Nhìn chung, trật tự thế giới vẫn đang trong giai đoạn phân rã. Trật tự cũ đã hoặc đang bị tan rã, nhưng trật tự mới chưa hình thành. Giai đoạn này sẽ còn tiếp diễn trong một thời gian dài.
Tính bất định này xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó quan hệ Trung Quốc - Nga - Hoa Kỳ là yếu tố quan trọng nhất. Có thể kết luận rằng, theo cấu trúc cạnh tranh sẵn có của quan hệ Trung Quốc - Nga - Hoa Kỳ, một trật tự thế giới đơn cực sẽ không thể xảy ra.
Cựu ngoại trưởng Singapore George Yeo. Ảnh: AFP.
George Yeo, nhà ngoại giao hàng đầu của Singapore từ năm 2004 đến năm 2011, cho biết phương Tây đã quen với “sự thống trị của các giá trị phổ quát và đánh giá người khác theo tiêu chuẩn của chính họ”.
Tuy nhiên, “thế cục dường như đang chuyển dịch,” ông phát biểu tại một diễn đàn hôm thứ Ba (10/1) do Viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore tổ chức.
Trong khi Trung Quốc trỗi dậy đáng kinh ngạc - điều đã khiến các nước ngày càng coi Bắc Kinh là một thách thức và thậm chí là một mối đe dọa - thì những diễn biến gần đây bao gồm cả cuộc chiến Nga - Ukraine đã cho thấy rằng các cường quốc khác, như Ấn Độ, là "vệ tinh của không ai cả".
“Hoa Kỳ dường như không thích trật tự đa cực và đang hành động để chống lại. Tôi sợ rằng quốc gia này sẽ kiệt sức vì chiến đấu,” cựu ngoại trưởng Singapore nhận định.
Mặt khác, Trung Quốc luôn phải đối phó với nhiều ảnh hưởng do thực tế là nước này giáp với rất nhiều quốc gia.
Ngoài ra, ông Yeo cũng nói về tính tất yếu của một trật tự đa cực, chỉ ra một số ước tính cho rằng đến năm 2050, cứ hai trẻ sinh ra thì có một trẻ theo đạo Hồi.
Thay vì chống lại, vị này cho rằng sẽ tốt hơn nếu Hoa Kỳ giúp kết tinh một thế giới đa cực bởi vì Washington đương nhiên sẽ là người đứng đầu trong số những "người bình đẳng" vì nhiều lý do bao gồm sức mạnh hiện có và việc sử dụng rộng rãi ngôn ngữ tiếng Anh.
Ông nói thêm: Mỹ và có thể cả tập thể phương Tây nắm bắt điều này và nỗ lực định hình chúng càng nhanh thì họ càng giữ được vị thế của mình tốt hơn.
Trong quá trình chuyển đổi chậm hướng tới một trật tự đa cực, ông Yeo cho biết Đông Nam Á sẽ đóng một vai trò quan trọng. Cơ sở lý luận của ông là các quốc gia đã thể hiện khả năng xử lý phức tạp những căng thẳng địa chính trị như thế nào.
Tại hội nghị thượng đỉnh G20 vào tháng 11 ở Bali, nước chủ nhà Indonesia đã phải đối phó với một “lĩnh vực phức tạp”, chẳng hạn như việc Hoa Kỳ muốn loại Nga khỏi diễn đàn.
Ở một mức độ lớn hơn, Đông Nam Á có một lịch sử phong phú và các nền văn hóa đa dạng đã kết nối với thế giới rộng lớn hơn.
Khánh Vy (Theo SCMP)
