Theo tư liệu lịch sử, từ thế kỷ XVIII, Hội Lim đã phát triển từ hội làng của tổng Nội Duệ trở thành lễ hội lớn của cả vùng. Khi đó, tổng Nội Duệ gồm 6 xã, phường: Lũng Giang; Nội Duệ (Đình Cả, Lạc Bảo); Nội Duệ Khánh; Nội Duệ Nam; Xuân Ổ và phường hát đình Tiên Du (sau là Nội Duệ Đông).
Hội Lim còn gắn với các danh nhân văn hóa như Đỗ Nguyên Thụy, bà Mụ Ả - những người có công gìn giữ tập tục, mở mang và định hình diện mạo lễ hội vùng Lim. Hiện nay, hội Lim có 13 làng tham gia, gồm: Đình Cả, Duệ Nam, Lộ Bao, Duệ Khánh, Duệ Đông, Lũng Giang, Lũng Sơn, Chè, Dọc, Bãi Uyên, Hoài Thị, Hoài Trung, Hoài Thượng. Quan họ được xem là “linh hồn” của hội Lim - nơi Dân ca Quan họ Bắc Ninh được bảo tồn, trình diễn và trao truyền trọn vẹn nhất.
Trong không gian lễ hội, các tập quán như kết chạ, mời trầu, mời nước, giao tiếp quan họ… được thực hành thường xuyên, tạo nên môi trường sinh hoạt văn hóa sống động. Những làn điệu giao duyên không chỉ thể hiện nét thanh lịch, trọng nghĩa tình của người Kinh Bắc mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, củng cố quan hệ liên làng, liên vùng qua nhiều thế hệ.
Hằng năm, hội Lim diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng, gồm phần lễ và phần hội đan xen. Phần lễ mở đầu bằng nghi thức khai hội, dâng hương tại chùa Hồng Ân trên núi Lim và rước sắc từ làng Đình Cả (hoặc Lộ Bao) lên lăng Tướng công Nguyễn Đình Diễn.
Phần hội phong phú với các trò chơi dân gian, đặc sắc nhất là hát quan họ trên đồi Lim, thu hút đông đảo người dân và du khách. Qua thời gian, hội Lim vẫn giữ sức sống bền bỉ nhờ sự tham gia chủ động của cộng đồng và sự quan tâm của các cấp, ngành.
Phát biểu tại lễ đón nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ông Mai Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh ghi nhận, tri ân các thế hệ nghệ nhân - những “người giữ hồn” đã bền bỉ gìn giữ từng câu hát, nghi lễ, phong tục.
Ông Sơn nhấn mạnh, việc hội Lim được ghi danh là sự khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc và sức sống của di sản được nuôi dưỡng từ lòng dân.
Thời gian tới, các cấp, ngành cần tiếp tục bảo tồn toàn diện không gian văn hóa hội Lim; tôn vinh, đãi ngộ nghệ nhân; tạo điều kiện truyền dạy cho thế hệ trẻ; đưa quan họ và nét đẹp hội Lim vào giáo dục địa phương, đồng thời gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững, để hội Lim mãi là biểu tượng văn hóa tiêu biểu của vùng Kinh Bắc ngàn năm văn hiến.
