Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 quy định về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt.
Dự thảo Nghị định được thiết kế gồm 21 Điều, thực hiện sửa đổi, bổ sung trực tiếp 17 điều trên tổng số 38 điều của Nghị định số 52/2024/NĐ-CP (chiếm tỷ lệ dưới 50% tổng số điều).
Đóng tài khoản rác
Đáng chú ý, Điều 5 của dự thảo nghị định đề xuất bổ sung quy định về việc đóng tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên. Trường hợp ngân hàng và chủ tài khoản đã có thỏa thuận trước về việc đóng tài khoản thì thực hiện theo thỏa thuận.
Nghị định 52 không quy định mốc thời gian về việc đóng tài khoản không phát sinh giao dịch. Cụ thể, tại điểm a khoản 1 Điều 12 Nghị định 52/2024/NĐ-CP quy định tài khoản thanh toán được đóng trong trường hợp chủ tài khoản yêu cầu. Điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị định 52/2024/NĐ-CP quy định các trường hợp khác theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận trước bằng văn bản giữa chủ tài khoản với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.
Như vậy, hiện nay ngân hàng chỉ được đóng tài khoản không hoạt động nếu trong Hợp đồng mở và sử dụng tài khoản có điều khoản quy định rõ mốc thời gian.
Theo NHNN, thực tiễn có nhiều tài khoản thanh toán “rác”, "ngủ đông" không hoạt động trong thời gian dài, đòi hỏi phải có hành lang pháp lý để xử lý.
Các tài khoản này thuộc về 2 loại, một là tài khoản hợp pháp nhưng khách hàng bỏ quên, không phát sinh giao dịch trong thời gian dài hoặc không còn nhu cầu sử dụng.
Hai là tài khoản nặc danh, mạo danh do các đối tượng tội phạm sử dụng giấy tờ cũ của khách hàng để mở tài khoản hoặc sử dụng giấy tờ giả để mở.
Ngân hàng đề xuất rút ngắn thời hạn còn 1 năm
Trong quá trình lấy ý kiến góp ý cho dự thảo trước đó, nhiều tổ chức tín dụng đồng tình với chủ trương này nhưng đề xuất rút ngắn thời gian xuống còn 1 năm hoặc trao quyền chủ động cho từng ngân hàng.
Một ngân hàng đề xuất rút ngắn thời gian không phát sinh giao dịch từ 3 năm xuống còn 12 tháng. Ngân hàng này cho rằng, trước đây chưa có quy định về thời gian đóng tài khoản không hoạt động, các ngân hàng chủ động quy định và thỏa thuận với khách hàng.
Hiện, các ngân hàng đang chủ động rà soát và thực hiện đóng tài khoản không hoạt động từ 12 tháng trở lên. Khoảng thời gian này là phù hợp để xác định một tài khoản không còn giá trị sử dụng thực tế.
Một số đơn vị đề xuất việc đóng tài khoản “ngủ đông” nên được trao toàn quyền quyết định cho ngân hàng thương mại. Khi đủ điều kiện, các ngân hàng có thể quyết định đóng hoặc duy trì, trừ trường hợp đã thỏa thuận với chủ tài khoản.
Tuy nhiên, NHNN cho rằng trên cơ sở ý kiến của các đơn vị và tham khảo kinh nghiệm của một số nước, Dự thảo Nghị định đề xuất thời hạn 3 năm nhằm hạn chế rủi ro gian lận, lừa đảo.
Về kinh nghiệm quốc tế, NHNN cho biết, các nước thường giao quyền cho các ngân hàng thỏa thuận với khách hàng. Quy định thời hạn 3 năm dựa trên việc tham khảo quy định cụ thể về thời gian được xem là “ngủ đông” của các nước có quy định thời hạn. Chẳng hạn, Hoa Kỳ quy định thời hạn này từ 3-5 năm.
Theo báo cáo của NHNN, qua hơn 2 năm triển khai thực tế, Nghị định 52 đã đem lại những chuyển biến mang tính bước ngoặt cho hạ tầng thanh toán số của Việt Nam.
Theo số liệu thống kê năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024, tổng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng mạnh 42,2% về số lượng và 22,6% về giá trị. Đáng chú ý, phương thức giao dịch qua QR Code ghi nhận tốc độ tăng trưởng kỷ lục: tăng 50,9% về số lượng và bùng nổ 124% về giá trị.
Ngược lại, các kênh truyền thống như ATM tiếp tục sụt giảm (giảm 17,30% về số lượng), minh chứng rõ nét cho làn sóng dịch chuyển sang thanh toán số hóa.
