Do ảnh hưởng của tình trạng mưa lớn kéo dài những ngày qua, thời tiết tại tỉnh Sơn La – nơi được mệnh danh là thủ phủ của đặc sản mận hậu luôn trong tình trạng ẩm ướt, thiếu nắng. Điều kiện thời tiết bất lợi này khiến mận chín nhanh hơn bình thường, dễ bị nứt vỏ và rụng xuống gốc khi chưa kịp thu hoạch.
Theo báo cáo, Sơn La hiện có hơn 14.550 ha trồng mận, sản lượng năm 2025 ước đạt 100.000 tấn. Hiện tại các xã Vân Hồ, Muổi Nọi, Lóng Phiêng, Yên Sơn, Phiêng Khoài..., nhiều gia đình vẫn còn từ 10 - 30 tấn mận, sản lượng còn lại khoảng 3.000 tấn.
Là một chủ vườn mận tại Mộc Châu, chị Lường Thị Sướng cho biết: “Mùa mận năm nay đến muộn hơn do ảnh hưởng của đợt sương muối sau Tết. Nếu như mọi năm mận đã chín rộ từ tháng 4 đến tháng 5, thì năm nay phải đến giữa tháng 6 mới bắt đầu thu hoạch. Tuy nhiên, đúng thời điểm vào vụ lại gặp mưa lớn kéo dài khiến quả rụng nhiều”.
Cũng theo chị Sướng, không chỉ gây rụng quả, thời tiết ẩm ướt kéo dài còn tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển mạnh. “Một số nhà vườn trang bị lưới phủ để hạn chế ảnh hưởng rủi ro thời tiết cho các vườn mận. Tuy nhiên, do chi phí cao nên không phải hộ nông dân nào cũng có điều kiện trang bị giàn lưới. Nếu mưa tiếp diễn trong 5 - 7 ngày tới, sản lượng mận thu hoạch được có thể giảm 20 - 30% do quả hư hỏng”, chị Sướng cho biết thêm.
Ghi nhận thực tế tại Mộc Châu (Sơn La), những ngày này, dù thời tiết bất lợi, trên các nương đồi, nông dân vẫn tất bật thu hái mận để tránh tình trạng quả chín rụng, nứt, thối, gây thiệt hại kinh tế. Từng thùng mận được gùi, chở ra xe để kịp chuyển đi tiêu thụ tại các tỉnh và chợ đầu mối.
Tranh thủ thời gian hái mận trên các nhánh cây, anh Lê Văn Sơn – một chủ vườn mận tại Mộc Châu nói: “Năm nay mận được mùa, sản lượng cao nên giá thu mua tại vườn chỉ dao động từ 4.000 – 8.000 đồng/kg (loại xô). Giá bán lẻ tại chợ phổ biến ở mức 10.000 – 15.000 đồng/kg. Chúng tôi phải tranh thủ thu hái nếu để chậm là mận dễ hỏng”.
Không chỉ bán mận, nhiều nhà vườn tại Mộc Châu còn phát triển dịch vụ du lịch trải nghiệm hái mận tại vườn. Khách đến có thể hái và ăn tại chỗ với giá vé 20.000 – 30.000 đồng/người. Mận mang về được bán với giá từ 10.000 – 15.000 đồng/kg.
Cũng có một vườn mận tại Mộc Châu, chị Lê Thị Hoa cho biết: Với khoảng 300 cây mận trên diện tích 6.000m², vườn mận của gia đình tôi mang lại hai nguồn thu nhập chính: một là từ việc đón khách vào tham quan, trải nghiệm hái mận tại vườn; hai là bán mận cho thương lái. Cả nhà trông chờ vào vụ mận này, bao công chăm sóc giờ chỉ mong trời tạnh để thu hái được càng nhiều càng tốt. Hiện gia đình tôi vẫn còn khoảng 10 tấn mận chưa thu. Có hôm phải dùng xe máy gắn xích chống trơn trượt mới vận chuyển được.
Mận hậu là loại trái cây ăn quả chủ lực của nông dân tỉnh Sơn La. Không chỉ nổi tiếng khắp cả nước, đặc sản mận hậu Sơn La còn gây tiếng vang trên thị trường quốc tế, mang lại giá trị kinh tế cao khi được xuất khẩu sang nhiều nước như Singapore, Malaysia, Campuchia.
Theo các chủ vườn, vụ mận ở Sơn La vẫn còn kéo dài đến hết tháng 8, việc thu hoạch vận chuyển, bảo quản gặp nhiều khó khăn, chi phí nhân công tăng do mưa kéo dài. Chính quyền địa phương cũng khuyến cáo người trồng mận thực hiện biện pháp thoát nước nhanh cho vườn mận, tránh ngập úng làm rễ mận bị thối, chết cây ảnh hưởng tới năng suất vụ năm sau.
