Trước đây, cây na dai được vài hộ dân ở xã Chi Lăng, huyện Chi Lăng (Lạng Sơn) mang từ Hoài Đức (Hà Nội) về trồng thử giữa cheo leo vách núi đá Cai Kinh. Khi đó, vì thiếu đất canh tác, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, người dân phải thay đổi quan niệm canh tác bằng cách vác đất lên núi đá để trồng thử nghiệm cây na. Sau nhiều năm được vun vén, cây na bắt đầu cho quả ngọt, diện tích trồng cũng ngày càng mở rộng.
Giống na Chi Lăng quả to đều, da xanh nhạt, kẽ mắt trắng hồng, cùi dày, ít hạt, ngọt thanh, thơm ngon đặc trưng.
Đến nay, nhờ phát triển cây na mà nhiều hộ dân đã có thu nhập khá, từ vài chục đến vài trăm triệu đồng/năm, nhiều thôn bản từ nghèo khó nay đã có 60-70% hộ giàu.
Theo ông Vi Nông Trường - Chủ tịch UBND huyện Chi Lăng (Lạng Sơn), chương trình “Hội chợ na Chi Lăng và các sản phẩm nông sản năm 2022” giúp quảng bá, kết nối, tiêu thụ sản phẩm na Chi Lăng và các nông sản đặc sản, tạo điều kiện phát triển nghề nông và nâng cao chất lượng cuộc sống của bà con nông dân, góp phần phục hồi kinh tế của huyện Chi Lăng nói riêng và của tỉnh Lạng Sơn nói chung.
“Nhờ phát triển cây na mà nhiều hộ dân đã có thu nhập khá, từ vài chục đến vài trăm triệu đồng/năm, nhiều thôn bản từ nghèo khó nay đã có 60-70% hộ giàu. Cơ sở hạ tầng nông thôn được cải thiện rõ rệt, khang trang, sạch đẹp”, ông Vi Nông Trường cho hay.
“Trong thời gian tới, huyện Chi Lăng cũng chỉ đạo tiếp tục giữ ổn định diện tích sản xuất các vùng nông sản chủ lực; tập trung nguồn lực đầu tư vào các hoạt động làm tăng giá trị sản phẩm, tạo mọi điều kiện, khuyến khích doanh nghiệp vào đầu tư, liên kết và tiêu thụ sản phẩm hình thành chuỗi giá trị” – lãnh đạo huyện Chi Lăng cho biết.
Vùng sản xuất na Chi Lăng ở tỉnh Lạng Sơn chủ yếu tập trung ở các xã: Chi Lăng, Mai Sao, Thượng Cường, Vạn Linh, Y Tịch, Hòa Bình, thị trấn Chi Lăng và thị trấn Đồng Mỏ; diện tích ước đạt trên 2.300 ha, sản lượng ước đạt 20.000 tấn (bao gồm cả na rải vụ), doanh thu ước đạt khoảng 700 tỷ đồng.
Hiện nay, diện tích na sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP đạt 35 ha, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đạt 698,92 ha. Đến hết năm 2022, có 3 sản phẩm na Chi Lăng của thị trấn Đồng Mỏ và xã Chi Lăng, xã Y Tịch đạt chứng nhận sản phẩm OCOP bốn sao; 1 sản phẩm na Chi Lăng của thị trấn Chi Lăng đạt chứng nhận sản phẩm OCOP ba sao.
Ghi nhận của PV, những ngày này ở huyện Chi Lăng, người dân đang tấp nập vào vụ thu hoạch na.
Tại những vườn na được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAp, người dân tấp nập vận chuyển na ra nhập cho các thương lái.
Dọc tuyến đường lên vườn na, những chiếc xe máy chở na di chuyển liên tục, niềm vui nở rộ trên khuôn mặt của những người nông dân khi được mùa na.
Hầu hết na đều được trồng xen lẫn trên các núi đá.
Do địa hình phức tạp, nhiều bà con ở Chi Lăng (Lạng Sơn) đã sáng tạo ra phương pháp dùng ròng rọc đưa na từ đỉnh núi xuống phía dưới, mỗi chuyến có thể chở đc 40-60 kg.
Giống na Chi Lăng quả to đều, da xanh nhạt, kẽ mắt trắng hồng, cùi dày, ít hạt, ngọt thanh, thơm ngon đặc trưng.
Có mặt tại vườn na số 6 (khu lũng cút, thị trấn Đồng Mỏ, huyện Chi Lăng, Lạng Sơn) ngày 26/8, thời tiết có mưa nhỏ do ảnh hưởng của bão. Những người nông dân vẫn mệt mài “đội mưa” thu hoạch na cho các thương lái.
Những qua na đến độ chín, nằm cheo leo trên các cành cây và trên các sườn núi được người dân "đội mưa" thu hoạch.
Từng giỏ na được gom lại, để chọn lựa.
Những quả na được thu hoạch sau nhiều tháng vun trồng của người dân.
Na là một trong những cây ăn quả quý, quả na có giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế cao, Lạng Sơn hiện có khoảng gần 4.000 ha trồng na. Cây na dai đặc biệt thích hợp với vùng đất Chi Lăng, Hữu Lũng cho quả na thơm và ngọt đặc trưng, được thị trường rất ưa chuộng. Cây na Chi Lăng chủ yếu được trồng trên triền núi đá vôi dọc Quốc lộ 1A, có độ cao, độ dốc lớn.
Được biết, giá bán lẻ na tại vườn dao động từ khoảng 30.000 - 70.000/1kg.
Ứng dụng khoa học và kinh nghiệm được người dân áp dụng lên các vườn na của mình.
Sau khi đã chất đủ số lượng na lên các giỏ lớn, xe máy là phương tiện vận chuyển xuống cho các thương lái.
Từng chuyến xe chở các thúng, giỏ chứa na được người dân liên tục vận chuyển từ trên núi xuống, đem theo niềm vui của vụ na được mùa, được giá.
Theo những người dân ở Chi Lăng, thời điểm thích hợp để thu hoạch na là sáng sớm hoặc chiều muộn vì ở khu vực núi đá vôi nếu làm việc vào buổi trưa thì rất tốn thể lực, không hiệu quả.
