Chính phủ phối hợp tài khóa - tiền tệ, hướng tới tăng trưởng hai con số
Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 7/2026, trả lời câu hỏi về các kịch bản điều hành nhằm thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm đạt 8,18%. Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm 2026, nhiệm vụ trong những tháng còn lại rất lớn, trong bối cảnh khó khăn, thách thức đối với cả Nhà nước và doanh nghiệp gia tăng. Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành đã tham mưu Chính phủ xây dựng các kịch bản tăng trưởng. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 168 ngày 27/6 và Nghị quyết số 180 ngày 18/7/2026, xác định đồng bộ các nhóm giải pháp ứng với từng kịch bản, tạo cơ sở điều hành linh hoạt trước những biến động trong thời gian cuối năm.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, Chính phủ tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, trọng điểm; triển khai các chính sách gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất. Các chính sách này nhằm tạo thêm nguồn lực, cải thiện điều kiện vốn và tài chính cho người dân, doanh nghiệp. Cùng với đó, một số quy định về thuế xăng dầu, nhiên liệu bay sẽ được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với diễn biến giá thế giới.
Đầu tư công tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của tăng trưởng. Chính phủ đã hoàn thành phân bổ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 và vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho các bộ, ngành, địa phương và dự án, tạo điều kiện đẩy nhanh triển khai, giải ngân. Ngành tài chính cũng đã phối hợp với các địa phương chuẩn bị đầy đủ nguồn lực thực hiện tăng lương cơ sở trong năm 2026. Chính phủ đồng thời phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2026 tăng ít nhất 10% so với năm 2025.
Bên cạnh các giải pháp tài khóa, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khai thác tối đa nguồn lực và dư địa hiện có, gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao năng lực tự chủ dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Mọi cơ chế, chính sách phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng mới, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu từng cơ quan, bộ, ngành, địa phương. Các nhiệm vụ trong những tháng cuối năm phải được cụ thể hóa theo từng tháng, từng quý; xác định rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm và công khai kết quả thực hiện. Việc giám sát được triển khai chặt chẽ, coi kết quả thực hiện nhiệm vụ là chỉ số đánh giá đối với công chức và người lao động. “Với những giải pháp, chính sách cụ thể và các kịch bản tăng trưởng chi tiết, chúng tôi tin tưởng Việt Nam sẽ hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.
Bổ sung về chính sách tiền tệ và sự phối hợp với chính sách tài khóa, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết trong bối cảnh kinh tế thế giới khó lường, căng thẳng địa chính trị và thương mại gia tăng, kết quả tăng trưởng 8,18% trong 6 tháng đầu năm là tích cực.
Trong 7 tháng đầu năm, lạm phát được kiểm soát ở mức 4,39% so với cùng kỳ, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định. Tuy nhiên, áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 10% trong thời gian còn lại của năm rất lớn. Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều công cụ nhằm cung ứng vốn cho nền kinh tế, đồng thời bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn hệ thống tổ chức tín dụng. Về thanh khoản, Ngân hàng Nhà nước duy trì hoạt động thị trường mở hằng ngày, cung ứng vốn cho các tổ chức tín dụng với kỳ hạn và khối lượng linh hoạt theo nhu cầu thị trường. Cơ quan này cũng thực hiện hoán đổi ngoại tệ sang đồng Việt Nam để hỗ trợ thanh khoản trong những thời điểm áp lực gia tăng. Lãi suất điều hành được giữ nguyên, giúp các tổ chức tín dụng tiếp cận vốn từ Ngân hàng Nhà nước với chi phí hợp lý. Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng nhờ đó tương đối ổn định, thanh khoản hệ thống được bảo đảm. Đối với tỷ giá, Ngân hàng Nhà nước điều hành linh hoạt theo cung - cầu ngoại tệ và diễn biến xuất nhập khẩu, đầu tư, vay nợ; đồng thời phối hợp các công cụ về lãi suất liên ngân hàng và thanh khoản đồng Việt Nam.
Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, thị trường ngoại tệ hoạt động thông suốt, tỷ giá cơ bản ổn định và ở mức tương đương cuối năm 2025. Ngày 3/8, đồng Việt Nam tăng giá nhẹ so với cuối năm trước. So với các đồng tiền trong khu vực và một số đồng tiền chủ chốt trên thế giới, đồng Việt Nam thuộc nhóm ổn định, qua đó hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu do tỷ giá. Các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế được đáp ứng đầy đủ, kịp thời. Về tín dụng, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục chỉ đạo các ngân hàng thương mại cấp vốn cho các dự án lớn, trong đó có 18 dự án hạ tầng quy mô lớn, trọng điểm, có tính lan tỏa, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng và địa phương. Tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn được điều chỉnh, tạo thêm dư địa cấp tín dụng cho các dự án trọng điểm. Các khoản cho vay nhà ở xã hội, bất động sản khu công nghiệp và khu chế xuất cũng không được tính vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, mở rộng khả năng cung ứng vốn cho các lĩnh vực ưu tiên và an sinh.
Trong phối hợp chính sách tài khóa - tiền tệ, ngày 30/7, Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước từ 20% lên 50%, áp dụng từ ngày 1/8/2026 đến hết ngày 31/7/2028, tạo thêm dư địa cho các ngân hàng thương mại cấp tín dụng. Bốn ngân hàng thương mại nhà nước đã đăng ký 220.000 tỷ đồng để triển khai các gói cho vay ưu đãi, giảm lãi suất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực ưu tiên. Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng hướng dẫn chi tiết để sớm đưa chương trình vào thực tế. Đến ngày 29/7, tổng dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025. Tín dụng tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên và các ngành động lực theo chủ trương của Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Trong những tháng cuối năm, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác; bảo đảm thanh khoản hệ thống, ổn định thị trường ngoại tệ, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.
Tổng lực hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
Đánh giá cao chủ trương của Chính phủ, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam, phân tích nước ta hiện có gần 1 triệu DNNVV, chiếm 97-98% tổng số DN cả nước, là một cộng đồng rất lớn, đóng góp tích cực cho kinh tế đất nước. Tuy nhiên, DNNVV chưa có tích lũy nhiều về vốn, tri thức, công nghệ; quy mô nhỏ, số vốn ít (trên 90% có quy mô dưới 10 tỉ đồng), năng lực huy động và hấp thụ vốn thấp. Một bộ phận DNNVV đang chật vật với 3 vấn đề, hay gọi là “3 khó”: khó tiếp cận vốn, khó tiếp cận đất đai mặt bằng, và khó thích ứng với thủ tục hành chính.
“Đặc biệt, thời điểm hiện nay, tình hình bất ổn của kinh tế thế giới đang có những tác động đáng kể đến nguồn cung và hoạt động giao thương với nước ngoài của cộng đồng DN, trong đó có khối DNNVV. Có những DN phát triển, nhưng cũng có những công ty phải rời khỏi thị trường. Vì vậy rất cần có các chính sách hỗ trợ của nhà nước để DNNVV lớn hơn”, ông Thân nhấn mạnh.
Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, nhìn nhận DNNVV khó tiếp cận vốn vay NH là câu chuyện tồn tại từ hàng chục năm qua. Rào cản lớn nhất là thiếu tài sản bảo đảm. Thêm vào đó, kế hoạch kinh doanh, phương án tài chính chưa rõ ràng để chứng minh khả năng hoàn vốn cho các nhà băng trong khi vốn NH được huy động từ người dân nên phải đảm bảo phải thu hồi được về. “Tất cả những yếu tố trên cộng lại dẫn đến NH đánh giá tín nhiệm khối DN này có độ rủi ro cao nên một là từ chối cho vay, còn không thì cũng tính lãi suất vay cao để bù đắp rủi ro”, ông Xoa phân tích. Vì vậy để gói tín dụng 220.000 tỉ đồng có thể triển khai, luật sư Xoa cho rằng cả NH và DN đều phải thay đổi. Về phía DN phải cải thiện, minh bạch tài chính, lập kế hoạch kinh doanh rõ ràng. Còn NH nên nới lỏng tiêu chí đánh giá rủi ro, đặc biệt là giảm yêu cầu quá nặng về tài sản bảo đảm để DN nhỏ có thể phần nào đáp ứng được điều kiện vay.
“Khó khăn lớn nhất của khối DN này là không tiếp cận được vốn chứ không nằm ở lãi suất vay. Do đó khi triển khai gói tín dụng cần có đánh giá và thay đổi sau một thời gian ngắn áp dụng để giải ngân hiệu quả hơn. Về lâu dài cần có các chính sách tài chính hỗ trợ để khối DN này phát triển đồng bộ hơn”, ông Xoa nói. Nhấn mạnh cần có chính sách tổng thể hỗ trợ DNNVV cũng như hộ kinh doanh, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Quốc Việt dẫn số liệu từ Cục Thống kê cho thấy 7 tháng năm 2026, số lượng DN rút lui khỏi thị trường là 155.300, tăng 7,6% so với cùng kỳ năm trước; bình quân một tháng có 22.200 DN rút khỏi thị trường.
“Dù vẫn thấp hơn số lượng DN thành lập mới và quay lại hoạt động nhưng đây vẫn là con số rất cao. Điều này cho thấy các DN nói chung, trong đó phần lớn là DNNVV vẫn đối diện nhiều khó khăn. Trong đó, việc tiếp cận nguồn vốn mà rào cản lớn nhất là quy định về tài sản đảm bảo khiến nhiều công ty nhỏ gặp khó”, TS Nguyễn Quốc Việt nói.
Chính vì vậy nhiều chính sách hỗ trợ trước đây như cho vay vốn ưu đãi lãi suất không đạt hiệu quả, không đến được các DNNVV. Bên cạnh đó, bản thân DN không thấy có cơ hội thúc đẩy kinh doanh hay chi phí tăng cao làm bào mòn lợi nhuận thì càng vay càng khó khăn…
“Cần có chương trình hỗ trợ tổng thể cho DNNVV. Trong đó, Chính phủ phải rà soát kỹ việc các DN nhỏ gặp khó khăn trong tiếp cận các nguồn lực, từ tín dụng đến đất đai hay ngay cả các chương trình hỗ trợ đào tạo của nhà nước. Từ đó sẽ đề ra các chính sách phù hợp, tạo cơ hội thuận lợi hơn trong tiếp cận nguồn lực, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ từ nhà nước cho khối DN này chứ không chỉ riêng về tín dụng. Điều đó cũng mang lại niềm tin cho DN nói chung. Chỉ khi các DN, hộ kinh doanh có niềm tin thì mới mạnh dạn hoạt động, phát triển”, TS Nguyễn Quốc Việt đề xuất.
“Trọng tâm trong sáu tháng cuối năm phải là tiếp tục “giải nén” cải cách thể chế. Cải cách cần đi vào thực chất, không chỉ cắt giảm thủ tục hành chính mà còn giảm chi phí tuân thủ, loại bỏ những quy định chồng chéo và hạn chế phát sinh các rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh đó, cần tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu, kích thích tiêu dùng trong nước và tận dụng sự phục hồi của du lịch quốc tế để tạo thêm đầu ra cho doanh nghiệp. Nếu cải cách thể chế được đẩy mạnh, đầu tư công tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt, khu vực kinh tế tư nhân được khơi thông và niềm tin doanh nghiệp được củng cố, mục tiêu tăng trưởng cao hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Đây cũng sẽ là nền tảng để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao”, TS Việt cho biết thêm.
