Trước việc xuất khẩu tôm hùm bông sang Trung Quốc bị "ách tắc" thời gian vừa qua, thông tin với báo chí, ông Lê Bá Anh - Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường – Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thô (Bộ NN-PTNT) cho biết, xuất khẩu tôm hùm Việt Nam sang Trung Quốc 7 tháng đầu năm 2023 diễn ra bình thường, tăng, giảm là do yếu tố cung cầu. Bắt đầu từ tháng 8, một số doanh nghiệp Việt Nam phản ánh, các doanh nghiệp Trung Quốc không thu mua tôm hùm bông nữa mà không rõ nguyên nhân.
Đầu tháng 9, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường gửi công văn cho Thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc, Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc đề nghị tìm hiểu thông tin phía Trung Quốc có quy định gì mới bởi vẫn nghĩ rằng vấn đề này liên quan đến an toàn thực phẩm (ATTP).
Cũng trong tháng 9, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đã có công văn thông báo cho các doanh nghiệp xuất khẩu hàng sống nước ta nắm bắt thông tin này để có kế hoạch chủ động sản xuất. Cục cũng đã kêu gọi doanh nghiệp tích cực liên hệ với các đối tác phía Trung Quốc để tìm hiểu, tuy nhiên quá trình này doanh nghiệp đều không thu được thông tin gì.
Ảnh minh họa.
Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cũng đã ký công văn gửi Hải quan Trung Quốc, trong đó có Hải quan Nam Ninh đề nghị thông tin cho phía Việt Nam các chính sách, quy định mới của Trung Quốc nếu có. Trong giai đoạn áp dụng những chính sách mới nếu có đó, tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi bình thường cho xuất nhập khẩu tôm hùm bông giữa hai nước.
Trong suốt tháng 9 và 10/2023, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đã liên tục liên hệ với Thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc, Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc đề nghị được làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc.
Theo đề nghị của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, ngày 10/11/2023 Thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc đã liên hệ tổ chức cuộc làm việc trực tuyến giữa Tổng cục Hải quan Trung Quốc (Vụ Giám sát kiểm dịch động thực vật; Hải quan các địa phương nhập khẩu tôm hùm bông từ Việt Nam: Thâm Quyến, Quảng Châu, Nam Ninh) với phía Việt Nam (Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Cục Thủy sản, Thương vụ) để trao đổi về tình hình xuất khẩu tôm hùm bông sang Trung Quốc.
Tại cuộc họp trực tuyến, phía Trung Quốc cho biết, năm 2021, Trung Quốc đã sửa đổi Danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp cần được bảo vệ, trong đó tôm hùm bông được đưa vào Danh mục loài cần được bảo vệ cấp độ 2 (có hiệu 2 lực từ ngày 1/2/2021).
Từ tháng 5/2023, Trung Quốc đã sửa Luật Bảo vệ động vật hoang dã, trong đó quy định cấm đánh bắt, sử dụng, kinh doanh các loài trong Danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp cần bảo vệ, trong đó có tôm hùm bông.
Sau khi Luật Bảo vệ động vật hoang dã có hiệu lực, Tổng cục Hải quan Trung Quốc chỉ đạo Hải quan các cửa khẩu tuân thủ pháp luật đó, trong đó có việc các nhà nhập khẩu phía Trung Quốc phải xin giấy phép của Cục Ngư nghiệp (Bộ Nông nghiệp Trung Quốc) về việc nhập khẩu các loài thủy sản nằm trong danh mục đó. Bản thân các nhà nhập khẩu Trung Quốc nếu không có giấy phép nhập khẩu của chính phía Trung Quốc cấp thì không thu mua phía đầu Việt Nam nữa.
"Có thể nói, vướng mắc trong xuất khẩu tôm hùm bông sang Trung Quốc thời gian qua không phải là thủ tục hải quan, ATTP, kiểm dịch động vật mà là việc thực thi pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã." - ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cho biết.
Ông Bá Anh cho hay, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đã có văn bản gửi Cục Thủy sản đề nghị 2 việc, gồm: Chỉ đạo địa phương thống kê các cơ sở nuôi tôm hùm bông đáp ứng yêu cầu của pháp luật Việt Nam và pháp luật của phía Trung Quốc; tiếp tục trao đổi với Cục Ngư nghiệp Trung Quốc để tìm hiểu, làm rõ Danh mục các loài thủy sản nguy cấp cần được bảo vệ và các quy định quản lý có liên quan để hướng dẫn địa phương, doanh nghiệp thực hiện.
Đồng thời, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cũng đã có văn bản gửi các cơ sở bao gói tôm hùm bông xuất khẩu sang Trung Quốc đề nghị thực hiện cung cấp đầy đủ thông tin cơ sở bao gói, cơ sở nuôi cung cấp cho cơ sở bao gói. Các sơ sở nuôi được thống kê phải đáp ứng các quy định của Việt Nam (về nuôi trồng thủy sản) và các quy định của Trung Quốc (về giống, quá trình nuôi).
Ngay sau khi Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường nhận được danh mục các cơ sở bao gói tôm hùm bông xuất khẩu sang Trung Quốc đăng ký, sẽ đối chiếu với các hộ nuôi đã được Cục Thủy sản chỉ đạo địa phương thống kê, thẩm định, đối khớp hai danh sách này lại với nhau. Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường sẽ ngay lập tức gửi đăng ký với phía Trung Quốc đối với những cơ sở bao gói, nuôi tôm hùm đáp ứng đủ yêu cầu.
