Lê Hữu Hiếu - nghệ sĩ Việt duy nhất triển lãm cá nhân tại Venice Biennale lần thứ 61

Đây cũng là kỳ Biennale đầu tiên Việt Nam có gian triển lãm quốc gia chính thức, một bước tiến mang ý nghĩa khẳng định vị thế và bản sắc văn hóa trong dòng chảy toàn cầu.

Với chủ đề “Vietnam: Art in Global Flow”, không gian triển lãm của Việt Nam không chỉ giới thiệu tác phẩm mà còn gửi đi thông điệp về sự hội nhập văn hóa.

Trong bối cảnh đó, Lê Hữu Hiếu được xem là đại diện tiêu biểu cho thế hệ nghệ sĩ đang nỗ lực kết nối di sản truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Hành trình sáng tác của anh là quá trình tích lũy bền bỉ, dựa trên nghiên cứu sâu về lịch sử, chất liệu và các thực hành văn hóa Việt Nam.

Tại Venice Biennale lần thứ 61, bộ sắp đặt “Tằm” (Baco da seta) của Lê Hữu Hiếu giữ vai trò trung tâm trong không gian trưng bày, diễn ra từ ngày 9/5 đến 22/11/2026. Tác phẩm được xây dựng như một cấu trúc đa tầng, nơi các yếu tố truyền thống, lịch sử và đời sống đương đại đan xen, tạo nên hành trình trải nghiệm giàu tính biểu tượng.

Hình tượng con tằm được khai thác như một ẩn dụ về vòng đời con người từ sinh ra, trưởng thành, cống hiến đến khi lặng lẽ rời đi, để lại giá trị cho đời sau. Đáng chú ý, nghệ sĩ không chỉ sử dụng hình ảnh biểu trưng mà còn trực tiếp nuôi tằm trong không gian sắp đặt. Cùng với đó, các chất liệu truyền thống như gỗ mít, tơ tằm, sơn mài, vàng lá và vỏ trứng được đưa vào tác phẩm, góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa và tính bản địa rõ nét.

Điểm kết của hành trình thị giác là bức sơn mài khổ lớn (6,5m x 4m), tái hiện hình ảnh trăm trứng trong truyền thuyết Âu Cơ bằng chất liệu vỏ trứng - một cách diễn giải mới về nguồn cội dân tộc trong ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Nhà phê bình nghệ thuật Vittorio Sgarbi nhận định, “Tằm” tạo nên một không gian hư cấu vừa mang hơi thở đời sống, vừa đậm màu sắc huyền thoại và tín ngưỡng dân gian. Theo ông, cách tiếp cận của Lê Hữu Hiếu thể hiện chiều sâu tự sự về đời sống người Việt trong lao động và thực hành tín ngưỡng, những giá trị cốt lõi của một dân tộc bền bỉ.

Chia sẻ về hành trình đến với Venice Biennale lần thứ 61, nghệ sĩ Lê Hữu Hiếu cho biết, anh xem đây là sự “sống lại” sau gần một thập kỷ theo đuổi con đường nghệ thuật nhiều thử thách. Áp lực tài chính, thời gian và cả những hoài nghi từ người xung quanh từng là rào cản lớn, nhưng cũng là động lực để anh kiên trì với lựa chọn của mình.

Trước dấu mốc này, nghệ sĩ Lê Hữu Hiếu đã có nhiều hoạt động quốc tế như tham gia Florence Biennale lần thứ 11, xuất hiện tại Miami Art Fair Week và triển lãm tại Tesa 99 Arsenale Nord (Venice) năm 2021. Năm 2025, anh được vinh danh là “Nghệ sĩ tiên phong trong hành trình di sản UNESCO”.

Với “Tằm”, Lê Hữu Hiếu không chỉ kiến tạo một không gian nghệ thuật giàu bản sắc, mà còn mở ra khả năng đối thoại giữa văn hóa Việt Nam với các vấn đề toàn cầu. Qua đó, di sản không còn là yếu tố tĩnh tại, mà trở thành chất liệu sống trong dòng chảy sáng tạo đương đại.