Bất cập này được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chỉ rõ trong tờ trình dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà giáo, hiện đang được Bộ Tư pháp thẩm định.
Theo Bộ GD&ĐT, hệ thống chức danh nhà giáo hiện hành được quy định phân tán ở nhiều luật khác nhau, thiếu thống nhất giữa các cấp học, trình độ đào tạo và loại hình cơ sở giáo dục.
Việc quản lý nhà giáo theo hạng chức danh nghề nghiệp viên chức (từ hạng I đến hạng V) cũng bộc lộ nhiều bất cập, nhất là khi giáo viên thay đổi môi trường công tác.
Đáng chú ý, cơ chế “thăng hạng” hiện nay chỉ có chiều đi lên, thiếu cơ chế điều chỉnh linh hoạt và gần như không có quy định thăng tiến đột xuất để kịp thời trọng dụng những nhà giáo có thành tích xuất sắc, ngoài trường hợp giáo sư, phó giáo sư. Điều này khiến động lực phấn đấu lâu dài của đội ngũ nhà giáo bị triệt tiêu.
Bên cạnh đó, khoảng trống pháp lý vẫn tồn tại đối với nhà giáo ngoài công lập và người nước ngoài, gây khó khăn cho công tác quản lý và xếp chuyển chức danh khi thay đổi loại hình cơ sở giáo dục.
Trước thực tế trên, Bộ GD&ĐT đề xuất chuyển từ cơ chế “thăng hạng” sang “thăng tiến nghề nghiệp”. Theo dự thảo, hệ thống chức danh nhà giáo sẽ được thiết kế thống nhất cho toàn ngành, áp dụng cho cả khu vực công lập và ngoài công lập.
Việc thăng tiến nghề nghiệp được thực hiện thông qua hình thức xét, gắn với vị trí việc làm và chuẩn nghề nghiệp, gồm thăng tiến tuần tự và thăng tiến đặc cách.
Cách tiếp cận mới được kỳ vọng sẽ giảm áp lực hành chính, khắc phục tình trạng đánh giá chồng chéo, đồng thời tạo động lực phát triển nghề nghiệp thực chất cho đội ngũ nhà giáo.
Dự thảo Nghị định đưa ra các khái niệm:
Thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo là việc nhà giáo được xếp vào vị trí việc làm có chức danh cao hơn trong cùng một cấp học hoặc trình độ đào tạo, thể hiện sự phát triển nghề nghiệp của nhà giáo. Thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo bao gồm thăng tiến tuần tự và thăng tiến đặc cách.
Thăng tiến tuần tự là việc nhà giáo được xếp vào vị trí việc làm có chức danh cao hơn liền kề trong cùng một cấp học hoặc trình độ đào tạo khi đạt chuẩn nghề nghiệp của chức danh đó.
Thăng tiến đặc cách là trường hợp nhà giáo được xét đặc cách để xếp vào vị trí việc làm có chức danh cao hơn liền kề hoặc cao nhất trong cùng một cấp học hoặc trình độ đào tạo.
Thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo được thực hiện thông qua hình thức xét, căn cứ vào vị trí việc làm, chuẩn nghề nghiệp nhà giáo.
Nhà giáo được đăng ký xét thăng tiến nghề nghiệp nếu cơ sở giáo dục có nhu cầu và nhà giáo đáp ứng chuẩn nghề nghiệp của nhà giáo theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp thăng tiến đặc cách.
Nhà giáo được đăng ký dự xét thăng tiến nghề nghiệp khi đáp ứng đủ các tiêu chuẩn, điều kiện sau:
Được xếp loại chất lượng ở mức hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm học liền kề thời điểm đăng ký dự xét thăng tiến nghề nghiệp;
Có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp tốt;
Không trong thời gian xem xét xử lý kỷ luật, thi hành kỷ luật hoặc trong thời gian thẩm tra, xác minh, kết luận về đơn, thư khiếu nại, tố cáo theo quy định về giải quyết khiếu nại, tố cáo;
Đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp chức danh nhà giáo dự xét thăng tiến nghề nghiệp, trừ trường hợp xét thăng tiến đặc cách.
