Khi bài toán tài chính có nguy cơ bị phá vỡ
Chiến sự căng thẳng tại Trung Đông trong suốt một tháng qua đã gây thiệt hại nặng nề cho kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
Nhất là giá xăng dầu tăng cao đã tác động dây chuyền đến toàn bộ hoạt động thi công tại các dự án hạ tầng trọng điểm. Khi giá xăng dầu biến động mạnh, mọi kế hoạch tài chính của nhà thầu gần như bị đảo lộn.
Thông tin từ đại diện doanh nghiệp dự án cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng cho biết, dự án có nhu cầu dầu trung bình khoảng 90.000 lít/ngày nhưng thực tế không đáp ứng đủ.
Dù nhà thầu chấp nhận hỗ trợ thêm 20 - 30% cước vận chuyển so với biểu giá Nhà nước, nguồn cung vẫn không đủ đáp ứng. Cước vận chuyển vật liệu từ mỏ về công trường cũng đã tăng từ 30 - 40% so với đầu tháng 2/2026.
Là một trong các nhà thầu lớn luôn chủ động đàm phán với các đơn vị cung ứng từ sớm để bảo đảm nguồn vật liệu thi công và đang thực hiện nhiều dự án lớn, song lãnh đạo Công ty CP Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành cũng thừa nhận không tránh khỏi sự biến động của giá vật tư, vật liệu.
Từ sắt, thép đến cát, đá, sỏi đều đang được báo giá tăng từ 5 - 7% so với thời điểm tháng 2/2026. Không ít thời điểm, các nhà thầu gần như mất đi sự chủ động, không mua thì máy móc không hoạt động, mua thì không biết bao nhiêu cho đủ, thời điểm nào là hợp lý để tối ưu chi phí, giảm thiểu thiệt hại.
Trong văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ mới đây, ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho biết, biến động bất thường của giá nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, nhà thầu xây dựng.
Ngay trong quý I/2026 giá bán một số loại vật liệu xây dựng chủ yếu sử dụng cho các công trình xây dựng như thép, xi măng, cát, đá, nhựa đường... đã tăng trên 10%.
Gỡ những nút thắt là điều kiện tiên quyết để giữ nhịp đầu tư công
Đối mặt với áp lực kép về chi phí và nguồn cung, các nhà thầu và doanh nghiệp dự án đã chủ động triển khai nhiều biện pháp ứng phó để nỗ lực duy trì tiến độ trong khả năng có thể.
Ông Nguyễn Quang Huy - Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả, đơn vị đang đầu tư và thi công nhiều dự án cao tốc trọng điểm chia sẻ: “Để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu, chúng tôi đã chủ động tìm kiếm thêm các nhà cung cấp, tăng cường dự trữ nhiên liệu tại các công trường. Đồng thời tái tổ chức kế hoạch thi công, ưu tiên tập trung nguồn nhiên liệu hiện có cho các mũi trọng điểm, tránh dàn trải”.
Trao đổi với PV, ông Huy cho biết thêm: “Hiện doanh nghiệp đang tích cực làm việc với các nhà thầu để xây dựng phương án bù tiến độ ngay khi nguồn cung được cải thiện.
Doanh nghiệp vẫn nỗ lực để đảm bảo nguồn cung, giá cả và đưa các giải pháp kỹ thuật ưu tiên tiết kiệm nguồn nhiên liệu. Mục tiêu trước mắt duy trì tiến độ như cam kết, song nếu tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng đến tiến độ dự án”.
Thực tế cho thấy, những khó khăn mà nhà thầu đang đối mặt không chỉ xuất phát từ biến động thị trường mà còn liên quan đến những hạn chế trong cơ chế điều hành.
Khi giá vật liệu và nhiên liệu thay đổi nhanh, việc duy trì cơ chế hợp đồng cứng nhắc đã vô tình đẩy toàn bộ rủi ro về phía doanh nghiệp thi công.
Do đó một trong những giải pháp cấp thiết là hoàn thiện cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng theo hướng linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường.
Đặc biệt công tác quản lý thị trường vật liệu xây dựng cần được siết chặt hơn. Kiểm soát tình trạng đầu cơ, găm hàng, nâng giá bất hợp lý là yêu cầu cấp bách nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Về phía doanh nghiệp, các nhà thầu cũng không thể đứng ngoài cuộc trong quá trình tự thích ứng. Việc tái cấu trúc hoạt động thi công theo hướng tiết kiệm chi phí, ứng dụng công nghệ để giảm tiêu hao nhiên liệu, tối ưu hóa quản lý vật tư là những giải pháp mang tính dài hạn.
