Một buổi sáng trên cánh đồng lúa vùng đồng bằng Quảng Trị, khi lớp sương sớm còn lảng bảng trên những thửa ruộng xanh mướt, ông Nguyễn Văn Hòa – một nông dân gắn bó với ruộng đồng hàng chục năm vừa kiểm tra đám lúa đang thì con gái, vừa trò chuyện: “Năm ni thời tiết thất thường, mưa bão nhiều, nhưng nhờ ngành nông nghiệp hướng dẫn kịp thời nên bà con vẫn giữ được sản xuất, không bị đứt vụ”.
Câu chuyện giản dị của người nông dân ấy phần nào phản ánh bức tranh chung của ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị trong năm 2025 – một năm nhiều biến động nhưng cũng ghi dấu những nỗ lực bền bỉ để giữ vững nhịp phát triển.
Kiện toàn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ngành
Năm 2025, ngành Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị phải đối mặt với không ít khó khăn: giá nông sản biến động, thiên tai và biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi tiềm ẩn nguy cơ bùng phát. Bên cạnh đó, việc thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới trong công tác quản lý.
Tuy vậy, với sự chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh cùng sự phối hợp của các ngành, địa phương và sự đồng hành của doanh nghiệp, người dân, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã nỗ lực ổn định tổ chức, duy trì hoạt động điều hành thông suốt, góp phần đảm bảo mục tiêu tăng trưởng chung của tỉnh.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tốc độ tăng giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản năm 2025 ước đạt 2,9%, với tổng giá trị theo giá so sánh khoảng 10.642 tỷ đồng. Khu vực này tiếp tục đóng vai trò quan trọng khi chiếm hơn 18% GRDP toàn tỉnh.
Tổng sản lượng lương thực đạt gần 60 vạn tấn; sản lượng thịt hơi xuất chuồng hơn 151 nghìn tấn; sản lượng thủy sản đạt trên 138 nghìn tấn. Tỷ lệ che phủ rừng đạt 61,47% – thuộc nhóm địa phương có độ che phủ rừng cao trong khu vực.
Đáng chú ý, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 98,4%; tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 56,5% sau khi sáp nhập địa giới hành chính.
Một trong những dấu ấn nổi bật của ngành trong năm qua là việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn.
Sau khi triển khai quyết định của UBND tỉnh về tổ chức lại Sở Nông nghiệp và Môi trường, số lượng phòng chuyên môn giảm 60%, số chi cục quản lý nhà nước giảm hơn 57%, đơn vị sự nghiệp giảm hơn 23%. Đồng thời, ngành tiếp nhận thêm nhiều đơn vị từ cấp huyện chuyển lên quản lý.
Hiện cơ cấu tổ chức của Sở gồm 10 phòng chuyên môn, 6 chi cục và 20 đơn vị sự nghiệp với hơn 2.100 cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.
Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết, việc sắp xếp bộ máy không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý.
“Chúng tôi xác định rõ mục tiêu là tổ chức bộ máy tinh gọn nhưng phải vận hành hiệu quả, không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như đời sống của người dân. Sau khi sắp xếp, các đơn vị đã nhanh chóng ổn định, phối hợp nhịp nhàng để thực hiện nhiệm vụ của ngành”, ông Tuấn chia sẻ.
Cùng với đó, ngành đã chủ động tham mưu ban hành và rà soát hàng chục văn bản quy phạm pháp luật, đảm bảo sự thống nhất trong quản lý sau khi sáp nhập địa giới hành chính.
Trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều địa phương còn gặp lúng túng trong phân cấp, phân quyền quản lý lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Để kịp thời tháo gỡ khó khăn, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã cử 48 cán bộ biệt phái về các địa phương trong 3 tháng, trực tiếp hỗ trợ giải quyết hơn 320 vấn đề phát sinh tại cấp xã.
Song song với đó, công tác cải cách hành chính tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt trong việc đơn giản hóa thủ tục và ứng dụng chuyển đổi số.
Hiện toàn ngành có 384 thủ tục hành chính, trong đó 326 thủ tục thuộc cấp tỉnh và 58 thủ tục thuộc cấp xã. Trong năm 2025, ngành đã tiếp nhận hơn 141.600 hồ sơ và giải quyết hơn 129.000 hồ sơ.Tỷ lệ số hóa hồ sơ đầu vào đạt 98,4%, tỷ lệ khai thác và sử dụng lại dữ liệu số hóa đạt gần 99%.
“Cải cách hành chính và chuyển đổi số là chìa khóa để nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân tốt hơn. Chúng tôi đang tiếp tục rà soát để cắt giảm các thủ tục không cần thiết, giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp và người dân”, ông Trần Quốc Tuấn cho biết.
Khôi phục sản xuất, hướng tới nền nông nghiệp sinh thái
Năm 2025 cũng ghi nhận nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp khi thời tiết cực đoan xảy ra liên tiếp. Đặc biệt, cơn bão số 1 gây mưa lớn vào tháng 6 đã tạo ra trận lũ giữa mùa hè, làm ngập hơn 28.000 ha lúa và hơn 4.000 ha cây trồng cạn.
Trước tình hình đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã kịp thời tham mưu hỗ trợ 130 tấn giống lúa và 60 tấn giống ngô cho các địa phương để khôi phục sản xuất.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, nhiều vùng sản xuất nhanh chóng được phục hồi. Diện tích gieo trồng cây hàng năm đạt hơn 164.000 ha; tỷ lệ sử dụng giống lúa chất lượng cao đạt trên 80%.
Song song với đó, nhiều mô hình sản xuất theo chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp – hợp tác xã – nông dân tiếp tục được mở rộng, góp phần ổn định đầu ra và nâng cao thu nhập cho người dân.
Cùng với trồng trọt, các lĩnh vực chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tổng đàn bò tăng hơn 3,7%; đàn gia cầm đạt trên 10 triệu con. Sản lượng thủy sản đạt hơn 138 nghìn tấn, trong khi công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) tiếp tục được triển khai quyết liệt với hơn 99% tàu cá xa bờ được lắp thiết bị giám sát hành trình.
Trong lĩnh vực lâm nghiệp, toàn tỉnh trồng mới hơn 24.000 ha rừng, nâng tổng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững lên hơn 57.000 ha. Công tác bảo vệ rừng được tăng cường, số vụ vi phạm giảm mạnh so với năm trước.
Kinh tế tập thể tiếp tục được chú trọng khi toàn tỉnh hiện có 700 hợp tác xã nông nghiệp với hơn 114.000 thành viên; 403 sản phẩm OCOP được công nhận.
Theo ông Trần Quốc Tuấn, đây là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp Quảng Trị chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”.
“Định hướng của chúng tôi là xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh. Muốn vậy phải tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển thị trường cho nông sản”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Bước sang năm 2026, năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp và Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức.
Biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, thiên tai cực đoan xảy ra với tần suất dày hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống người dân. Đồng thời, các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính, phát triển kinh tế xanh, bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi hệ sinh thái cũng đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý tài nguyên và môi trường.
Theo ông Trần Quốc Tuấn, bối cảnh mới đòi hỏi ngành phải thay đổi mạnh mẽ cả tư duy và phương thức quản lý.
“Năm 2026 không chỉ là năm bản lề mở đầu cho giai đoạn phát triển mới mà còn là thời điểm ngành nông nghiệp và môi trường phải thể hiện rõ tinh thần đổi mới, quyết liệt và đột phá. Chúng tôi xác định phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; đồng thời quản lý tài nguyên hiệu quả, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu là định hướng xuyên suốt trong thời gian tới”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Theo đó, Quảng Trị đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt trên 3,2%; sản lượng lương thực ổn định trên 60 vạn tấn; sản lượng thủy sản đạt khoảng 143.000 tấn; tỷ lệ che phủ rừng giữ vững khoảng 61%.
Song song với đó, tỉnh phấn đấu 98,5% hộ dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh, nỗ lực giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều đạt từ 1 - 1,5% (khoảng 3.500–4.000 hộ nghèo mỗi năm) và tiếp tục nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân.
Để đạt được mục tiêu này, tỉnh tập trung tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn gắn với những cây trồng chủ lực như lúa chất lượng cao, sắn, hồ tiêu, cà phê, cây dược liệu và cây ăn quả.
“Chúng tôi đang hướng tới việc xây dựng các vùng nguyên liệu lớn gắn với chế biến và xuất khẩu. Đồng thời khuyến khích phát triển nông nghiệp sạch, hữu cơ, tăng tỷ lệ giống chất lượng cao và đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất”, ông Trần Quốc Tuấn cho biết thêm.
Trên những cánh đồng, vùng rừng và ngư trường của Quảng Trị, nhịp sống lao động vẫn đang tiếp diễn. Từ cánh đồng lúa đến những con tàu vươn khơi xa, một nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững đang từng bước hình thành.
Đó không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế, mà còn là hành trình gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và kiến tạo tương lai bền vững cho vùng đất Quảng Trị.
