Hoàn thiện hạ tầng, xây dựng không gian nông thôn hiện đại
Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I từ 2026-2030), Hà Nội xác định 75 xã thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia, gồm 36 xã nhóm 1 và 39 xã nhóm 2, không có xã nhóm 3. Việc phân nhóm giúp các địa phương đánh giá đúng hiện trạng để xác định lộ trình phù hợp, tránh đầu tư dàn trải và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Cuối tháng 8/2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Đây là căn cứ để các xã đánh giá thực trạng, xác định mức độ hoàn thành, đồng thời xây dựng lộ trình tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện từng địa phương.
Điểm đáng chú ý trong giai đoạn này là sự chuyển dịch rõ rệt về tư duy. Theo đó, nông thôn mới không chỉ dừng lại ở hệ thống đường giao thông, thủy lợi hay các công trình hạ tầng cứng, mà hướng tới một không gian sống hiện đại, xanh, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế và gắn kết chặt chẽ với quá trình đô thị hóa.
Tại xã Kiều Phú, chương trình được cụ thể hóa bằng nguyên tắc: Nông thôn mới phải tạo ra giá trị kinh tế và nâng chất lượng sống. Trong sản xuất nông nghiệp, việc đưa tiến bộ kỹ thuật, giống cây trồng, vật nuôi chất lượng cao vào sản xuất đã giúp hình thành một số vùng cây ăn quả tập trung. Thu nhập bình quân tại các vùng cây ăn quả đạt khoảng 300-350 triệu đồng/ha; một số mô hình chăn nuôi gia cầm tại thôn Cấn Thượng, Cấn Hạ cho thu nhập tới 500 triệu đồng/ha. Cùng với đó, chuỗi sản xuất - tiêu thụ an toàn thực phẩm, có truy xuất nguồn gốc được hình thành, góp phần thúc đẩy kinh tế khu vực nông thôn phát triển bền vững.
Những kết quả này cho thấy xây dựng nông thôn mới của Hà Nội ngày càng gắn liền với mục tiêu nâng cao năng lực sản xuất và thu nhập cho người dân. Nông thôn hiện đại không chỉ được nhận diện bằng những công trình hạ tầng mới, mà còn bằng khả năng tạo sinh kế, tổ chức sản xuất hiệu quả và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Đưa tiêu chí bảo vệ môi trường thành nếp sống
Một trong những yêu cầu nổi bật của giai đoạn 2026-2030 là nâng cao chất lượng môi trường và cảnh quan - đây là 1 trong 10 tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia, với yêu cầu đối với khung thí điểm xã nông thôn mới hiện đại là phải đạt chuẩn “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn”.
Tại xã Quang Minh, yêu cầu này được cụ thể hóa bằng các hoạt động “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp”, “Cuối tuần xanh”, vệ sinh đường làng ngõ xóm, tuyên truyền phân loại rác tại nguồn và kiểm tra công tác thu gom, xử lý rác. Xã đã tổ chức 6 đợt ra quân đồng loạt, thu hút hơn 5.130 lượt người tham gia.
![1c3.jpg](https://cdn.congluan.vn/images/LurNA_Y-cwRi-rMc2ixDFWkTiFf5MvvNPVlqAbhGzJloGzc80yaRLSqKVkOa2dwu/1c3.jpg.avif "Những con đường "Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp" tại xã Kiều Phú")
Đáng chú ý, công tác bảo vệ môi trường đang chuyển từ các đợt phát động phong trào thành phần việc cụ thể của từng tổ chức và cộng đồng. Hội Liên hiệp Phụ nữ xã triển khai hiệu quả các mô hình: “Chi hội phụ nữ hành động vì môi trường xanh”, “Ngôi nhà xanh”, “Biến rác thành tiền”, “Đổi rác tái chế lấy cây xanh”. Đoàn Thanh niên duy trì thường xuyên phong trào “Chủ nhật xanh” và xây dựng các tuyến đường không rác.
Tại xã Phúc Thịnh, mô hình điểm ở xóm Đại Bằng với khoảng 220 hộ dân hướng tới mục tiêu 100% gia đình có thùng rác, ký cam kết không xả rác bừa bãi, giữ vệ sinh và thoát nước sinh hoạt đạt chuẩn. Đi kèm với đó là việc hình thành đường hoa, vườn hoa kiểu mẫu, trồng thêm cây xanh và lắp đặt tuyến ngõ thông minh, từng bước xóa bỏ triệt để các điểm tồn đọng rác thải.
Nhìn rộng ra ở quy mô toàn thành phố, từ đầu năm 2026, các cấp Hội Nông dân Hà Nội đã xây dựng 114 mô hình bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và thành lập gần 70 câu lạc bộ “Nông dân tham gia bảo vệ môi trường”. Sáu mô hình ứng dụng chế phẩm sinh học được triển khai để xử lý rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón, đồng thời giảm thiểu ô nhiễm trong chăn nuôi.
Công tác tuyên truyền, tập huấn cũng được đẩy mạnh với 10 lớp tập huấn và 20 lớp tuyên truyền về thu gom rác thải, bảo vệ môi trường nông thôn, thu hút hơn 4.000 lượt hội viên. Các cấp hội đã trực tiếp và phối hợp trồng 45.964 cây xanh tại nhà văn hóa, các tuyến đường giao thông và khu vực công cộng.
Từ các mô hình thực tiễn, tiêu chí môi trường đang được Hà Nội tiếp cận theo hướng rộng mở hơn: không chỉ giữ gìn môi trường sạch đẹp mà còn thay đổi phương thức sản xuất, xử lý phụ phẩm, giảm ô nhiễm chăn nuôi và tổ chức không gian sống bền vững.
Điểm xuyên suốt trong cách triển khai nông thôn mới của Hà Nội là phát huy tối đa vai trò chủ thể của người dân. Thực tế tại Quang Minh, Phúc Thịnh hay nhiều địa phương khác cho thấy, khi mỗi hộ gia đình, tổ chức đoàn thể và khu dân cư đều đảm nhận phần việc cụ thể, các tiêu chí của chương trình mới đi sâu vào đời sống và duy trì được tính bền vững.
Đây chính là bước chuyển quan trọng từ “xây dựng” sang “nâng chất”. Khi người dân đóng vai trò chủ thể, nông thôn mới không còn là một chương trình đầu tư thuần túy. Đó là quá trình tái thiết không gian sống, sản xuất và cộng đồng theo hướng xanh, văn minh, hiện đại và bền vững.
* Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội
