Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, vừa có bài tham luận tại Hội thảo lấy ý kiến về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi do Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Xây dựng tổ chức vào ngày 15/9.
Một trong những nội dung đáng chú ý trong bài tham luận, ông Lê Hoàng Châu đề xuất cho phép người dân chuyển đất trồng lúa sang trồng cây ngắn ngày, cây lâu năm hoặc nuôi trồng thủy sản mà không phải xin phép cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Ông Lê Hoàng Châu thống nhất với quy định tại khoản 1 Điều 56 dự thảo Luật Đất đai về các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép.
Trong đó, việc kiểm soát chuyển đất trồng lúa sang loại đất khác trong nhóm đất nông nghiệp hoặc chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp là cần thiết nhằm bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.
Tuy nhiên, ông cho rằng quy định này không nên quá cứng nhắc, mà cần tạo dư địa để người sử dụng đất chủ động chuyển đổi đất trồng lúa sang một số loại đất nông nghiệp khác, như đất trồng cây ngắn ngày không phải cây lúa, đất trồng cây lâu năm hoặc đất nuôi trồng thủy sản.
Theo ông Châu, việc điều chỉnh theo hướng này sẽ sát hơn với nhu cầu thực tế của người nông dân trong việc chuyển đổi cây trồng, vật nuôi để nâng cao hiệu quả sản xuất. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh điều kiện sản xuất nông nghiệp đang chịu tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu và các yếu tố môi trường.
Thực tế, tình trạng xâm nhập mặn, đất nông nghiệp bị thoái hóa, bạc màu khiến một số khu vực không còn phù hợp để tiếp tục trồng lúa. Khi đó, người dân có nhu cầu chuyển sang nuôi trồng thủy sản, lên liếp làm rẫy để trồng cây ngắn ngày hoặc chuyển sang trồng cây lâu năm, hình thành đất vườn có hiệu quả kinh tế cao hơn.
Ông Châu cho rằng đây là nhu cầu thiết thực, gắn trực tiếp với việc duy trì sản xuất và bảo đảm sinh kế của người nông dân.
Theo ông Lê Hoàng Châu, việc cho phép người sử dụng đất chuyển đất trồng lúa sang trồng cây ngắn ngày, cây lâu năm hoặc nuôi trồng thủy sản sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phù hợp hơn với điều kiện sản xuất thực tế tại từng địa phương.
Đồng thời, quy định này cũng góp phần hạn chế tình trạng người dân tự ý chuyển đổi đất lúa, như đào ao nuôi thủy sản hoặc lên liếp làm vườn, sau đó bị yêu cầu khôi phục lại hiện trạng đất trồng lúa. Trong khi đó, trên thực tế, có những diện tích đất đã không còn phù hợp để tiếp tục canh tác lúa.
Theo ông Châu, nếu có cơ chế cho phép chuyển đổi rõ ràng, người dân vừa có thể chủ động lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp, vừa sử dụng đất hiệu quả hơn mà vẫn nằm trong khuôn khổ quản lý của Nhà nước.
