Âm thanh rít phát ra mỗi khi đạp phanh hay cảm giác rung truyền lên bàn đạp là dấu hiệu cho thấy hệ thống phanh đang gặp vấn đề. Trong tình huống này, người sử dụng xe thường rơi vào hai lựa chọn.
Một là muốn tiết kiệm chi phí và hy vọng chỉ cần phay lại đĩa phanh khi thay má phanh. Hai là sẵn sàng thay mới cả đĩa để yên tâm hơn.
Tuy nhiên việc thay đĩa phanh không phải lúc nào cũng cần thiết, bởi các hãng xe đều có quy định kỹ thuật rất rõ ràng liên quan đến giới hạn sử dụng của đĩa.
Đĩa phanh chỉ cần thay mới khi độ dày của chúng đã xuống dưới mức tối thiểu do nhà sản xuất quy định hoặc khi xuất hiện vết nứt hay biến dạng nghiêm trọng.
Nếu đĩa vẫn đạt chuẩn về độ dày và không có dấu hiệu hư hỏng nặng, việc thay mới là không bắt buộc.
Một số hư hỏng như rãnh xước sâu có thể khiến người dùng nghĩ tới việc phay đĩa, nhưng trong nhiều trường hợp, dù có phay cũng không thể khắc phục được vì việc này sẽ làm đĩa mỏng hơn mức cho phép.
Để tránh phải thay đĩa phanh quá sớm, cách tốt nhất là kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống phanh ngay khi phát hiện dấu hiệu lạ.
Nếu để má phanh mòn quá mức, lớp kim loại của má có thể cào xước trực tiếp lên đĩa và gây hư hỏng nặng khiến việc phay đĩa trở nên vô nghĩa.
Khi nào nên phay và khi nào nên thay đĩa?
Điều quan trọng nhất cần kiểm tra là độ dày của đĩa phanh. Mỗi loại đĩa đều có thông số độ dày tối thiểu được nhà sản xuất ghi rõ. Nếu đĩa còn dày hơn mức tối thiểu, không cần thay mới.
Tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc nên phay đĩa, bởi quá trình phay luôn làm mất một phần vật liệu. Vì vậy trước khi phay, cần tính toán xem sau khi gia công, đĩa có còn đạt độ dày tối thiểu hay không. Nếu đĩa đã mỏng hơn mức quy định, chắc chắn phải thay.
Phay đĩa có thể khắc phục các hiện tượng như rung bàn đạp phanh do đĩa bị đảo, hay các vết xước nhẹ do bụi bẩn hoặc hiện tượng cháy mặt đĩa do má phanh quá nóng. Một số trường hợp đĩa bị nứt hoặc bị đảo quá mức sẽ không thể phay được và buộc phải thay mới hoàn toàn.
Ngoài ra khi xử lý vấn đề đĩa bị đảo, cần kiểm tra cả mặt bích moay-ơ. Một moay-ơ bám bẩn hoặc bị rỉ sét cũng có thể khiến đĩa bị cong vênh khi lắp vào.
Moay-ơ cần được làm sạch kỹ lưỡng trước khi lắp lại đĩa. Đồng thời lực siết bu-lông bánh xe phải đúng tiêu chuẩn vì siết quá chặt cũng có thể gây cong vênh đĩa.
Khuyến cáo từ các hãng xe
Nhiều hãng xe lớn đưa ra hướng dẫn rất rõ ràng về việc bảo dưỡng phanh. Chẳng hạn, các khuyến cáo của GM được phổ biến trong hệ thống kỹ thuật của hãng từng nhấn mạnh rằng chỉ nên thay đĩa khi không đạt chuẩn độ dày tối thiểu.
Thậm chí trong điều kiện thay má phanh thông thường, đĩa không nên được thay mới hoặc phay lại, bởi những yếu tố như tiếng rít, gỉ sét bề mặt hay đổi màu không phải là lý do chính đáng để thay đĩa.
BMW cũng từng đưa ra hướng dẫn tương tự. Độ dày tối thiểu của đĩa phanh được khắc ngay trên bề mặt đĩa và nếu đĩa mỏng hơn tiêu chuẩn này, kỹ thuật viên không được phép thay má phanh mà buộc phải thay đĩa. Nhưng nếu đĩa vẫn đạt chuẩn, việc thay mới là không cần thiết.
Điều này cho thấy việc nghe thấy tiếng rít không đồng nghĩa với việc cần thay đĩa phanh ngay lập tức. Phần lớn trường hợp chỉ cần kiểm tra má phanh, dọn sạch bề mặt đĩa hoặc phay nhẹ là đủ.
