Giá giảm, phụ thuộc lớn vào Trung Quốc
Ngày 8/5, đại diện Hiệp hội Cao su Việt Nam cho biết, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành cao su năm 2025 ước đạt 11,5 tỷ USD. Riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, ngành dự kiến đạt khoảng 3,5 tỷ USD, tăng 4,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mức tăng chủ yếu đến từ sản lượng, trong khi giá xuất khẩu lại có xu hướng giảm mạnh.
Cụ thể, xuất khẩu cao su thiên nhiên đạt khoảng 467 nghìn tấn, tăng 3,2% nhưng kim ngạch chỉ đạt 868 triệu USD, giảm 0,7% so với cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh rõ sức ép giảm giá trên thị trường quốc tế, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và người trồng cao su.
Một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay là sự phụ thuộc quá lớn vào thị trường Trung Quốc khi quốc gia này chiếm hơn 69% kim ngạch xuất khẩu cao su thiên nhiên của Việt Nam. Theo Hiệp hội Cao su Việt Nam, việc Trung Quốc dự kiến áp dụng chính sách ưu đãi thuế nhập khẩu cho một số nước châu Phi từ tháng 5/2026 có thể khiến cao su Việt Nam chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn, thậm chí nguy cơ mất thị phần trong trung và dài hạn.
Không chỉ vậy, biến động địa chính trị và giá dầu tăng cũng kéo theo chi phí logistics, vận chuyển và vật tư đầu vào leo thang, khiến biên lợi nhuận doanh nghiệp ngày càng bị thu hẹp.
Nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng EU
Ngoài áp lực thị trường, ngành cao su còn đối diện thách thức lớn từ các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Đáng chú ý, quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EU) dự kiến áp dụng giai đoạn 2026–2027 đang tạo áp lực rất lớn cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Theo Hiệp hội Cao su Việt Nam, hơn 50% nguồn cung cao su hiện nay đến từ khu vực tiểu điền, trong khi đây lại là nhóm gặp nhiều khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Nếu không sớm có giải pháp đồng bộ, ngành cao su Việt Nam có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng tại thị trường EU.
Ở góc độ nội tại, diện tích cao su đang có xu hướng thu hẹp, nhiều vườn cây già cỗi nhưng tiến độ tái canh chậm, ảnh hưởng đến nguồn cung trung và dài hạn. Trong khi đó, năng lực chế biến sâu còn hạn chế, sản phẩm giá trị gia tăng cao chưa nhiều, khiến ngành vẫn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu nguyên liệu thô.
Để tháo gỡ khó khăn, Hiệp hội Cao su Việt Nam kiến nghị đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng, triển khai các gói tín dụng phù hợp nhằm hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp. Đồng thời, cần mở rộng thị trường ngoài Trung Quốc, thúc đẩy xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia, phát triển tín dụng xanh và đẩy mạnh chế biến sâu để nâng giá trị gia tăng cho ngành.
