Không thể để báo chí 'tự bơi' trong kỷ nguyên AI

Ngày 29/12, tại tọa đàm “Báo chí và trí tuệ nhân tạo (AI): Chìa khóa đồng hành trong kỷ nguyên mới” do Ban Chuyên đề, Báo Nhân Dân tổ chức, nhiều ý kiến đã tập trung làm rõ tác động hai chiều của AI đối với báo chí: vừa tạo ra cơ hội đổi mới phương thức làm báo, vừa đặt ra những thách thức về mô hình phát triển, chất lượng nội dung và trách nhiệm xã hội.

dada473b01fd8ea3d7ec.jpg
Tọa đàm “Báo chí và trí tuệ nhân tạo (AI): Chìa khóa đồng hành trong kỷ nguyên mới” với sự tham gia của lãnh đạo Cục báo chí, các nhà khoa học, các chuyên gia, các cộng tác viên trên cả nước.

AI thay đổi hành vi độc giả, báo chí đối diện áp lực sụt giảm traffic

Chia sẻ từ góc nhìn thực tiễn tòa soạn, nhà báo Hoàng Nhật, Phó Trưởng Ban Nhân Dân điện tử cho biết, xu hướng báo chí thế giới ứng dụng AI đang làm thay đổi rõ rệt hành vi tiếp nhận thông tin của độc giả. Trong bối cảnh đó, doanh thu từ quảng cáo báo chí trên toàn cầu đang sụt giảm và Việt Nam sẽ không nằm ngoài xu thế này.

Theo nhà báo Hoàng Nhật, trong vòng 2–3 năm tới, các cơ quan báo chí Việt Nam sẽ cảm nhận rõ hơn sự sụt giảm traffic. Điều này buộc báo chí phải thay đổi phương thức tiếp cận độc giả, không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà cần có thêm các chính sách, quyền lợi và sản phẩm phù hợp để giữ chân bạn đọc.

8350594c1f8a90d4c99b.jpg
Nhà báo Hoàng Nhật, Phó Trưởng Ban Nhân Dân điện tử nhấn mạnh câu chuyện AI thay đổi hành vi độc giả.

Nhà báo Hoàng Nhật nhấn mạnh, AI có thể hỗ trợ các cơ quan báo chí tạo ra nhiều sản phẩm mới, song cần được nhìn nhận đúng vai trò là trợ lý. Tại Báo Nhân Dân, AI đã được ứng dụng hiệu quả trong hoạt động xuất bản như rà soát lỗi chính tả, gợi ý văn phong phù hợp với quy định của báo. AI đảm nhiệm tốt các thao tác lặp đi lặp lại, qua đó giải phóng phóng viên, biên tập viên khỏi công việc mang tính kỹ thuật để tập trung nhiều hơn cho sáng tạo nội dung.

Bên cạnh đó, AI còn hỗ trợ phân tích dữ liệu, giúp xây dựng các sản phẩm đồ họa, biểu đồ sinh động cho những loạt bài về bão lũ, ô nhiễm không khí, so sánh lượng mưa… Thời gian thực hiện các sản phẩm này được rút ngắn đáng kể so với phương pháp truyền thống. Theo nhà báo Hoàng Nhật, trong thời gian tới, Báo Nhân Dân sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng AI để tạo ra những tác phẩm báo chí có sức lan tỏa hơn.

Ứng dụng AI phải đi kèm kiểm soát, không “đổ lỗi cho thuật toán”

Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Đặng Thị Phương Thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, các khảo sát gần đây cho thấy mức độ sử dụng AI trong báo chí Việt Nam đã rất phổ biến. Cụ thể, 96,3% nhà báo đã từng sử dụng AI ở những mức độ khác nhau; hơn 60% cơ quan báo chí đã ứng dụng hoặc lên kế hoạch ứng dụng AI trong năm 2024, con số này tăng gấp đôi so với năm trước.

29580e544892c7cc9e83.jpg
Bà Đặng Thị Phương Thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng cần sớm ban hành chiến lược quốc gia về báo chí trong kỷ nguyên AI.

Tuy nhiên, theo bà Thảo, việc ứng dụng AI hiện nay chủ yếu tập trung vào các khâu hỗ trợ sản xuất nội dung, chỉnh sửa, kiểm tra và dịch thuật. AI được sử dụng nhiều về mặt kỹ thuật và tốc độ, trong khi các khâu cốt lõi của nghề báo như đánh giá, lựa chọn thông tin, đạo đức và trách nhiệm xã hội vẫn do con người nắm giữ. Điều này cho thấy các cơ quan báo chí vẫn giữ vai trò kiểm soát trong quá trình ứng dụng AI.

Phó Cục trưởng Cục Báo chí cũng cảnh báo những rủi ro lâu dài nếu lạm dụng AI. "Đặc biệt là nguy cơ lệ thuộc công nghệ, làm suy giảm năng lực tác nghiệp độc lập, bản lĩnh chính trị và nghiệp vụ của đội ngũ làm báo", bà Thảo nhấn mạnh. Trước thực tế đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế và khung pháp lý về báo chí, bao gồm việc rà soát, cập nhật Luật Báo chí, Luật Sở hữu trí tuệ và các nghị định liên quan.

Theo bà Thảo, các quy định mới sẽ làm rõ vấn đề sản xuất nội dung báo chí có sự tham gia của AI, xác định trách nhiệm pháp lý khi AI tạo ra thông tin sai lệch, vi phạm đạo đức hoặc bản quyền; đồng thời khẳng định rõ trách nhiệm của cơ quan báo chí và cá nhân nhà báo, không chấp nhận việc “đổ lỗi cho thuật toán”.

"Việc xây dựng Bộ quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí được coi là cơ sở để các cơ quan báo chí triển khai thống nhất", bà cho biết.

Bên cạnh đó, bà Đặng Thị Phương Thảo cho rằng cần sớm ban hành chiến lược quốc gia về báo chí trong kỷ nguyên AI, trong đó chú trọng hỗ trợ hạ tầng công nghệ, nền tảng dùng chung, khuyến khích thí điểm các mô hình báo chí mới có kiểm soát, đồng thời tăng cường đào tạo nguồn nhân lực báo chí về kỹ năng số, AI và dữ liệu. "Trước làn sóng AI, báo chí không chỉ giữ vai trò cung cấp thông tin mà còn phải trao niềm tin và truyền cảm hứng tích cực cho xã hội", bà chia sẻ.

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: