Kiến tạo công dân số trong kỷ nguyên AI

Tại tọa đàm “Kiến tạo công dân số trong kỷ nguyên AI” do UBND phường Bồ Đề phối hợp với Trường Phổ thông Liên cấp Song ngữ Quốc tế Wellspring Hà Nội tổ chức ngày 27/2, GS. TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh: Mục tiêu cốt lõi của giáo dục AI không nằm ở số tiết học hay khối lượng kiến thức, mà ở việc hình thành nhận thức đúng đắn để học sinh sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ học tập và phát triển bản thân.

dsc00363.jpg
GS. TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Ảnh: Wellspring Hanoi

Theo GS.TS Lê Anh Vinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ động chuẩn bị từ sớm. Năm 2024, tài liệu hướng dẫn dạy và học AI trong nhà trường được hoàn thiện; cuối năm 2024, khung năng lực trí tuệ nhân tạo dành cho học sinh phổ thông chính thức ban hành.

Trong năm 2025, Bộ tiếp tục xây dựng khung năng lực AI cho giáo viên và hoàn thiện nội dung giáo dục chi tiết cho học sinh. Từ học kỳ II năm học 2025–2026, chương trình sẽ được thí điểm trong hệ thống giáo dục phổ thông, trước khi tổng kết, đánh giá và quyết định nhân rộng.

“Chúng ta không nên tạo áp lực quá lớn hay triển khai theo phong trào. Cần đi theo lộ trình khoa học, có đánh giá định kỳ để đảm bảo hiệu quả thực chất”, GS. TS Lê Anh Vinh khẳng định.

Giáo dục AI sẽ được triển khai theo ba hình thức linh hoạt, phù hợp điều kiện từng trường.

Thứ nhất, tích hợp vào các môn học hiện có, đây là hướng ưu tiên nhằm không làm tăng tải chương trình. Nếu thiết kế hợp lý, AI không chỉ là nội dung mới mà còn trở thành công cụ nâng cao chất lượng dạy và học các môn khác.

dsc00829.jpg
Kiến tạo công dân số là nuôi dưỡng tư duy phản biện và trách nhiệm trong không gian mạng. Ảnh: Wellspring Hanoi

Thứ hai, xây dựng các chuyên đề độc lập dành cho học sinh có nhu cầu tìm hiểu chuyên sâu về kỹ thuật, nền tảng cốt lõi của AI.

Thứ ba, tổ chức câu lạc bộ và hoạt động ngoại khóa về AI – không gian sáng tạo để học sinh trải nghiệm, thử nghiệm và phát triển ý tưởng.

Khảo sát sau các đợt tập huấn cho thấy phần lớn giáo viên đã chủ động tiếp cận AI trong công việc và mong chờ một chương trình thống nhất, bài bản để triển khai đồng bộ.

Theo GS. TS Lê Anh Vinh, trong đổi mới giáo dục, giáo viên luôn giữ vai trò trung tâm. Mọi chuyển biến chỉ có thể diễn ra khi thầy cô thay đổi tư duy và sẵn sàng tiếp cận công nghệ mới.

3 yếu tố then chốt cần giải quyết đồng bộ gồm: Khung chương trình linh hoạt để thích ứng với công nghệ thay đổi nhanh; năng lực đội ngũ giáo viên và hạ tầng kỹ thuật bảo đảm điều kiện dạy – học. Ông cho rằng những trường đang triển khai tốt môn Tin học cơ bản đã có nền tảng để đưa AI vào giảng dạy.

dsc00212.jpg
TS Nguyễn Vĩnh Sơn, Tổng Hiệu trưởng Trường Phổ thông Song ngữ Liên cấp Wellspring Hanoi. Ảnh: Wellspring Hanoi

Ở góc nhìn khác, TS Kiều Phương Thùy, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cảnh báo về nguy cơ học sinh sử dụng AI “vô tội vạ”.

Bà Thuỳ ví von: Cùng một con đường đến đích, chúng ta có thể đi thang máy hoặc leo núi. Đi thang máy nhanh hơn, nhưng chính quá trình leo núi mới giúp con người rèn luyện và trưởng thành. Nếu học sinh dùng AI để giải quyết mọi bài toán, não bộ sẽ dần mất khả năng tư duy độc lập, hiện tượng được thế giới gọi là “brain rot” (thối não).

Theo kết quả khảo sát của bà, 100% giáo viên mong muốn học sinh biết sử dụng AI như công cụ hỗ trợ học tập. Tuy nhiên, chỉ 33,3% quan tâm đến việc dạy học sinh lập trình, huấn luyện mô hình hay thiết kế hệ thống AI. Sự chênh lệch này phản ánh thực tế: xã hội đang nhìn AI chủ yếu ở góc độ “sử dụng”, chưa chú trọng đủ đến việc “hiểu và làm chủ”.

Bên cạnh đó, giáo viên cũng bày tỏ quan tâm đến vấn đề đạo đức và trách nhiệm khi sử dụng AI – một yếu tố không thể thiếu trong quá trình hình thành công dân số.

TS Nguyễn Vĩnh Sơn, Tổng Hiệu trưởng Trường Phổ thông Song ngữ Liên cấp Wellspring Hanoi nhấn mạnh: "AI không còn đơn thuần là một công nghệ mới, mà đang tái định hình nền kinh tế, giáo dục, thị trường lao động và cả cách con người tư duy, ra quyết định".

dsc00850.jpg
Làm chủ AI để phát triển bản thân, thay vì lệ thuộc vào thuật toán.Ảnh: Wellspring Hanoi

Theo ông, AI phải được phát triển và sử dụng trên nền tảng tôn trọng nhân phẩm con người, bảo đảm công bằng, minh bạch và trách nhiệm xã hội. Vì vậy, kiến tạo công dân số không chỉ dừng lại ở việc trang bị kỹ năng sử dụng công cụ, mà quan trọng hơn là nuôi dưỡng một thế hệ có tư duy độc lập và bản lĩnh số.

Đó phải là những người trẻ biết phản biện trước dòng chảy thông tin, biết đặt câu hỏi trước các thuật toán, có khả năng phân biệt thật – giả trong môi trường số và ý thức rõ trách nhiệm của mình trong từng hành vi trên không gian mạng.

“Kiến tạo công dân số không chỉ là dạy công nghệ, mà là dạy cách làm chủ công nghệ. AI phải trở thành trợ thủ nâng tầm con người, chứ không phải thay thế hay chi phối con người”, TS Nguyễn Vĩnh Sơn khẳng định.

Xem thêm

TPHCM: Hơn 40.000 sản phẩm giả nhãn hiệu, gần 100kg thịt heo không rõ nguồn gốc bị xử lý

TPHCM: Hơn 40.000 sản phẩm giả nhãn hiệu, gần 100kg thịt heo không rõ nguồn gốc bị xử lý

(CLO) Thực hiện đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và bảo đảm an toàn thực phẩm, lực lượng Quản lý thị trường TPHCM đã phát hiện, xử lý nhiều vụ vi phạm, trong đó có hơn 40.000 sản phẩm giả mạo nhãn hiệu và hơn 83kg thịt heo đông lạnh không rõ nguồn gốc.

Nghệ An: Căng dây, vượt lũ đưa người dân đi cấp cứu trong đêm

Nghệ An: Căng dây, vượt lũ đưa người dân đi cấp cứu trong đêm

(CLO) Người phụ nữ được chẩn đoán bị viêm ruột thừa cấp, chỉ định chuyển tuyến để điều trị. Tuy nhiên, do mưa lớn kéo dài, nhiều tuyến đường đã bị ngập nên gần 60 cán bộ, chiến sĩ và người dân địa phương xã biên giới Tam Thái (Nghệ An) phải căng dây qua 3 cầu tràn nước chảy cuồn cuộn để đưa người dân đi cấp cứu.

Đi tìm nguyên nhân thiếu sách giáo khoa sau khai giảng

Đi tìm nguyên nhân thiếu sách giáo khoa sau khai giảng

Hơn 3,9 triệu cuốn sách giáo khoa (SGK) được các địa phương báo cáo còn thiếu sau khai giảng đang đặt ra nhiều câu hỏi về cách xác định nhu cầu và trách nhiệm cung ứng. Một nguyên nhân cần được nhìn thẳng là nhiều địa phương công bố miễn phí hoặc cho học sinh mượn sách ngay trong năm học 2026-2027 dù chưa thực hiện đúng trình tự tại khoản 3 Điều 33 Nghị định số 271/2026/NĐ-CP: kế hoạch dự báo nhu cầu phải được phê duyệt trước ngày 30/10 năm trước để làm căn cứ lập dự toán và sách phải nhập kho thư viện chậm nhất ngày 15/6. Khi kế hoạch được đưa ra quá muộn, việc mua sắm, in và giao sách trước khai giảng trở nên bất khả thi; nhà trường, doanh nghiệp phát hành và phụ huynh nhận những tín hiệu không thống nhất, dẫn đến thừa, thiếu cục bộ.

Đà Nẵng: Ùn tắc giao thông thường xuyên tại nút giao gần Trung tâm thương mại Aeon Mall

Đà Nẵng: Ùn tắc giao thông thường xuyên tại nút giao gần Trung tâm thương mại Aeon Mall

(CLO) Sau phản ánh của người dân về tình trạng ùn tắc thường xuyên tại nút giao gần Trung tâm thương mại Aeon Mall (phường Thanh Khê), Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Đà Nẵng cho biết đã chỉ đạo lực lượng tăng cường điều tiết, đồng thời phối hợp các đơn vị liên quan khảo sát, đề xuất phương án tổ chức giao thông tại khu vực.

“Tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp: Từ chính sách đến hành động thực tiễn”

Tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp: Từ chính sách đến hành động thực tiễn

(CLO) Ngày 16/9, tại thành phố Hải Phòng, Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo “Tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp: Từ chính sách đến hành động thực tiễn”. Hội thảo là một trong những hoạt động của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam, thuộc Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 – 2030 (VNEEP3).

Sau khan hiếm sách giáo khoa, Bộ GD&ĐT tính điều chỉnh theo hướng giảm hàn lâm, tăng thực hành

Sau khan hiếm sách giáo khoa, Bộ GD&ĐT tính điều chỉnh theo hướng giảm hàn lâm, tăng thực hành

(CLO) Chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa sẽ được rà soát, điều chỉnh theo hướng giảm tính hàn lâm, tăng thực hành, trải nghiệm, giáo dục toàn diện và cập nhật những yêu cầu mới. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh năm học 2026-2027 xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ tại nhiều địa phương.

Thiết bị y tế bị nâng giá, người bệnh có phải trả thêm tiền?

Thiết bị y tế bị nâng giá, người bệnh có phải trả thêm tiền?

(CLO) Khi một bệnh viện mua thiết bị y tế với giá cao hơn giá trị thực do sai phạm, khoản tiền chênh lệch trước hết có thể trở thành thiệt hại của nguồn vốn đã bỏ ra. Tuy nhiên, theo luật sư Nguyễn Văn Duy, tác động đến viện phí, quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) và túi tiền người bệnh còn phụ thuộc vào nguồn vốn mua sắm và cơ chế tính giá của từng loại dịch vụ.

Tuổi 35 trở thành mốc khuyến nghị sinh đủ 2 con

Tuổi 35 trở thành mốc khuyến nghị sinh đủ 2 con

(CLO) Mốc 35 tuổi không phải “hạn cuối” để phụ nữ sinh con, càng không phải quy định buộc mỗi gia đình phải sinh hai con trước độ tuổi này. Theo chuyên gia, đây là thông điệp vận động nhằm giúp các cặp vợ chồng chủ động kế hoạch sinh sản trong bối cảnh mức sinh thấp và tuổi kết hôn, sinh con có xu hướng muộn hơn.

Cỡ chữ bài viết: