Nổ lốp bất ngờ luôn là nỗi ám ảnh với người cầm lái bởi tiếng nổ lớn, rung lắc mạnh và cảm giác mất kiểm soát có thể xảy ra chỉ trong tích tắc. Sự cố này đặc biệt nguy hiểm khi xe đang di chuyển ở tốc độ cao, khiến quãng đường phanh kéo dài và khả năng giữ làn suy giảm rõ rệt.
Dù nhiều người cho rằng nổ lốp là rủi ro khó lường, phần lớn các trường hợp thực tế có thể phòng tránh nếu người sử dụng chú ý đúng mức đến tình trạng lốp và thói quen vận hành.
Theo các phân tích an toàn giao thông, lốp đã lão hóa với dấu hiệu nứt khô, lốp mòn quá giới hạn cho phép hoặc lắp trên vành bị cong vênh đều tiềm ẩn nguy cơ nổ bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, nguyên nhân phổ biến nhất lại đến từ hiện tượng biến dạng quá mức của mặt lốp khi lốp bị non hơi, quá tải hoặc thậm chí xẹp hoàn toàn. Hội đồng An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ cho biết đây là yếu tố chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các vụ nổ lốp được ghi nhận.
Khi lốp non hơi hoặc phải chịu tải vượt thiết kế, diện tích tiếp xúc giữa lốp và mặt đường sẽ tăng lên bất thường. Điều này làm ma sát và nhiệt sinh ra nhiều hơn trong quá trình lăn bánh.
Nhiệt độ cao kéo dài khiến cấu trúc vật liệu nhanh chóng xuống cấp, trong khi phần vai lốp và mép bố thép phải chịu ứng suất lớn hơn bình thường. Sự kết hợp giữa nhiệt và mỏi vật liệu theo thời gian sẽ dẫn đến nổ lốp, qua đó cho thấy việc duy trì áp suất lốp đúng chuẩn trước mỗi chuyến đi là yếu tố then chốt về an toàn.
Không chỉ thiếu hơi mới nguy hiểm, lốp bơm quá căng cũng tiềm ẩn rủi ro tương tự. Một nghiên cứu của Trung tâm Thông tin Công nghệ Sinh học Quốc gia Mỹ chỉ ra rằng lốp quá căng chịu áp lực lớn lên các bộ phận bên trong, làm suy yếu kết cấu tổng thể và dễ bị hư hại khi va vào ổ gà hoặc mảnh vỡ trên đường. Ngoài ra, áp suất quá cao còn làm giảm diện tích tiếp xúc với mặt đường, khiến độ bám kém hơn, đặc biệt nguy hiểm khi đường trơn ướt hoặc có băng tuyết.
Hệ quả khác của việc bơm lốp quá căng là cảm giác vận hành cứng và hiện tượng mòn không đều. Dấu hiệu dễ nhận thấy là phần gai giữa mòn nhanh hơn hai bên vai lốp. Trong mọi trường hợp, lốp bơm quá căng đều không an toàn và mức độ nhạy cảm với ổ gà hay lề đường không kém gì lốp non hơi.
Nếu không may lốp nổ khi đang lái xe, cảm nhận ban đầu sẽ khác nhau tùy vị trí lốp. Lốp trước nổ thường gây rung mạnh trên vô lăng, trong khi lốp sau nổ truyền cảm giác chao đảo qua thân xe. Dù tình huống nào xảy ra, nguyên tắc quan trọng nhất là giữ bình tĩnh để giành lại quyền kiểm soát.
Người lái nên đặt cả hai tay chắc chắn trên vô lăng và từ từ nhả chân ga ngay khi nghe tiếng nổ. Mục tiêu là giảm tốc độ một cách êm ái trong khi giữ hướng xe càng thẳng càng tốt bằng những điều chỉnh lái nhẹ nhàng. Việc đạp phanh gấp cần tránh tuyệt đối vì có thể làm xe mất ổn định nghiêm trọng hơn. Khi đã kiểm soát được tình huống, tài xế nên cho xe tấp vào lề đường ở vị trí an toàn.
Sau khi dừng xe, cần bật đèn cảnh báo nguy hiểm và gọi hỗ trợ hoặc sử dụng lốp dự phòng nếu điều kiện cho phép. Nổ lốp có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhưng chỉ cần chú ý một chút đến bảo dưỡng là đã có thể giảm thiểu rủi ro.
Áp suất lốp nên được kiểm tra hằng tuần hoặc trước những chuyến đi dài. Lốp cần được kiểm tra tổng thể và đảo lốp sau mỗi 5,000 đến 7,000 dặm. Cuối cùng, khi độ sâu gai lốp chỉ còn 2/32 inch theo tiêu chuẩn an toàn, việc thay lốp mới là cần thiết để bảo vệ chính người lái và các phương tiện xung quanh.
