Mở rộng đối tượng miễn thuế, siết chặt ưu đãi sai lệch từ 1/7/2025
Tại họp báo, đại diện cơ quan Hải quan nhận định các chính sách thuế mới không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, siết chặt kỷ cương và đảm bảo minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu. Các thay đổi chính sách được thiết kế theo hướng vừa tạo thuận lợi, vừa tăng cường kiểm soát nhằm phù hợp bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội.
Theo bà Nguyễn Thị Khánh Huyền, đại diện Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) số 48/2024/QH15 và Nghị định hướng dẫn đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng, luật hóa các quy định trước đây chỉ được thực hiện dựa trên công văn hướng dẫn. Một trong những điểm đáng chú ý là việc mở rộng danh mục hàng hóa không chịu thuế giá trị gia tăng, góp phần giảm rủi ro pháp lý và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Bà Huyền cho biết hàng nhập khẩu phục vụ hoạt động cho thuê tài chính được phép vận chuyển thẳng vào khu phi thuế quan mà không phải nộp thuế GTGT. Đồng thời, các sản phẩm xuất khẩu thuộc nhóm tài nguyên và khoáng sản khai thác, dù ở dạng thô hay đã qua chế biến theo Danh mục của Chính phủ, cũng được xác định rõ là không chịu thuế, qua đó phù hợp với chủ trương hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô và khuyến khích chế biến sâu. Bên cạnh đó, luật cũng luật hóa một số trường hợp miễn thuế như tài sản di chuyển trong định mức miễn thuế nhập khẩu, hàng hóa trao đổi của cư dân biên giới nằm trong danh mục cho phép và di vật, cổ vật do cơ quan có thẩm quyền nhập khẩu.
Song song với việc mở rộng một số nhóm hàng hóa không chịu thuế, chính sách mới cũng điều chỉnh thu hẹp một số ưu đãi. Những mặt hàng trước đây không chịu thuế như phân bón, tàu khai thác thủy sản và máy móc thiết bị chuyên dùng cho nông nghiệp được chuyển sang mức thuế suất 5%. Một số nhóm hàng đang áp thuế suất 5% cũng được điều chỉnh lên 10%, bao gồm đường và phụ phẩm sản xuất đường, thiết bị chuyên dùng cho giảng dạy - nghiên cứu - thí nghiệm, nhựa thông sơ chế và lâm sản chưa qua chế biến. Theo bà Huyền, việc điều chỉnh này nhằm tạo cơ cấu thuế hợp lý hơn, giảm khoảng trống chính sách và đảm bảo công bằng giữa các ngành hàng.
Luật Thuế GTGT cũng quy định rõ nguyên tắc áp dụng thuế suất đối với cơ sở kinh doanh có nhiều loại hàng hóa, dịch vụ. Trường hợp không xác định được mức thuế suất cụ thể phải kê khai, doanh nghiệp sẽ áp dụng mức thuế suất cao nhất nhằm hạn chế việc khai thiếu, khai sai hoặc lợi dụng kẽ hở chính sách. Nguyên tắc xác định thuế suất cho sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến; phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu… cũng được quy định cụ thể để thống nhất thực hiện trên toàn quốc.
Đại diện Cục Hải quan cho rằng, việc luật hóa và đồng bộ hóa các quy định từ ngày 1/7/2025 sẽ giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, xuất nhập khẩu, đồng thời tạo điều kiện cho cơ quan quản lý tăng cường giám sát, ứng dụng công nghệ trong trao đổi dữ liệu thuế, qua đó giảm đáng kể thủ tục hành chính và nguy cơ ách tắc trong thông quan.
Nới ưu đãi có chọn lọc, tăng giám sát nhóm hàng nhạy cảm
Tại họp báo, bà Nguyễn Thị Khánh Huyền cũng phân tích nhiều điểm mới của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) số 66/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, một số quy định được sửa đổi nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Đáng chú ý là việc bỏ quy định điều hòa công suất từ 24.000 BTU trở xuống thuộc diện chịu thuế TTĐB. Điều này giúp giảm nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và phân phối điều hòa, đồng thời có thể giúp giảm giá thành và tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.
Luật cũng mở rộng các trường hợp không chịu thuế TTĐB, bao gồm hàng hóa sản xuất, gia công hoặc thuê gia công để xuất khẩu; hàng hóa đã nộp thuế TTĐB nhưng bị phía nước ngoài trả lại; một số loại phương tiện chuyên dùng như xe ô tô hoạt động trong khu di tích lịch sử, bệnh viện, trường học; trực thăng và tàu lượn phục vụ cứu hộ, cứu nạn hoặc huấn luyện phi công.
Ngoài ra, luật bổ sung các điều kiện khấu trừ và hoàn thuế TTĐB, bao gồm trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu, doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản còn số thuế chưa khấu trừ hết và các trường hợp hoàn thuế theo điều ước quốc tế. Theo bà Huyền, việc bổ sung những quy định này giúp chính sách thuế tiệm cận hơn với thực tiễn và hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất.
Tuy nhiên, bên cạnh những điều chỉnh theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp, luật cũng siết chặt quản lý đối với một số nhóm hàng có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng hoặc cần tăng cường giám sát. Cụ thể, nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml chính thức nằm trong diện chịu thuế TTĐB. Mặt hàng thuốc lá, rượu và bia tiếp tục được điều chỉnh theo hướng tăng thuế suất và bổ sung thuế tuyệt đối theo lộ trình nhằm kiểm soát tiêu dùng. Đáng chú ý, luật quy định rõ hơn đối tượng chịu thuế như máy bay, trực thăng, tàu lượn, thay thế khái niệm “tàu bay” nhằm tránh vướng mắc khi triển khai.
Luật cũng quy định vàng mã là mặt hàng chịu thuế TTĐB, trừ hàng mã là đồ chơi trẻ em và đồ dùng phục vụ giảng dạy. Theo đại diện Cục Hải quan, việc làm rõ đối tượng chịu thuế giúp đảm bảo sự thống nhất trong áp dụng, hạn chế trường hợp nhầm lẫn hoặc lợi dụng chính sách.
Tại họp báo, Cục Hải quan cũng thông tin về Thông tư 51/2025/TT-BTC liên quan đến giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện xuất nhập cảnh, được Bộ Tài chính ban hành ngày 24/6/2025. Thông tư cho phép mở rộng kênh nộp thuế điện tử thông qua các tổ chức trung gian thanh toán, giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn và chủ động hơn trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
Theo Cục Hải quan, doanh nghiệp có thể nộp thuế 24/7, không phụ thuộc vào giờ giao dịch của ngân hàng, qua đó giảm thời gian thông quan và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới. Việc áp dụng quy trình tra soát và điều chỉnh điện tử không chỉ giảm chi phí và rút gọn thủ tục hành chính mà còn giúp cơ quan hải quan nâng cao hiệu quả quản lý.
Đại diện Cục Hải quan nhấn mạnh rằng việc hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch điện tử góp phần thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực thuế và hải quan, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân.
