Thị trường nội địa duy trì tăng trưởng hai con số
Báo cáo tổng kết giai đoạn 2021–2025 của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho thấy, mặc dù gặp nhiều khó khăn do tác động của đại dịch Covid-19 và nguồn lực hạn chế, nhưng Đề án phát triển thị trường trong nước gắn với Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” vẫn đạt được hầu hết mục tiêu đặt ra, góp phần thúc đẩy tiêu dùng hàng Việt, củng cố sức mạnh thị trường nội địa và tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong toàn xã hội.
Theo báo cáo, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong giai đoạn 2021–2023 tăng bình quân 10% mỗi năm. Năm 2022 đạt 5.679,9 nghìn tỷ đồng, tăng 19,8%; năm 2023 đạt 6.231,8 nghìn tỷ đồng, tăng 9,6% so với năm trước. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) duy trì ở mức dưới 5% từ năm 2014 đến nay.
Doanh thu bán lẻ của khu vực kinh tế trong nước luôn chiếm tỷ trọng cao, vượt mục tiêu đề ra: năm 2022 đạt 96,8%, năm 2023 đạt 96,1%. Những kết quả này khẳng định vai trò của thị trường trong nước trong việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động.
Báo cáo cho biết, hàng hóa sản xuất trong nước chiếm tỷ trọng lớn trong hệ thống bán lẻ hiện đại. Tại các siêu thị nội địa như Co.opmart, WinCommerce hay BRG Retail, tỷ lệ hàng Việt đạt từ 90%.
Đối với kênh bán lẻ truyền thống, tỷ lệ hàng Việt tại các chợ, cửa hàng tiện lợi chiếm tỷ lệ từ 60% - 97% . Theo báo cáo của các địa phương, tỷ lệ hàng Việt tại các hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại vẫn chiếm tỷ trọng cao (70-90%) cơ bản đáp ứng mục tiêu đề ra của Đề án.
Đáng chú ý, hệ thống bán lẻ nội địa đang phát triển mạnh với hàng nghìn điểm bán hàng trên cả nước: Saigon Co.op có hơn 800 điểm, WinCommerce hơn 4.000 điểm và BRG Retail khoảng 100 siêu thị, cửa hàng tiện lợi.
Điều này cho thấy, doanh nghiệp sản xuất và phân phối của Việt Nam đã từng bước tạo dựng được chỗ đứng ngày càng vững chắc hơn trên thị trường.
Theo Vietnam Report năm 2024, trong top 10 doanh nghiệp bán lẻ uy tín nhóm siêu thị tổng hợp, có tới 6 doanh nghiệp trong nước, cho thấy năng lực cạnh tranh và sức lan tỏa của các thương hiệu Việt ngày càng mạnh mẽ.
Nhận thức người tiêu dùng chuyển biến rõ rệt
Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng tin tưởng và ưu tiên hàng sản xuất trong nước. Kết quả khảo sát của Viện Dư luận xã hội (Ban Tuyên giáo Trung ương) năm 2022 cho thấy, 88% người dân quan tâm đến Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, trong đó 57% “rất quan tâm”.
Trên 80% người được hỏi đánh giá cao công tác truyền thông trong việc khuyến khích tiêu dùng hàng Việt, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường và tinh thần yêu nước. Cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và người tiêu dùng đều có ý thức rõ hơn trong việc ưu tiên sử dụng hàng Việt trong đời sống hàng ngày.
Từ năm 2021 đến 2025, có 40/50 cơ quan báo chí trung ương và địa phương tham gia tuyên truyền các chương trình của Đề án, đạt 80% kế hoạch đề ra. Ngoài các kênh truyền hình, phát thanh truyền thống, hoạt động truyền thông còn mở rộng trên mạng xã hội như Facebook, YouTube, Zalo, TikTok…
Trong giai đoạn 2021–2025, Bộ Công Thương đã phối hợp các địa phương xây dựng hơn 800 “Điểm bán hàng Việt Nam” với tên gọi “Tự hào hàng Việt Nam” hoặc “Tinh hoa hàng Việt Nam”, trở thành địa chỉ tiêu biểu quảng bá hàng hóa nội địa, gắn kết với chương trình bình ổn thị trường và xúc tiến du lịch.
Nhiều hội nghị kết nối cung cầu hàng hóa được tổ chức tại các tỉnh, thành trên cả nước, tạo cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp sản xuất và hệ thống phân phối, giúp hàng hóa lưu thông thuận lợi, kích thích sản xuất và mở rộng tiêu thụ sản phẩm vùng miền.
Bên cạnh đó, các hoạt động kết nối trong chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, và quảng bá nông sản Việt ra nước ngoài được triển khai mạnh mẽ, góp phần mở rộng thị trường và nâng cao hình ảnh hàng Việt.
Một trong những kết quả nổi bật của Đề án là tổ chức 35 lớp đào tạo kỹ năng bán hàng và xây dựng thương hiệu cho hơn 3.000 học viên thuộc các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và hộ kinh doanh. Bộ Công Thương cũng xây dựng hệ thống phần mềm quản lý và phân phối tiêu thụ nông sản, thực phẩm ứng dụng công nghệ số, giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng và quảng bá sản phẩm minh bạch.
Công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường được tăng cường mạnh mẽ. Lực lượng Quản lý thị trường cả nước mỗi năm phát hiện, xử lý khoảng 40.000–70.000 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách hơn 500 tỷ đồng. Các chương trình truyền thông “Thật và Giả”, “Tuyên chiến với gian lận thương mại” và Phòng trưng bày hàng thật – hàng giả đã góp phần nâng cao nhận thức người tiêu dùng, bảo vệ doanh nghiệp chân chính.
Vẫn còn một số khó khăn
Báo cáo cũng chỉ ra những hạn chế trong triển khai Đề án. Tổng kinh phí được cấp chỉ đạt khoảng 19% so với đề xuất (36,5 tỷ đồng so với 190 tỷ đồng), khiến nhiều nhiệm vụ không thể thực hiện đầy đủ. Một số địa phương chưa tích cực phối hợp, công tác tuyên truyền chưa tạo thành chiến dịch quy mô toàn quốc, nội dung còn thiên về vận động hơn là khuyến khích doanh nghiệp chủ động tham gia.
Ngoài ra, chất lượng một số mặt hàng trong nước còn thấp, chi phí logistics cao, quy mô sản xuất nhỏ, thiếu vốn và kỹ năng marketing khiến hàng Việt khó cạnh tranh với hàng ngoại. Hoạt động kiểm tra thị trường vẫn gặp khó khăn do phương thức vi phạm ngày càng tinh vi và chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe.
Dù còn nhiều thách thức, Đề án đã góp phần quan trọng thúc đẩy tiêu dùng hàng Việt, phát triển hệ thống phân phối hiện đại, tăng cường kết nối cung cầu và nâng cao nhận thức người tiêu dùng. Thị trường trong nước tiếp tục được khẳng định là trụ cột của nền kinh tế, là điểm tựa vững chắc giúp ổn định sản xuất và tiêu dùng, đặc biệt trong giai đoạn hậu Covid-19.
