Với chủ đề “Phát triển nuôi lồng thủy sản theo hướng xanh và thông minh tại châu Á”, hội thảo được kỳ vọng sẽ mở ra nhiều giải pháp thúc đẩy ngành nuôi biển phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
Đây là sự kiện khoa học do Hội Thủy sản châu Á (AFS) và Trường Đại học Nha Trang đồng chủ trì tổ chức, với sự phối hợp của Đại học Hải dương Thượng Hải, Đại học Hải dương Trung Quốc và Phòng thí nghiệm chung Trung Quốc - ASEAN về công nghệ nuôi biển.
Từ nuôi biển truyền thống đến quản trị bằng công nghệ
Theo Ban tổ chức, hội thảo giới thiệu 96 báo cáo khoa học, gồm 7 báo cáo chính và 89 báo cáo chuyên môn, tập trung vào sáu nhóm chủ đề lớn: hệ thống nuôi lồng ngoài khơi; công nghệ giống; dinh dưỡng và thức ăn; môi trường và biến đổi khí hậu; quản lý sức khỏe thủy sản; các vấn đề kinh tế - xã hội và sinh kế cộng đồng.
Nhiều nghiên cứu tại hội thảo phản ánh xu hướng chuyển đổi của ngành thủy sản từ mô hình sản xuất dựa trên kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, cảm biến, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Các công nghệ như camera, sonar, hệ thống quan trắc môi trường, thiết bị cho ăn tự động và Internet vạn vật (IoT) được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm phát thải và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, các nhà khoa học cũng dành nhiều thời gian thảo luận về phúc lợi động vật thủy sản, sinh kế cộng đồng, quyền tiếp cận không gian mặt nước và yêu cầu hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ hệ sinh thái biển.
Chuỗi bảy báo cáo chính tại hội thảo mang đến nhiều góc nhìn về tương lai ngành nuôi biển châu Á. Các chuyên gia đến từ Australia, Trung Quốc, Malaysia và Philippines tập trung phân tích vai trò của nuôi trồng thủy sản trong bảo đảm an ninh lương thực toàn cầu; những thách thức của mô hình nuôi biển xa bờ; công nghệ chọn giống, quản trị tài nguyên và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.
Đáng chú ý, báo cáo của các nhà khoa học Trường Đại học Nha Trang đã phác họa bức tranh tổng thể về nuôi biển tại khu vực Nam Trung Bộ Việt Nam, đồng thời đề xuất nhiều hướng đi mới như sử dụng lồng HDPE, hệ thống cho ăn tự động, quan trắc môi trường theo thời gian thực, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và mô hình nuôi đa bậc dinh dưỡng tích hợp.
Song song với chương trình học thuật, hội thảo bố trí sáu gian hàng triển lãm công nghệ của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, giới thiệu các giải pháp khảo sát đáy biển, đo sóng, quan trắc môi trường, thiết bị cho ăn thông minh, cảm biến, camera và các nền tảng quản lý từ xa.
Kết nối khoa học, mở rộng hợp tác quốc tế về kinh tế biển
Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Trần Nguyên Hùng, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đánh giá cao việc Hội Thủy sản châu Á (AFS), Trường Đại học Nha Trang cùng các đối tác phối hợp tổ chức Hội thảo quốc tế lần thứ 8 về Nuôi lồng thủy sản châu Á với chủ đề “Phát triển nuôi lồng thủy sản theo hướng xanh và thông minh tại châu Á”.
Theo ông Hùng, hội thảo diễn ra trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm nguồn lợi thủy sản tự nhiên và áp lực ngày càng lớn đối với tài nguyên biển. Trong bối cảnh đó, nuôi biển đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an ninh lương thực, tạo sinh kế bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế biển theo hướng xanh, hiệu quả và có khả năng chống chịu.
Dẫn số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), lãnh đạo Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, lần đầu tiên trong lịch sử, sản lượng thủy sản từ nuôi trồng đã vượt sản lượng khai thác tự nhiên phục vụ tiêu dùng của con người, trong khi châu Á hiện đóng góp khoảng 90% sản lượng nuôi trồng thủy sản toàn cầu.
“Chúng tôi tin rằng khoa học mở đường, công nghệ tạo động lực và hợp tác quốc tế tạo sức mạnh để phát triển ngành nuôi biển hiện đại, xanh và bền vững”, ông Hùng nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, với hơn 3.260 km bờ biển, vùng biển rộng trên 1 triệu km² cùng hệ thống vũng, vịnh và đầm phá phong phú, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi biển trở thành ngành kinh tế quan trọng.
Những năm qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát triển bền vững kinh tế biển, thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật, triển khai Chiến lược phát triển thủy sản và Đề án phát triển nuôi biển.
Ông Hùng cho biết, trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tập trung vào bốn định hướng lớn gồm hoàn thiện thể chế và quản trị không gian biển; phát triển công nghệ nuôi biển công nghiệp dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; thúc đẩy mô hình nuôi biển xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Phát biểu tại lễ khai mạc, GS.TS. Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang, cho biết việc đăng cai CAA8 diễn ra trong thời điểm nhà trường hướng tới kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển tại Khánh Hòa.
Theo ông Quách Hoài Nam, Trường Đại học Nha Trang đang được Chính phủ giao trọng trách trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ hàng đầu khu vực trong các lĩnh vực khoa học biển, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, chế biến thủy sản, logistics hàng hải và quản trị cảng nước sâu.
Nhân dịp này, nhà trường cũng công bố kế hoạch xúc tiến thành lập Diễn đàn Kinh tế biển (Marine Economy Forum - MEF), hướng tới xây dựng nền tảng hợp tác mới giữa các cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.
Theo kế hoạch, ngày 18/7, các đại biểu sẽ tham gia chương trình khảo sát thực địa tại các cơ sở sản xuất giống cá biển ở Vĩnh Lương, mô hình nuôi lồng trên vịnh Nha Phu và cơ sở sản xuất, chế biến rong nho tại Ninh Hòa.
Việc tổ chức CAA8 tại Khánh Hòa được kỳ vọng sẽ góp phần kết nối mạng lưới khoa học quốc tế, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và hỗ trợ ngành nuôi biển phát triển theo hướng hiệu quả, an toàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và thân thiện với môi trường.
