Đồng tình mục tiêu, lo ngại quá trình triển khai
Vừa qua, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn. Đáng chú ý từ ngày 1/7/2026, Thành phố sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong Vành đai 1; xe mô tô, xe gắn máy sẽ hạn chế lưu thông tại đây theo khung giờ nhất định.
Ngay sau khi Nghị quyết được thông qua đã thu hút được sự quan tâm của dư luận. Nhiều người dân đồng tình, kỳ vọng lớn đây có thể là bước tiến trong bảo vệ môi trường đô thị nhưng cũng không ít người lo ngại về tính khả thi, mức độ ảnh hưởng tới đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Sống ở phía ngoài đường Vành đai 1 nhưng thường xuyên phải vào nội đô Hà Nội để xử lý công việc, anh Vượng (32 tuổi) chia sẻ, việc cấm xe máy xăng sẽ giữ bầu không khí được sạch sẽ hơn, hạn chế khói bụi xăng dầu và từ đó tạo nên một thành phố đáng sống, hiện đại, văn minh.
“Mặc dù xe máy chạy xăng nhỏ gọn nhưng số lượng quá lớn lại tạo ra nhiều điểm giao cắt phức tạp. Khi giảm được lượng xe máy, dòng phương tiện có thể trở nên ít xung đột hơn; nhất là tại các nút giao lớn sẽ không còn chứng kiến cảnh luồn lách, đi ẩu của lái xe”, anh Vượng nói.
Trao đổi với PV, chị Loan - chủ một cửa hàng nhỏ tại phường Giảng Võ cho rằng, xe máy xăng vẫn là phương tiện đi lại chính của đa số người dân. Do đó cần tính toán để các loại hình vận tải khác đáp ứng nhu cầu đi lại và hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện năng lượng sạch cũng như trạm sạc phải tiện lợi.
GS. TS. Nguyễn Hữu Dũng - Viện trưởng Viện Môi trường đô thị và Công nghiệp Việt Nam nhận định, Hà Nội và TP. HCM muốn cải thiện chất lượng không khí thì phải từng bước hạn chế số lượng xe cơ giới, đặc biệt khi cả nước hiện có hơn 70 triệu xe máy.
Không nên đột ngột, cần hoàn thiện từng bước
Các thành phố lớn như London, Paris, Berlin đã áp dụng “Vùng khí thải thấp” (LEZ) với việc xe cũ, xe chạy xăng dầu kém tiêu chuẩn bị hạn chế hoặc đánh thuế cao. London còn triển khai “Ultra Low Emission Zone” (ULEZ) với mức phí nặng đối với xe không đạt chuẩn. Nhờ đó lượng khí thải NO₂ giảm rõ rệt chỉ sau vài năm.
Tại Tokyo (Nhật Bản) cũng đã cấm hoàn toàn xe tải và xe van chạy dầu cũ, yêu cầu phương tiện phải đạt tiêu chuẩn khí thải rất cao mới được vào nội đô. Cách làm này giúp thành phố giảm đáng kể bụi mịn và khói đen từ động cơ diesel.
Với Singapore, hệ thống ERP (thu phí đường bộ điện tử) đánh phí cao vào các khung giờ cao điểm khiến người dân cân nhắc sử dụng phương tiện cá nhân. Quốc gia này cũng giới hạn số lượng phương tiện đăng ký mới hằng năm để giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ phương tiện giao thông.
PGS. TS. Bùi Thị An, nguyên Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đánh giá, phát triển giao thông xanh và giảm ô nhiễm không khí là xu hướng tất yếu của các đô thị hiện đại.
Việc xây dựng vùng phát thải thấp ở Hà Nội là cấp bách và cần thiết nhưng muốn đạt mục tiêu, thành phố phải tổ chức thực hiện bài bản, đồng bộ và quyết liệt. Không thể nói đến việc cấm xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch nếu hạ tầng giao thông xanh chưa sẵn sàng.
“Trước hết, Hà Nội phải có giao thông công cộng thuận tiện, xe buýt và metro phủ rộng; hệ thống trạm sạc, bãi đỗ xe điện được bố trí hợp lý. Đồng thời có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phương tiện sạch và hạ tầng xanh”, PGS. TS. Bùi Thị An đề cập.
Hạn chế xe máy trên Vành đai 1 là một ý tưởng táo bạo, phù hợp xu thế phát triển giao thông đô thị hiện đại. Tuy nhiên để có thể triển khai thành công cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng bộ từ hạ tầng, dịch vụ công cộng cho đến truyền thông và chính sách hỗ trợ.
Nếu được thực hiện thận trọng và hợp lý, đây có thể là một bước tiến quan trọng giúp Hà Nội tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng hệ thống giao thông xanh, thông minh và bền vững.
