Theo ông, hội tụ không chỉ là vấn đề sắp xếp tổ chức, mà còn liên quan mật thiết đến tư duy lãnh đạo, văn hóa làm báo và phương pháp quản trị nội dung, từ đó nâng cao hiệu quả, chất lượng và khả năng lan tỏa thông tin trong thời đại số.
Toà soạn hội tụ: Yêu cầu bắt buộc
Ông Phúc phân tích, trong những năm gần đây, báo chí trên thế giới và Việt Nam đều trải qua quá trình chuyển đổi mạnh mẽ. Mô hình tòa soạn truyền thống, nơi các loại hình báo in, phát thanh, truyền hình và báo điện tử vận hành độc lập, đang dần nhường chỗ cho các mô hình tích hợp, hội tụ và kỹ thuật số.
Mô hình tích hợp cho phép các phòng ban chia sẻ dữ liệu, hình ảnh, nội dung nhưng vẫn giữ các văn phòng và ban biên tập riêng. Trong khi đó, mô hình hội tụ một phần bắt đầu đưa các phóng viên sản xuất cho nhiều nền tảng, dùng chung hệ thống quản trị nội dung (CMS) và kho dữ liệu.
Hai mô hình hội tụ tiêu biểu được ông Phúc nhắc tới là mô hình của The New York Times và Nhân Dân Nhật Báo.
Tại The New York Times, mô hình hội tụ dựa trên “Trung tâm tin tức kỹ thuật số” (Digital Hub) làm trục điều phối. Các ban biên tập báo in, phát thanh truyền hình vẫn duy trì phần lớn sự độc lập, nhưng mọi dữ liệu, nội dung và hình ảnh được kết nối qua Digital Hub. Trung tâm này giúp tái định dạng nội dung cho website, ứng dụng di động và mạng xã hội, tối ưu hóa hiệu quả phát hành.
"Ưu điểm của mô hình này là linh hoạt, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số và thích ứng nhanh với định hướng 'Digital-First'. Tuy nhiên, mô hình cũng đòi hỏi hạ tầng công nghệ mạnh, hệ thống CMS đồng bộ và quản lý chặt chẽ để tránh trùng lặp, chồng chéo thông tin", ông Phúc cho biết.
Trong khi đó, Nhân Dân Nhật Báo vận hành mô hình hội tụ tập trung, nơi một tòa soạn trung tâm chịu trách nhiệm toàn bộ quy trình sản xuất và điều phối tin bài cho tất cả các nền tảng.
Tòa soạn này tích hợp các nhóm biên tập, sản xuất video, quản lý nền tảng số, kỹ thuật số và dữ liệu lớn, đồng thời có ban giám sát dư luận mạng và bộ phận phát thanh – truyền hình.
Theo ông Phúc, mô hình hội tụ tập trung giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm trùng lặp tin tức, kiểm soát thông điệp thống nhất và xử lý các sự kiện lớn, tin nóng nhanh chóng. Tuy nhiên, mô hình này phụ thuộc mạnh vào bộ máy trung tâm và gặp khó khăn trong việc duy trì chuyên môn sâu ở từng loại hình, như kỹ năng sản xuất hình ảnh TV hay biên tập sâu báo in.
Cân nhắc quy mô, loại hình và mô hình phù hợp
Tại Việt Nam, nhiều cơ quan báo chí chủ lực đang thử nghiệm mô hình hội tụ đa phương tiện. Ông Phúc cho biết, báo in, báo điện tử và phát thanh truyền hình hiện nay được tích hợp để sản xuất nội dung chung, sử dụng hệ thống quản trị nội dung (CMS) thống nhất, hỗ trợ bởi bộ phận dịch vụ, quảng cáo và công nghệ chung.
Một số cơ quan vận hành mô hình phân tán một phần, nơi các ban biên tập vẫn giữ phần lớn độc lập nhưng liên kết qua trung tâm kỹ thuật số, trong khi một số khác vẫn hoạt động theo mô hình độc lập truyền thống nhưng hướng tới hội tụ nội dung.
Ông Phúc nhấn mạnh: "Hội tụ không chỉ là sắp xếp tổ chức, mà là hợp nhất tư duy lãnh đạo, văn hóa làm báo và phương pháp quản trị nội dung. Báo chí phải vừa là công cụ tuyên truyền của Đảng, Nhà nước, vừa là cầu nối thông tin, tri thức và niềm tin giữa chính quyền và nhân dân".
Ông lưu ý, việc chuyển đổi này yêu cầu đội ngũ những người làm báo không ngừng đổi mới tư duy, sáng tạo, nâng cao trình độ chuyên môn, am hiểu công nghệ, dữ liệu và cách khai thác trí tuệ nhân tạo, đồng thời giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp.
Theo ông Phúc, các cơ quan báo chí cần cân nhắc kỹ lưỡng khi xây dựng tòa soạn hội tụ. Tùy vào quy mô, loại hình và đối tượng phục vụ, mỗi tòa soạn có thể lựa chọn mô hình hội tụ tập trung, mô hình phân tán hoặc mô hình kỹ thuật số định hướng dữ liệu. "Mục tiêu là tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí, tăng khả năng lan tỏa thông tin, và đáp ứng nhanh các xu hướng tiêu dùng tin tức của công chúng", ông nhấn mạnh.
