Tại hội thảo “Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội: Thách thức và Hành động” diễn ra ngày 6/1/2026, bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội nhấn mạnh ô nhiễm không khí tại Hà Nội ở mức đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Chỉ số không khí AQI nhiều ngày ở mức đáng báo động do các nguồn phát thải chính gồm giao thông, công nghiệp, xây dựng, đốt rơm rạ và rác thải.
Trước thực trạng này, Hà Nội đã có nghị quyết, quy định thực hiện Vùng phát thải thấp (LEZ) tại trung tâm Hà Nội. Vùng LEZ sẽ kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải; giảm phát thải PM2.5, NOx, CO và các chất ô nhiễm khác xuống mức an toàn; khuyến khích phương tiện xanh, năng lượng sạch, quản lý chất thải hiệu quả.
Ba tiêu chí để xác định khu vực thực hiện vùng phát thải thấp gồm thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải theo Quy hoạch Thủ đô giai đoạn 2021 -2030, tầm nhìn đến năm 2050; khu vực thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông từ mức D - F theo tiêu chuẩn TCVN 13592:2022; chỉ số AQI trung bình của một năm gần nhất ở mức dưới trung bình theo số liệu từ các trạm quan trắc chuẩn.
Bên cạnh đó, khu vực tổ chức vùng phát thải thấp cần đáp ứng các điều kiện như có quy hoạch phát triển giao thông công cộng hoặc hạ tầng đường bộ phù hợp; có phương án giám sát, đánh giá mức phát thải và lộ trình giảm phát thải rõ ràng; đồng thời bảo đảm các giải pháp chuyển đổi phương tiện giao thông phù hợp.
Về các biện pháp cụ thể, Hà Nội sẽ ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông xanh, đẩy mạnh vận tải công cộng, khuyến khích sử dụng xe thân thiện môi trường, mở rộng không gian đi bộ, xe đạp và xây dựng hệ thống trạm cung cấp năng lượng sạch.
Các phương tiện không phát thải, xe xanh, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch sẽ được ưu tiên lưu thông trong khu vực này. Thành phố cũng ứng dụng các giải pháp giám sát thông minh như camera AI, hệ thống theo dõi chất lượng không khí, phần mềm quản lý phương tiện và đường dây nóng tiếp nhận phản ánh.
Đáng chú ý, trong vùng phát thải thấp sẽ cấm xe tải có trọng lượng trên 3.500 kg; hạn chế ô tô, xe máy không đạt tiêu chuẩn khí thải; cấm xe mô tô kinh doanh vận tải qua ứng dụng. Song song với đó là các chính sách hỗ trợ chuyển đổi sang phương tiện xanh, ưu đãi về thuế, phí, tăng cường xử lý vi phạm và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.
Theo lộ trình, Hà Nội sẽ triển khai vùng phát thải thấp theo từng giai đoạn đến năm 2031. Giai đoạn 2026 - 2027, thành phố thí điểm tại khu vực vành đai 1 và một số phường trọng điểm để đánh giá hiệu quả, mỗi phường lựa chọn một khu vực đáp ứng các tiêu chí vùng phát thải thấp.
Từ ngày 1/1/2028, vùng phát thải thấp sẽ được áp dụng trên toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực thuộc vành đai 2. Từ năm 2030, phạm vi triển khai mở rộng từ vành đai 3 trở vào, bao phủ phần lớn khu vực trung tâm. Từ năm 2031 trở đi sẽ áp dụng đối với tất cả các khu vực đáp ứng đủ tiêu chí.
Việc triển khai vùng phát thải thấp được kỳ vọng sẽ góp phần giảm ô nhiễm không khí, cải thiện sức khỏe cộng đồng, nâng cao nhận thức xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững.
