Một số tập đoàn dầu khí lớn và các công ty giao dịch năng lượng hàng đầu đã tạm dừng hoạt động vận chuyển dầu thô và nhiên liệu qua eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng leo thang sau các cuộc tấn công giữa Mỹ, Israel và Iran. Thông tin được hãng Reuters dẫn từ bốn nguồn trong ngành giao dịch năng lượng.
Một lãnh đạo cấp cao tại bộ phận giao dịch của một tập đoàn lớn cho biết với Reuters rằng các tàu của họ sẽ neo lại trong vài ngày để đảm bảo an toàn.
Động thái này phản ánh những lo ngại ngày càng tăng về nguy cơ gián đoạn tại một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Tín hiệu trái chiều về hoạt động hàng hải
Mặc dù một số tàu chở dầu tạm dừng hành trình, Bloomberg dẫn nguồn từ các cơ quan quan sát hàng hải cho biết hoạt động lưu thông qua khu vực vẫn chưa bị ngưng hoàn toàn.
Theo dữ liệu định vị tàu, ít nhất ba tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng đang đi từ hoặc hướng về Qatar đã quyết định tạm dừng để tránh đi qua vùng biển nhạy cảm.
Qatar hiện chiếm khoảng một phần năm nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu và toàn bộ lượng hàng xuất khẩu của nước này sang châu Á và châu Âu đều phải đi qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, tín hiệu tự động từ hệ thống giám sát cho thấy vẫn còn ít nhất mười bảy tàu chở dầu tiếp tục di chuyển qua eo biển theo cả hai chiều tính đến mốc thời gian 10 giờ 30 phút theo giờ GMT.
Nhiều tàu chở dầu lớn neo đậu gần vùng biển Oman
Nhiều tàu chở dầu cỡ lớn được ghi nhận đang neo lại gần lối vào eo biển Hormuz.
Tàu Eagle Veracruz với lượng hàng hai triệu thùng dầu thô từ Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất trên hành trình đến Trung Quốc đã dừng lại ở phía tây lối vào eo biển.
Cùng thời điểm, tàu Front Beauly cũng đang neo tại khu vực này với lượng dầu tương đương được bốc xếp từ Saudi Arabia.
Siêu tàu Mitake đang trên lộ trình đến cảng Ras Tanura của Saudi Arabia cũng giảm tốc độ khi đi qua khu vực phía đông Oman sau khi thông tin về vụ tấn công của Mỹ được công bố. Con tàu nằm trong nhóm tàu chở dầu ngày càng đông đang neo đậu tại Vịnh Oman để chờ diễn biến tiếp theo.
Tầm quan trọng của eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz nối vùng Vịnh với Ấn Độ Dương và nằm giữa Iran cùng phần lãnh thổ Musandam của Oman. Với chiều rộng khoảng năm mươi kilômét và độ sâu có nơi chỉ sáu mươi mét, khu vực này đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi các hoạt động quân sự.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ EIA, Hormuz được đánh giá là một trong những điểm nút vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.
Năm 2024, khoảng hai mươi triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương với một phần năm tổng lượng tiêu thụ dầu toàn cầu, đã đi qua tuyến đường này. Lượng khí tự nhiên hóa lỏng chiếm tỷ trọng lớn của thương mại toàn cầu, chủ yếu đến từ Qatar, cũng được vận chuyển qua đây.
Hơn tám mươi phần trăm lượng dầu khí đi qua Hormuz có điểm đến là các thị trường châu Á. Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất có một phần cơ sở hạ tầng vận chuyển thay thế nhằm tránh đi qua eo biển, tuy nhiên tổng công suất chỉ đạt khoảng hai triệu sáu trăm nghìn thùng mỗi ngày.
Vị trí chiến lược và ý nghĩa quân sự
Khu vực quanh eo biển Hormuz có nhiều đảo có tầm quan trọng chiến lược của Iran như Hormuz, Qeshm và Larak, bên cạnh đó còn có ba đảo đang có tranh chấp là Tunb Lớn, Tunb Nhỏ và Abu Musa do Iran kiểm soát từ năm 1971.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ hoạt động quân sự trong vùng Vịnh và eo biển Hormuz. Lực lượng này nhiều lần đưa ra cảnh báo có thể đóng cửa tuyến hàng hải trong giai đoạn căng thẳng.
Một chỉ huy cấp cao của lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng từng nhắc lại cảnh báo này vào tháng một, trong bối cảnh lo ngại về khả năng xảy ra một cuộc tấn công lớn hơn.
Tác động đối với thị trường toàn cầu
Việc nhiều tàu phải neo đậu và một số doanh nghiệp tạm dừng vận chuyển đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung cùng khả năng giá dầu khí tăng mạnh.
Hoạt động hàng hải vẫn tiếp diễn nhưng các nhà giao dịch đang theo dõi sát diễn biến tại khu vực, đặc biệt là khả năng Iran triển khai thêm biện pháp đáp trả hoặc xuất hiện các hành động quân sự có thể gây gián đoạn hệ thống cảng hoặc buộc phải đóng cửa toàn bộ eo biển Hormuz.
Đây là kịch bản có thể dẫn đến tác động sâu rộng đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
