Bến K15 là điểm xuất phát đường Hồ Chí Minh trên biển, thuộc phường Vạn Hương, quận Đồ Sơn, Hải Phòng. Dấu tích của bến xưa là những hàng cọc nhô lên khỏi mặt nước biển gần vụng Vạn Sét.
Đầu những năm 1960, đáp ứng yêu cầu phát triển của cách mạng miền Nam, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định mở tuyến vận chuyển vũ khí vào Nam bằng đường biển. Năm 1961, theo Chỉ thị của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, Bộ Tổng tư lệnh quyết định thành lập Đoàn 759 (gồm các chiến sĩ ở miền Nam mới ra và một số cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc).
Đoàn 759 có nhiệm vụ mua sắm phương tiện, vận chuyển các loại hàng tiếp tế cho chiến trường miền Nam. Đêm 11/10/1962, tàu Phương Đông 1 khởi hành từ bến K15. Sau 6 ngày đêm lênh đênh trên biển, khôn khéo lẩn tránh sự săn lùng của địch, tàu cập bến Vàm Lũng - Cà Mau an toàn. Chuyến vận chuyển vũ khí đầu tiên bằng đường biển đã thành công.
Hải Phòng trưng bày xin ý kiến nhân dân về mẫu phác thảo Đại tướng Võ Nguyên Giáp với Lực lượng Hải Quân, Tàu không số và các chiến sĩ. Ảnh: Cổng TTĐT Hải Phòng
Trên con đường đó, hàng nghìn tấn vũ khí tiếp tục được vận chuyển vào chiến trường miền Nam, góp phần quan trọng làm nên thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Ngày 18/8/2008, Bến K15 được xếp hạng Di tích lịch sử kháng chiến cấp Quốc gia, theo Quyết định số 63/2008/QĐ- BVHTTDL của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch.
Qua thời gian, đến nay, di tích Bến K15 đã xuống cấp. Đặc biệt, cơn bão số 3 ngày 7/9 vừa qua khiến hàng chục m2 đá ốp tượng đài bị vỡ, hỏng và 20 cây bóng mát bị gãy, đổ.
Để giáo dục truyền thống yêu nước, phát huy hơn nữa giá trị di sản, HĐND TP Hải Phòng quyết định phê duyệt Dự án đầu tư xây dựng tu bổ, tôn tạo quần thể di tích Bến K15 tại Nghị quyết số 28/NQ-HĐND ngày 19/7./019 và Nghị quyết số 27/NQ-HĐND ngày 18/7/2023 về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án trên.
Theo UBND TP Hải phòng, dự án nằm trên diện tích khoảng 2,28ha, gồm các hạng mục chính: Tu bổ, tôn tạo, xây dựng tổng thể khuôn viên di tích, xây dựng cổng vào Khu di tích, Đài tưởng niệm, sân quảng trường, cầu tàu kết hợp thả hoa đăng, đền thờ anh hùng, liệt sỹ.
Dự án còn mô phỏng tàu không số và các chiến sĩ, Phù điêu Đại tướng Võ Nguyên Giáp với lực lượng hải quân.
Theo UBND TP Hải Phòng, quy mô dự án còn bao gồm nhà quản lý kết hợp nhà sắp lễ; kè (tường chắn), hệ thống hạ tầng cấp điện, cấp thoát nước, bãi đỗ xe, đường dạo cảnh quan, hệ thống cây xanh,… và các công trình phụ trợ nhằm phát huy giá trị của Khu di tích.
Chủ đầu tư dự án trên là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP Hải Phòng.
Trước đó, cử tri TP Hải Phòng phản ánh, Di tích lịch sử Quốc gia Bến K15 (quận Đồ Sơn, TP Hải Phòng) - nơi xuất phát đầu tiên của những Con tàu không số đã được Bộ Tư lệnh Hải quân đầu tư xây dựng từ năm 2002. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thời gian, thời tiết, công trình đến nay đã bị hư hỏng, xuống cấp.
Cử tri Hải Phòng đề nghị Chính phủ quan tâm đầu tư kinh phí tôn tạo, bảo tồn Khu di tích Bến K15 xứng tầm với di tích lịch sử cấp Quốc gia. Di tích sẽ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, đồng thời ghi nhận chiến công và sự hy sinh anh dũng của cán bộ, chiến sĩ Đoàn tàu không số của Hải quân nhân dân Việt Nam.
Trả lời ý kiến cử tri, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có công văn gửi UBND TP Hải Phòng và Bộ Tư lệnh Hải quân đề nghị chỉ đạo cơ quan chuyên môn tiến hành lập dự án tu bổ, tôn tạo di tích Bến K15 để bảo tồn và phát huy giá trị theo quy định.
UBND TP Hải Phòng có công văn giao UBND quận Đồ Sơn chủ trì cùng các sở: Văn hóa và Thể thao, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Xây dựng, Công ty cổ phần Công trình công cộng và Dịch vụ Hải Phòng, các ngành liên quan làm việc cụ thể với các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân đề xuất, báo cáo thành phố về việc dự án tu bổ, tôn tạo di tích Bến K15.
