Tập trung kiểm toán những vấn đề “nóng”
Trong Báo cáo gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, KTNN cho biết đơn vị được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ tại các nghị quyết quan trọng, như: Nghị quyết số 82/2019/QH14 về chính sách, pháp luật quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị; Nghị quyết số 74/2022/QH15 về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; Nghị quyết số 99/2023/QH15 về huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực phòng, chống dịch Covid-19 và y tế cơ sở, y tế dự phòng; Nghị quyết số 109/2023/QH15 về tiếp tục thực hiện các nghị quyết giám sát chuyên đề, chất vấn của Quốc hội khóa XIV và đầu khóa XV; Nghị quyết số 141/2024/QH15 về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV.
Trên cơ sở đó, KTNN đã quán triệt và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, đặc biệt trong lĩnh vực kiểm toán việc thực hiện chính sách, pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí và quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công. Đồng thời, KTNN thường xuyên rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, Chuẩn mực KTNN và các văn bản liên quan; xây dựng kế hoạch kiểm toán trung hạn, kế hoạch năm và phương án tổ chức kiểm toán khoa học, hiệu quả. Các cuộc kiểm toán tập trung vào những vấn đề dư luận, Quốc hội và cử tri quan tâm, cũng như các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Đơn cử, thực hiện Nghị quyết số 82/2019/QH14, KTNN đã tiến hành nhiều cuộc kiểm toán chuyên đề liên quan đất đai như: Quản lý quy hoạch, cấp phép xây dựng tại đô thị (2017-2020); quản lý nhà nước về đất đai (2017-2021); quản lý, cho thuê đất công ích (2022-2023) tại Hà Nội, Thanh Hóa, Ninh Bình… Bên cạnh đó, hằng năm, Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành Văn bản hướng dẫn mục tiêu, trọng tâm và nội dung kiểm toán để các đơn vị trực thuộc lưu ý, nhất là trong quản lý thu tiền sử dụng đất, quyết toán các khoản thu từ đất, quản lý tài sản công và nghĩa vụ ngân sách từ việc sắp xếp, xử lý nhà, đất.
Qua kết quả kiểm toán, KTNN đã chỉ rõ nhiều tồn tại, hạn chế trong quản lý, sử dụng đất và kiến nghị các đơn vị liên quan khắc phục, chấn chỉnh, rút kinh nghiệm.
Đối với Nghị quyết số 74/2022/QH15, Tổng Kiểm toán nhà nước đã chỉ đạo các đơn vị tăng cường phát hiện kịp thời sai phạm, hành vi tham nhũng, lãng phí, đồng thời xác định rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân để kiến nghị xử lý. Kết quả kiểm toán cho thấy, trong quản lý chi thường xuyên vẫn còn tình trạng phân bổ dự toán chậm, vượt định mức hoặc không sát thực tế; nhiều khoản vốn đầu tư bố trí khi chưa đủ điều kiện, dẫn đến giải ngân chậm, phải điều chỉnh hoặc hủy dự toán; nhiều dự án đầu tư chậm tiến độ, làm giảm hiệu quả, gây lãng phí…
Không chỉ dừng ở đó, KTNN cũng chú trọng nâng cao chất lượng kiểm toán các nghị quyết khác, đưa ra giải pháp đồng bộ, nhờ đó nhiều kết quả tích cực được ghi nhận.
Đóng góp hiệu quả vào công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí
Những nỗ lực của KTNN trong triển khai các nghị quyết của Quốc hội đã góp phần quan trọng vào công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Qua hoạt động kiểm toán, nhiều sai phạm, hành vi tham ô, lãng phí, kém hiệu quả trong quản lý tài chính, tài sản công đã được phát hiện và xử lý; đồng thời, nhiều kẽ hở cơ chế, chính sách dễ phát sinh tiêu cực đã được kiến nghị sửa đổi.
Đại diện một số Ủy ban của Quốc hội đánh giá, thời gian qua chất lượng, hiệu quả kiểm toán có bước chuyển rõ rệt: Tư duy, cách làm đổi mới, ứng dụng công nghệ mạnh mẽ hơn; kiến nghị kiểm toán có giá trị cao, trúng vào những bất cập lớn trong quản lý tài chính công, tài sản công. Đặc biệt, việc công khai kết quả kiểm toán dưới nhiều hình thức đã tăng cường sự giám sát của các cấp, các ngành và toàn xã hội, góp phần bảo đảm nguồn lực Nhà nước được sử dụng hiệu quả, tiết kiệm.
Nhiều đơn vị được kiểm toán cũng phản hồi tích cực, cho rằng nhờ các kiến nghị của KTNN, họ nhìn rõ hơn ưu điểm lẫn hạn chế trong quản lý, điều hành, từ đó siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả sử dụng tài chính công, tài sản công.
Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng kiểm toán
Trên nền tảng những kết quả đạt được, KTNN xác định trong thời gian tới sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp kiểm toán để nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả. Cơ quan kiểm toán sẽ chú trọng lựa chọn kiểm toán các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro tham nhũng, lãng phí, các vấn đề “nóng” dư luận quan tâm; tập trung phát hiện bất cập chính sách để kiến nghị Đảng, Nhà nước hoàn thiện pháp luật.
Song song với đó, KTNN tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của mình, trọng tâm là rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật KTNN và các văn bản liên quan, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các quy định mới của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025.
KTNN cũng đẩy mạnh công khai kết quả kiểm toán, đặc biệt là các vụ việc lãng phí, sai phạm, gắn rõ trách nhiệm tổ chức, cá nhân; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động kiểm toán, nhằm hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả giám sát.
