Khởi tố hai vụ án buôn lậu máy móc cũ
Theo thông tin từ Cục Hải quan, năm 2025, qua công tác nắm địa bàn và thu thập thông tin, cơ quan chức năng nhận thấy hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro vi phạm. Các doanh nghiệp lợi dụng chính sách nhập khẩu phục vụ sản xuất để hợp thức hóa hồ sơ, nhưng thực tế không có nhà xưởng, không hoạt động sản xuất, chỉ nhằm buôn bán thương mại.
Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã vào cuộc, kiểm tra một số doanh nghiệp và phát hiện hàng loạt vi phạm nghiêm trọng. Một số doanh nghiệp đã khai gian mục đích nhập khẩu trên tờ khai hải quan, lập khống hợp đồng ủy thác, cam kết sai sự thật với cơ quan Hải quan, nhằm được thông quan hàng hóa, sau đó bán lại trong nước để thu lợi bất chính.
Điển hình, một doanh nghiệp từ năm 2021 đến 2025 đã mở 19 tờ khai, nhập 325 máy móc đã qua sử dụng gồm: máy cắt kim loại, máy cắt dây kim loại bằng tia lửa điện, máy khoan CNC, máy đục lỗ bằng phương pháp phóng điện và máy gia công trung tâm CNC, tổng trị giá khai báo hơn 18 tỷ đồng. Doanh nghiệp này đã bán lại 235 máy cho 140 doanh nghiệp khác với tổng giá trị hơn 23 tỷ đồng, thu lợi bất chính trên 8 tỷ đồng.
Một doanh nghiệp khác trong năm 2025 đã mở 3 tờ khai nhập 48 máy móc cùng loại, trị giá khai báo 4,4 tỷ đồng, sau đó bán 13 máy cho 13 doanh nghiệp với tổng trị giá 1,39 tỷ đồng, thu lợi gần 600 triệu đồng.
Do tính chất nghiêm trọng, Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (Vụ 3) và đến nay đã ban hành 2 quyết định khởi tố hình sự về tội buôn lậu theo Điều 188 Bộ luật Hình sự năm 2015 đối với 2 doanh nghiệp vi phạm.
Tăng cường kiểm soát nhập khẩu máy móc cũ, ngăn chặn nguy cơ thành bãi rác công nghiệp
Cục Hải quan cho biết, những hành vi lợi dụng chính sách để nhập khẩu máy móc cũ về buôn bán thương mại không chỉ vi phạm quy định quản lý nhà nước mà còn gây mất công bằng cho doanh nghiệp tuân thủ đúng luật.
Ngoài ra, nhiều thiết bị nhập khẩu có thể là công nghệ lạc hậu, không đạt chuẩn về năng suất, tiêu hao năng lượng lớn, không đảm bảo an toàn môi trường, làm gia tăng nguy cơ biến Việt Nam thành nơi tiếp nhận công nghệ lỗi thời từ các nước phát triển.
Để ngăn chặn tình trạng này, Cục Hải quan đã và đang triển khai nhiều giải pháp kiểm soát chặt chẽ. Các Chi cục Hải quan, Đội Kiểm soát, Đội Kiểm tra sau thông quan và Bộ phận Quản lý rủi ro được chỉ đạo tăng cường thu thập thông tin, đánh giá rủi ro và kiểm tra tại tất cả các khâu: từ tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hóa, đưa hàng về bảo quản, đến thông quan và hậu kiểm.
Căn cứ pháp lý quan trọng trong công tác này là Quyết định số 18/2019/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 19/4/2019, quy định rõ chỉ cho phép nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng để phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất.
Trên cơ sở đó, Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan) đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn cụ thể quy trình kiểm tra, tiếp nhận hồ sơ, đánh giá rủi ro để đảm bảo vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ, vừa ngăn chặn hiệu quả tình trạng lợi dụng chính sách để buôn lậu.
Trong thời gian tới, cơ quan Hải quan tiếp tục đẩy mạnh thực thi nghiêm ngặt các quy định, không để máy móc cũ không đạt chuẩn lọt vào thị trường Việt Nam dưới vỏ bọc phục vụ sản xuất. Đây là bước đi cần thiết để bảo vệ môi trường đầu tư trong nước và giữ vững cam kết về phát triển bền vững.
