Hồi ức về 'Nguồn cội' qua tranh của hoạ sĩ Tô Bích Hải

Họa sĩ Tô Bích Hải sinh năm 1947 tại Móng Cái, Quảng Ninh, là người dân tộc Tày với gốc rễ văn hóa từ Cao Bằng và Lạng Sơn. Năm 1967, bà tốt nghiệp Viện Hội họa tại Lausane, Thụy Sĩ và hiện định cư tại Pháp.

Bà có nhiều tác phẩm lưu trữ tại Bảo tàng Roybet Fould (tỉnh Courbevoie); Bảo tàng tỉnh Poissy và Bảo tàng La Fabuloserie.

Sinh sống ở nước ngoài nhưng nữ nghệ sĩ luôn dành tình cảm đong đầy với khái niệm “cội nguồn”, tìm kiếm những ký ức, cảm giác về quê hương trong những sự vật hiện diện trong đời sống thiên nhiên và sinh hoạt hằng ngày.

Triển lãm "Nguồn cội" là chuyến du hành đi theo các bước chuyển lớn trong sự nghiệp của nghệ sĩ Tô Bích Hải, khi bà thử nghiệm với các chất liệu khác nhau như sơn dầu, than chì, điêu khắc gỗ...

Như loạt tranh sơn dầu tập trung vào hiệu ứng thị giác khi những rễ cây được vẽ ở khổ lớn, bó rễ bện chặt vào thân cây rắn chắc như những sợi dây thừng. Những rễ cây chạy theo toàn bộ phần thân của cây, như các sợi nơ ron thần kinh liên kết từng mảng ký ức của người nghệ sĩ, giống như bức chân dung về “nguồn cội”.

Hay loạt sơn mài tĩnh vật là một góc nhìn mới của nghệ sĩ khi đặt vấn đề về cội nguồn của thiên nhiên qua lát cắt của các loại quả. Còn loạt tranh chân dung về trẻ em đưa ta vào những nhánh nhỏ trong cuộc sống của Tô Bích Hải khi xa xứ. Cụm điêu khắc sắp đặt Totem đưa người xem về với những gì đơn sơ nhất của các phong tục thờ cúng truyền thống...

Các tác phẩm nhằm mang đến một góc nhìn về căn tính, văn hóa, giá trị dân tộc trong mỗi con người. Qua đó, mang đến những rung động tinh tế cho người xem, để cùng khám phá những biến chuyển cảm xúc trước đời sống, trước thiên nhiên.

Hoạ sĩ Tô Bích Hải chia sẻ: “Tôi chỉ là hạt giống nhỏ, loài cây hoang vươn lên tìm ánh sáng, để nghe cây thở dài, để nghe đá thì thầm trong cuộc chuyển mình rạo rực. Tôi như kẻ nhìn trộm vào sự biến hóa và thăng hoa của vật".

Triển lãm "Nguồn cội" diễn ra từ ngày 7/3 đến ngày 25/3/2025 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.