền vững – với mục tiêu phát triển thị trường lao động hiện đại, đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi để người lao động tiếp cận thông tin việc làm chính xác và kịp thời.
Với tổng nguồn vốn 23,5 tỷ đồng, tỉnh đầu tư xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu việc làm thống nhất và sàn giao dịch việc làm trực tuyến. Đây là bước chuyển quan trọng, tạo nền tảng để các hoạt động kết nối cung – cầu lao động diễn ra nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả.
Nhờ đó, hệ thống dịch vụ việc làm được nâng cấp toàn diện. Các phiên giao dịch việc làm – cả trực tiếp lẫn trực tuyến – được tổ chức thường xuyên, giúp doanh nghiệp dễ dàng tuyển dụng, người lao động kịp thời nắm bắt cơ hội nghề nghiệp. Tính đến nay, Lai Châu đã hỗ trợ giải quyết việc làm cho 37.613 lao động, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và tăng thu nhập cho người dân.
Về tiến độ giải ngân, tỉnh đã thực hiện được 16,1 tỷ đồng, đạt 68,41% kế hoạch; trong đó vốn đầu tư phát triển đạt 95,2%. Những khó khăn chủ yếu cũng tập trung ở phần vốn sự nghiệp, song hiệu quả thực tế của Tiểu dự án là rất đáng ghi nhận.
Trong chương trình giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, đào tạo nghề và việc làm được thiết kế thành một dự án riêng – một cách tiếp cận mới, trực tiếp tác động đến chiều thiếu hụt về việc làm và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của hộ nghèo.
Tại Lai Châu, nội dung đào tạo kỹ năng, hỗ trợ hướng nghiệp, đào tạo ngoại ngữ, hỗ trợ lao động đi làm việc ở nước ngoài được triển khai đồng bộ. Đặc biệt, 100% lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo có nhu cầu đều được tư vấn, kết nối việc làm, cung cấp thông tin thị trường lao động và hỗ trợ đào tạo phù hợp. Nhờ đó, người dân có thêm cơ hội lựa chọn nghề nghiệp, nâng cao năng lực và chủ động vươn lên thoát nghèo.
Thời gian tới, tỉnh Lai Châu sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh kế hoạch vốn nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân, tháo gỡ khó khăn trong thủ tục và tăng cường sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương. Cùng với đó là đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp, trung tâm dịch vụ việc làm và các tổ chức xuất khẩu lao động để bảo đảm người lao động sau đào tạo có việc làm ổn định, bền vững và thực chất.
Việc triển khai hiệu quả Dự án 4 của Chương trình giảm nghèo bền vững không chỉ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn mở ra con đường phát triển kinh tế – xã hội cho người dân vùng khó, góp phần quan trọng vào mục tiêu giảm nghèo bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.
