Lặng người trước nơi yên nghỉ của 13 liệt sĩ thanh niên xung phong ở Truông Bồn

“Tọa độ lửa” khắc ghi bản hùng ca bất tử

Những ngày này, Khu di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn (thuộc xã Bạch Hà, Nghệ An) đón đông đảo du khách nhất năm. Từ sáng sớm đến chiều muộn, từng đoàn đại biểu, cựu chiến binh, đoàn viên thanh niên, người dân từ nhiều tỉnh, thành nối nhau về khu di tích. Trên tay họ mang theo những bó hoa tươi, nén hương thơm và lòng thành kính để tưởng nhớ những người đã ngã xuống tại mảnh đất lịch sử này.

Nằm trên tuyến quốc lộ 15A - cung đường huyết mạch trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Truông Bồn từng là “tọa độ lửa” hứng chịu gần 19.000 quả bom. Để xe thông qua Truông Bồn, hàng nghìn thanh niên xung phong Nghệ An được điều tới đây làm nhiệm vụ san lấp hố bom. Bất kể ngày hay đêm, hễ máy bay rút là lập tức họ mang cuốc, xẻng san cào lấp hố bom, cắm dọc tiêu hướng dẫn xe di chuyển an toàn.

Vượt qua khó khăn, bằng quyết tâm sắt đá “tim có thể ngừng đập nhưng đường không thể tắc”, quân và dân ta đã giữ vững mạch máu giao thông, đào đắp hàng triệu mét khối đất đá, đưa hơn 94 nghìn lượt xe cơ giới, vận chuyển và giải tỏa hơn 1 triệu tấn hàng vượt qua Truông Bồn, theo sát các đoàn quân vào chi viện cho chiến trường miền Nam.

Nơi “tọa độ lửa” này đã có hơn 1.240 cán bộ, chiến sĩ bộ đội, dân quân tự vệ, thanh niên xung phong, công nhân ngành giao thông hy sinh. Trong đó, có 13 thanh niên xung phong Đại đội 317 hy sinh vào ngày 31/10/1968. Chỉ có 1 người còn sống là Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông.

11 cô gái và 2 chàng trai ở tuổi từ 17 – 22 đã hy sinh khi chỉ trước ít giờ Mỹ tuyên bố ngừng ném bom trên toàn miền Bắc. Có 5 chị ngày mai sẽ đi học tại các trường chuyên nghiệp, giấy báo nhập học còn gấp trong ba lô. 2 người ngày mai dự định sẽ về quê làm đám cưới. Tin báo hy sinh gửi về khi lễ ăn cưới đang đợi sẵn nơi quê nhà. Có những hẹn ước mãi dang dở, ký ức không bao giờ phai về những liệt sĩ đã nằm lại mãi mãi cùng với tuổi xuân và khát vọng hòa bình đã góp phần tạo nên sự linh thiêng của Truông Bồn.

Tri ân những cống hiến và sự hy sinh oanh liệt của quân dân nơi đây, năm 1996, Truông Bồn được công nhận Di tích lịch sử Quốc gia. Năm 2008, tập thể 14 chiến sĩ “Tiểu đội thép” thanh niên xung phong Truông Bồn được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tại nhà trưng bày truyền thống ở khu di tích Truông Bồn đang lưu giữ hàng trăm hiện vật. Mỗi hiện vật là một câu chuyện về cuộc đời của những anh hùng không tiếc máu xương cho hòa bình và thống nhất đất nước.

Lặng người trước khu mộ chung

Tại khu mộ chung của 13 liệt sĩ thanh niên xung phong, nhiều đoàn khách lặng người khi nghe thuyết minh viên kể lại câu chuyện về sự hy sinh bi tráng của những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đã lấy thân mình giữ vững mạch máu giao thông cho tiền tuyến.

Trong dòng người hành hương có nhiều cựu chiến binh từng đi qua chiến tranh. Ông Yêm - cựu chiến binh chiến đấu tại chiến trường Đông Nam Bộ và vợ nguyên là dân công hỏa tuyến chiến trường Quảng Trị xúc động nắm tay nhau trở lại Truông Bồn sau nhiều năm.

Ông Yêm chia sẻ: “Chúng tôi may mắn hơn nhiều đồng đội vì còn được trở về, được đoàn tụ với gia đình và chứng kiến đất nước đổi mới từng ngày. Còn nhiều đồng đội phải nằm lại nơi chiến trường. Đến đây, chúng tôi càng thấm thía sự hy sinh to lớn của những người đã nằm lại. Sự hy sinh của họ là điều thế hệ hôm nay và mai sau không bao giờ được phép lãng quên”.

Trong khi đó, người lính Giang Thiên Phương (76 tuổi, trú TP Hà Nội) vẫn không quên kỷ ức về cuộc hành quân qua Truông Bồn trên đường vào chiến trường. Đó là năm 1968, khi đó ông là lính thông tin, từng chứng kiến sự khốc liệt của “tọa độ lửa” này. Trở lại Truông Bồn sau gần sáu thập kỷ, đứng trước khu mộ 13 liệt sĩ thanh niên xung phong, người cựu binh không giấu được xúc động, lấy tay lau vội nước mắt.

Chiến tranh đã lùi xa, cuộc sống đã được hồi sinh mạnh mẽ ngay trên “tọa độ chết” năm xưa. Mảnh đất bạc màu hòa lẫn máu xương của thế hệ cha anh đi trước đã và đang được hồi sinh thành không gian xanh mướt của cỏ cây, thơm nồng hoa lá của thế hệ trẻ hôm nay. Đó như một sự tri ân, tiếp nối của sự sống trên mảnh đất anh hùng này.

Đặc biệt, bằng tấm lòng tri ân của cả nước, Khu di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn hôm nay được xây dựng lại bề thế, khang trang, xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các chị, các anh, của quân và dân ra trong kháng chiến chống Mỹ. Đây còn trở thành không gian giáo dục truyền thống giàu sức lay động, đặc biệt là các thế hệ trẻ.

Ông Phan Trọng Lộc - Giám đốc Khu di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn cho biết, dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, mỗi ngày khu di tích đón khoảng 5.000 lượt khách đến tham quan, dâng hương tưởng niệm. Riêng trong tháng 7, dự kiến có khoảng 100.000 lượt người hành hương về Truông Bồn. Không chỉ là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng, Truông Bồn ngày nay còn là điểm du lịch tâm linh thu hút đông đảo du khách.