Thị trường năng lượng toàn cầu đang tiến sát "điểm rơi" nguy hiểm khi dòng chảy khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ vùng Vịnh sẽ chính thức chấm dứt trong vòng 10 ngày tới, thời điểm những chuyến tàu chở hàng cuối cùng cập bến.
Qatar, quốc gia đóng góp tới 1/5 sản lượng LNG toàn cầu, đã buộc phải đình chỉ mọi hoạt động xuất khẩu sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa ngay từ những ngày đầu của cuộc xung đột.
Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi tổ hợp khí đốt khổng lồ Ras Laffan của nước này vừa hứng chịu thiệt hại nặng nề sau các đợt tập kích tên lửa tuần qua. Sự cố này đã ngay lập tức đẩy giá khí đốt tại cả châu Á và châu Âu tăng phi mã.
Theo phân tích từ đơn vị môi giới tàu biển độc lập Affinity, sở dĩ tác động chưa hiển hiện ngay lập tức là do nhiều tàu chở hàng từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã khởi hành từ trước khi chiến sự nổ ra. Tuy nhiên, thời điểm "thấm đòn" thực sự đối với các khách hàng quốc tế đang đến rất gần.
Những quốc gia dễ bị tổn thương nhất
Pakistan hiện là quốc gia nằm trong vùng nguy hiểm nhất. Năm ngoái, gần 99% lượng LNG nhập khẩu của nước này đến từ Qatar.
Hai cảng nhập khẩu LNG duy nhất của Pakistan đã phải cắt giảm công suất xuống còn 1/6 so với mức bình thường và dự kiến sẽ ngừng hoạt động hoàn toàn vào cuối tháng này.
Ông Iqbal Ahmed, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Pakistan GasPort, lo ngại: "Chúng tôi sẽ sớm cạn kiệt nguồn cung để xử lý và hoàn toàn không biết khi nào chuyến hàng tiếp theo mới có thể cập cảng".
Trước đó, Pakistan đã cố gắng liên hệ với các nhà cung cấp tại Mỹ, châu Phi và châu Âu nhưng đều thất bại do mức giá chào bán quá cao, vượt quá khả năng chi trả của quốc gia này.
Tình cảnh tương tự cũng đang diễn ra tại Bangladesh. Chính phủ nước này đã phải triển khai các biện pháp phân phối khí đốt hạn chế, bao gồm cả việc tạm đóng cửa các trường đại học để tiết kiệm năng lượng.
Cuộc đua giành giật nguồn cung tại Đông Á
Tại Đài Loan (Trung Quốc), nỗ lực chuyển đổi từ điện than sang khí đốt sạch và năng lượng tái tạo đang gặp thử thách lớn. Giới chức trách tại đây đã nhanh chóng thu mua các chuyến hàng thay thế ngay sau khi chiến sự nổ ra để đảm bảo nguồn cung đến hết tháng 4.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng vẫn hiện hữu khi nhu cầu điện thường tăng vọt vào mùa hè.
Trong khi đó, hai "ông lớn" nhập khẩu là Trung Quốc và Nhật Bản đang có những bước đi thận trọng hơn.
Các thương nhân cho biết nhiều doanh nghiệp điện lực Nhật Bản đang tạm dừng thu mua LNG trên thị trường giao ngay để chờ đợi diễn biến mới, đồng thời có kế hoạch quay trở lại sử dụng điện than và điện hạt nhân để bù đắp thiếu hụt.
Thực tế, Nhật Bản ít chịu ảnh hưởng trực tiếp hơn từ vùng Vịnh khi chỉ có khoảng 6% nguồn cung đi qua eo biển Hormuz. Trung Quốc dù phụ thuộc vào khu vực này tới 30% lượng LNG nhập khẩu nhưng vẫn có lợi thế nhờ sản lượng khai thác nội địa dồi dào và hệ thống điện than sẵn có.
Triển vọng u ám trong dài hạn
Thị trường LNG toàn cầu dự báo sẽ tiếp tục thắt chặt cho đến khi eo biển Hormuz được khai thông trở lại. Tuy nhiên, ngay cả khi tuyến hàng hải này hoạt động bình thường, nguồn cung vẫn sẽ thiếu hụt đáng kể.
Bộ trưởng Năng lượng Qatar, ông Saad Al-Kaabi, mới đây thông báo khoảng 17% công suất khai thác LNG của nước này sẽ bị đình trệ trong vòng từ 3 đến 5 năm tới do những hư hại nặng nề tại tổ hợp Ras Laffan.
"Chúng tôi buộc phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với một số hợp đồng dài hạn trong tối đa 5 năm tới", ông Al-Kaabi nhấn mạnh.
Tuyên bố này như một gáo nước lạnh dội vào hy vọng phục hồi sớm của thị trường năng lượng, báo hiệu một giai đoạn đầy thách thức và đắt đỏ đối với các quốc gia phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu xanh này.
