UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Đây sẽ là căn cứ để đánh giá thực trạng và mức độ đạt các tiêu chí đối với các xã trên địa bàn, căn cứ để thẩm định và xét công nhận các xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Bộ tiêu chí gồm 10 nội dung cụ thể gồm: Quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, đào tạo nguồn nhân lực nông thôn, văn hóa - giáo dục - y tế, giảm nghèo và an sinh xã hội, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, môi trường và cảnh quan nông thôn, xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công, tiếp cận pháp luật và an ninh-quốc phòng.
Đáng chú ý, Bộ tiêu chí được thiết kế theo 2 nhóm xã, với một số yêu cầu, chỉ tiêu khác nhau, phù hợp điều kiện phát triển của từng nhóm. Theo đó, với những nội dung có yêu cầu định lượng, xã nhóm 1 được đặt mức cao hơn xã nhóm 2.
Trong tiêu chí hạ tầng giao thông, cả hai nhóm xã đều phải bảo đảm đường xã đạt chuẩn theo quy hoạch, được bảo trì và có cây xanh dọc tuyến với tỷ lệ từ 50% số km trở lên. Tuy nhiên, đường thôn, ngõ, xóm tại xã nhóm 1 phải được cứng hóa 100%, trong khi xã nhóm 2 đạt từ 90% trở lên. Đối với thủy lợi, tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông nghiệp được tưới, tiêu chủ động tại nhóm 1 phải đạt từ 90%, nhóm 2 từ 80%; nhóm 1 đồng thời phải áp dụng công nghệ tiên tiến phù hợp với phát triển nông nghiệp đô thị.
Ở lĩnh vực phát triển kinh tế nông thôn, tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người tại xã nhóm 1 phải đạt từ 10,5%/năm, cao hơn mức 9,5%/năm của nhóm 2. Yêu cầu về mô hình nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn cũng khác nhau: nhóm 1 phải có ít nhất 3 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hoặc ít nhất một mô hình kinh tế xanh hay kinh tế tuần hoàn hiệu quả; nhóm 2 cần ít nhất 2 mô hình.
Đối với nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, tỷ lệ tại xã nhóm 1 được yêu cầu đạt từ 60%, trong khi nhóm 2 từ 50%. Tiêu chí về đào tạo nguồn nhân lực cũng được phân hóa: tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ tại nhóm 1 đạt từ 40%, nhóm 2 từ 35%; tỷ lệ người trong độ tuổi theo học các trình độ sau trung học phổ thông tương ứng là 60% và 50%.
Sự khác biệt cũng khác nhau ở tiêu chí giảm nghèo và an sinh xã hội. Xã nhóm 1 phải kiểm soát tỷ lệ nghèo đa chiều ở mức không quá 1,5%, trong khi nhóm 2 là không quá 3%. Tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn tại nhóm 1 phải đạt từ 80%, nhóm 2 từ 70%.
Trong khoa học công nghệ và chuyển đổi số, cả hai nhóm xã đều phải bảo đảm chính quyền số, số hóa dữ liệu về nông nghiệp và môi trường, triển khai hiệu quả thương mại điện tử. Tuy nhiên, yêu cầu về mô hình thôn thông minh được đặt cao hơn đối với nhóm 1: ít nhất 2 mô hình, trong khi nhóm 2 có ít nhất 1 mô hình.
Đối với môi trường, các yêu cầu chung được áp dụng cho cả hai nhóm, như tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được phân loại, thu gom, xử lý đạt từ 80% trở lên; chất thải chăn nuôi, chất thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp được thu gom, xử lý, tái chế đạt từ 90%. Các xã cũng phải bảo đảm thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt và xây dựng cảnh quan xanh - sạch - đẹp, an toàn.
Bên cạnh các chỉ tiêu phân hóa, nhiều yêu cầu được đặt ra đồng đều cho cả hai nhóm xã, như có quy hoạch phù hợp; xã có hợp tác xã hoạt động hiệu quả; đạt tiêu chí về văn hóa, giáo dục, y tế; 100% hộ có nhà ở kiên cố; bảo đảm an toàn thực phẩm; xây dựng hệ thống chính trị hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; Trung tâm phục vụ hành chính công hoạt động hiệu quả; đạt chuẩn tiếp cận pháp luật và bảo đảm an ninh, trật tự, quốc phòng. Đặc biệt, cả hai nhóm xã đều phải có hệ thống camera AI giám sát an ninh trên địa bàn toàn xã.
Việc phân thành hai nhóm với các mức yêu cầu khác nhau cho thấy Bộ tiêu chí xã nông thôn mới Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030 hướng tới đánh giá sát thực tế, đồng thời tạo lộ trình nâng dần chất lượng nông thôn. Trong đó, xã nhóm 1 được đặt yêu cầu cao hơn về hạ tầng, thu nhập, chất lượng nguồn nhân lực, giảm nghèo, nước sạch và chuyển đổi số; qua đó hướng tới những vùng nông thôn có mức độ phát triển cao, hiện đại, xanh và số hóa.
Để triển khai tổ chức thực hiện Bộ tiêu chí, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu các sở, ban, ngành, đoàn thể căn cứ vào các văn bản của các bộ, cơ quan Trung ương để tổ chức hướng dẫn, triển khai thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu theo chức năng của ngành, lĩnh vực phụ trách đảm bảo thống nhất, đồng bộ, khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể liên quan đôn đốc UBND các xã triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026- 2030. Định kỳ 6 tháng và hàng năm tổng hợp, báo cáo UBND Thành phố về kết quả thực hiện xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Thành phố.
UBND các xã căn cứ Bộ tiêu chí, chủ động rà soát đánh giá mức độ đạt được đối với các tiêu chí, chỉ tiêu; xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện Bộ tiêu chí phù hợp theo lộ trình của UBND Thành phố.
Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội.
