Đến ngày 2/9/2025, tổng chiều dài các tuyến cao tốc Việt Nam đạt khoảng 3.000 km, dự kiến cuối năm đạt 3.106 km và đến năm 2030 đạt 5.000 km, hướng tới 9.000 km vào giai đoạn 2045 -2050.
Các tuyến cao tốc hiện kết nối 6 vùng kinh tế trọng điểm, góp phần giảm tải cho quốc lộ và rút ngắn hành trình vận tải.
Tuy nhiên cùng với sự gia tăng lưu lượng (bình quân 15 - 18%/năm), công tác vận hành đang đối mặt nhiều vấn đề như:
Ùn tắc cục bộ tại nút giao lớn, trạm thu phí; thiếu thống nhất về tiêu chuẩn mặt cắt, biển báo; năng lực ứng cứu sự cố, giám sát an toàn còn hạn chế.
Nhiều tuyến cao tốc chưa có dải dừng khẩn cấp liên tục, thời gian khôi phục giao thông trung bình sau sự cố còn trên 60 phút, cao hơn nhiều so với chuẩn quốc tế.
Dữ liệu vận hành, giám sát chưa được chia sẻ theo thời gian thực giữa Cục Đường bộ, các Khu quản lý đường bộ và nhà đầu tư.
Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Nguyễn Thanh Hoài cho biết, Việt Nam dự kiến vận hành hơn 3.000 km đường cao tốc vào cuối năm 2025 và hơn 9.000 km trong các năm tiếp theo.
Mục tiêu xây dựng hệ thống giao thông hiện đại, thông minh, an toàn và bền vững.
“An toàn giao thông không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là trách nhiệm thể chế, là thước đo văn minh trong quản lý cơ sở hạ tầng và là tiêu chuẩn bắt buộc trong nền kinh tế hiện đại”, ông Nguyễn Thanh Hoài nhấn mạnh.
Bốn trụ cột chiến lược để vận hành hệ thống hạ tầng đường bộ cao tốc gồm: Chuẩn hóa an toàn - Điều hành thông minh - Kiến tạo giao thông - Phát triển bền vững.
Chuẩn hóa an toàn được coi là nền tảng, bắt đầu từ hệ thống, tư duy chuẩn hóa, khả năng đo lường rủi ro, kiểm soát hành vi và cải tiến kỹ thuật.
Trong thời đại chuyển đổi số, điều hành thông minh trở thành yêu cầu cấp bách. Dữ liệu thời gian thực, giám sát bằng trí tuệ nhân tạo và cơ chế cảnh báo sớm sẽ giúp dự báo và ngăn ngừa tai nạn thay vì xử lý sau khi xảy ra.
Thay vì báo cáo cuối năm, các cơ quan quản lý cần điều hành theo từng giờ, từng tuyến. Kiến tạo giao thông không chỉ là quản lý kỹ thuật mà là phát triển hệ tuần hoàn nền kinh tế, gắn kết với đời sống hàng ngày của nhân dân.
Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các Khu Quản lý đường bộ, Sở Xây dựng, nhà đầu tư BOT và Ban quản lý dự án để xây dựng hệ thống quản lý khoa học, tiên tiến và giảm thiểu rủi ro.
Phát triển bền vững được hiểu là khả năng duy trì hệ thống ổn định, cải tiến liên tục và minh bạch thông tin.
Doanh nghiệp vận tải cần áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 39001:2012, vừa giảm rủi ro, vừa nâng cao cơ hội đấu thầu và khẳng định vị thế trên bản đồ logistics toàn cầu.
Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Thanh Hoài, chuẩn hóa an toàn - điều hành thông minh - kiến tạo giao thông - phát triển bền vững không chỉ là khẩu hiệu mà là hệ tư tưởng quản trị ngành đường bộ Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
