Đó chính là thông điệp từ Hội thảo nghiệp vụ Hội Nhà báo các tỉnh Trung du – Miền núi phía Bắc và Hà Nội lần thứ XX vừa được tổ chức tại Tuyên Quang.
Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của báo chí địa phương, khi nhiều cơ quan báo chí thực hiện sắp xếp, hợp nhất để tinh gọn bộ máy. Quá trình này không chỉ đòi hỏi thay đổi tư duy quản trị và phương thức sản xuất nội dung, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết với mỗi người làm báo: Giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, kiên định với sự thật và trách nhiệm xã hội trong mọi tác nghiệp. Những thách thức này đồng thời cũng là cơ hội để nhìn lại và củng cố những giá trị cốt lõi, nơi văn hóa nghề nghiệp trở thành trụ cột duy trì chất lượng và uy tín của báo chí.
Cơ quan báo chí văn hóa là nơi phóng viên tự hào khi thuộc về
Xây dựng môi trường văn hóa trong cơ quan báo chí đang trở thành một trong những nhiệm vụ then chốt để nâng cao chất lượng thông tin và tạo dựng niềm tin nơi công chúng. Theo hướng này, nhiều cơ quan báo chí đã nỗ lực triển khai các phong trào, văn bản hướng dẫn và tiêu chí cụ thể nhằm định hình chuẩn mực nghề nghiệp, ứng xử và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Ông Nguyễn Bình Minh, Phó Tổng Biên tập Báo và Phát thanh – Truyền hình Tuyên Quang, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh, nhấn mạnh rằng xây dựng môi trường văn hóa trong cơ quan báo chí “không chỉ là phong trào thi đua, mà phải trở thành nề nếp và giá trị cốt lõi định hướng mọi hoạt động nghề nghiệp”. Đây cũng là nội dung xuyên suốt mà Luật Báo chí, Điều lệ Hội Nhà báo Việt Nam và Chỉ thị số 43-CT/TW của Ban Bí thư đặt ra. Ông Minh dẫn lại hàng loạt văn bản quan trọng, trong đó có Bộ tiêu chí cơ quan báo chí văn hóa (Quyết định 70a/QĐ-HNBVN) và Công văn 161a/CV-HNBVN về xây dựng môi trường văn hóa trong cơ quan báo chí. “Những tiêu chí này giúp các cơ quan báo chí xác lập chuẩn mực ứng xử, tinh thần nhân văn, tôn trọng sự thật và khuyến khích sáng tạo, chuyển đổi số”, ông chia sẻ.
Sau hơn ba năm triển khai phong trào, nhiều cơ quan báo chí đã có chuyển biến rõ rệt. Ý thức sử dụng thông tin, hình ảnh tôn trọng quyền con người; hạn chế các nội dung gây tổn thương; chủ động đấu tranh trước thông tin giả, quan điểm sai trái đã trở thành thực hành thường xuyên. “Ý thức về sự tử tế trong hành nghề đang được nâng lên và đó chính là nền tảng để tạo dựng niềm tin công chúng”, ông Minh nhấn mạnh.
Tuyên Quang và Hà Giang là hai địa phương tiên phong ký kết giao ước thi đua xây dựng cơ quan báo chí văn hóa. Hoạt động này góp phần thống nhất nhận thức và hành động giữa các cơ quan báo chí, chi hội, nâng cao trách nhiệm của từng hội viên trong quá trình tác nghiệp. Từ nền tảng đó, Báo và Phát thanh – Truyền hình Tuyên Quang đã xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, đề cao kỷ cương, khuyến khích đổi mới. “Một cơ quan báo chí văn hóa phải là nơi mỗi phóng viên cảm thấy tự hào khi thuộc về”, ông nói.
Bên cạnh kết quả, ông Minh thẳng thắn chỉ ra những tồn tại: Một số hội viên chưa nhận thức đầy đủ về vai trò văn hóa trong hoạt động báo chí; biểu dương điển hình chưa kịp thời; việc nêu gương của lãnh đạo ở một số đơn vị chưa rõ nét. Từ đó, ông đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó đặc biệt nhấn mạnh tăng cường quán triệt chỉ thị, nâng cao năng lực số gắn với đạo đức nghề nghiệp và siết chặt thực hiện Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo.
“Khi từng cơ quan báo chí thực sự trở thành một môi trường văn hóa, chất lượng thông tin sẽ tốt hơn, niềm tin công chúng sẽ bền vững hơn”, ông kết luận.
Lấy sự thật, nhân văn và lợi ích quốc gia làm trung tâm
Báo chí luôn là nhịp cầu giữa sự thật và công chúng, nhưng vai trò và trách nhiệm của người làm báo chưa bao giờ dễ dàng. Trong mỗi câu chuyện, mỗi bài viết, người làm báo đều đứng trước lựa chọn giữ vững sự thật hay chạy theo thị hiếu, giữa đạo đức nghề nghiệp và áp lực công việc.
Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Tổng Biên tập Báo và Phát thanh – Truyền hình, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, trách nhiệm xã hội của nhà báo luôn là yêu cầu cốt lõi. “Trách nhiệm xã hội của nhà báo trước hết là trách nhiệm với sự thật – linh hồn của báo chí cách mạng”. Ông cho rằng trong thời đại số, nhà báo càng phải giữ bản lĩnh, đạo đức, tránh bị cuốn vào những xu hướng câu khách, thương mại hóa thông tin.
Từ thực tiễn Thái Nguyên, ông Sơn chia sẻ những thay đổi lớn sau khi các cơ quan báo chí và tổ chức hội của Thái Nguyên – Bắc Kạn hợp nhất từ ngày 1/7/2025. Sự kiện này vừa mở ra cơ hội phát triển theo mô hình tinh gọn, vừa đặt ra thách thức về tổ chức nhân sự, năng lực điều hành và phương thức hoạt động. “Hợp nhất là phép thử đối với năng lực tổ chức và tinh thần đoàn kết của đội ngũ người làm báo hai tỉnh”, ông nói.
Ngay sau sáp nhập, hơn 260 hội viên đã nhanh chóng ổn định hoạt động, triển khai hiệu quả các chương trình tập huấn, giải báo chí và duy trì trang thông tin điện tử với lượng truy cập lớn. Đặc biệt, trong đợt bão số 11, nhiều nhà báo đã vừa làm nhiệm vụ tuyên truyền, vừa tham gia cứu trợ người dân, thể hiện tinh thần “vì dân phục vụ; vì xã hội hành động”.
Tuy nhiên, ông Sơn cũng chỉ ra những khó khăn: Một số nội dung sinh hoạt Hội còn hình thức; thiếu nhân sự kế cận; công tác chuyên môn có thời điểm chậm tiến độ. Để khắc phục, ông đề nghị tập trung tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, đổi mới nội dung hoạt động và nâng cao tính tự chủ của tổ chức hội.
Ông khẳng định: “Trong mọi hoàn cảnh, người làm báo chân chính phải lấy sự thật, nhân văn và lợi ích quốc gia làm trung tâm”. Đây cũng là thông điệp xuyên suốt, kết nối toàn bộ nội dung hội thảo năm nay – nơi đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và văn hóa nghề báo tiếp tục được khẳng định là trụ cột để xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, hiện đại và nhân văn trong kỷ nguyên số.
