Nước Nga cô lập và câu chuyện 2 mặt của nền kinh tế

Nhân viên chỉ được lựa chọn giữa tồi tệ hoặc khủng khiếp

Avtovaz - nhà sản xuất ô tô lớn nhất của Nga- đã khởi động lại hoạt động sản xuất thương hiệu Lada vào mùa hè này sau khi bị tạm dừng vào tháng 3 do đối mặt với các lệnh trừng phạt của phương Tây, tình trạng thiếu nguồn cung và mất đối tác Pháp Renault. Công ty đã không chính thức sa thải bất kỳ công nhân nào trong số 42.000 công nhân của mình.

Tuy nhiên, Avtovaz cũng cảm thấy sức nóng, và công ty đang co cụm lại.

Phần lớn trong số 3.200 công nhân tại nhà máy của công ty ở thành phố công nghiệp Izhevsk - nơi sản xuất ô tô- vẫn chưa đi làm lại trong khi nghỉ phép kể từ tháng 3, và công ty trả 2/3 tiền lương của họ, mặc dù một số nhân viên đã được cho làm công việc tạm thời xung quanh nhà máy vào giờ cắt giảm lao động.

Trong tháng này, nhà sản xuất ô tô Avtovaz đã đề nghị tất cả công nhân ở thành phố Izhevsk nhận thanh toán một lần để nghỉ việc vì họ có vẻ sẽ tập trung sản xuất nhiều hơn vào nhà máy chính ở Togliatti, cách đó 600 km.

Nhân viên Alexander Knyazev cho biết: “Đó là một sự lựa chọn giữa tồi tệ và khủng khiếp” khi anh đề cập đến tình thế tiến thoái lưỡng nan về việc liệu có nên trả 3.400 USD để nhân viên thôi việc hay tiếp tục làm việc trong xưởng sản xuất các bộ phận cơ thể được dán tem của Izhevsk.

Tuần trước, anh quyết định rời khỏi nhà máy, nơi đã trả cho anh hơn 750 USD mỗi tháng.

"Họ không cần nhiều kỹ thuật viên như vậy nữa”, anh Knyazev nói.

Khi được hỏi có bao nhiêu công nhân đã chọn chấp nhận thôi việc, nhà sản xuất ô tô Avtovaz nói với Reuters rằng họ sẽ tiết lộ con số cuối cùng sau tháng này, đồng thời nói thêm rằng những công nhân bị giảm giờ làm sẽ quay lại nhà máy làm việc 5 ngày trong tuần kể từ ngày 29/8.

Công ty không nêu chi tiết về kế hoạch của mình đối với nhà máy tại Izhevsk, mặc dù đầu tháng này họ cho biết vẫn cam kết với nhà máy. Công ty tiết lộ sẽ trang bị lại để sản xuất chiếc xe ô tô điện đầu tiên do Nga sản xuất có tên Lada e-Largus, và sẽ duy trì hoạt động.

“Trong tình hình áp lực trừng phạt hiện nay và các biến số ngày càng nhiều, chúng tôi đang thực hiện các biện pháp toàn diện để duy trì việc làm cho lao động”, Chủ tịch của Avtovaz, ông Maxim Sokolov cho biết vào thời điểm đó.

Ruben Enikolopov, giáo sư kinh tế tại Trường Kinh tế Mới ở Moscow, cho biết cuộc đấu tranh của ngành ô tô đang bị che đậy bởi "tình trạng thất nghiệp tiềm ẩn", nơi người lao động không bị sa thải mà thay vào đó bị cắt giảm giờ làm vô thời hạn.

Trong tháng này, Bộ trưởng Kinh tế Maxim Reshetnikov đã bác bỏ mọi thông tin nói về sự gia tăng đáng kể tình trạng thất nghiệp, dữ liệu chính thức vẫn chốt ở mức thấp kỷ lục 3,9% vào tháng 6.

Trong một dấu hiệu lạc quan chính thức khác, trong bối cảnh giá dầu tăng cao và các chính sách phổ biến nhằm giảm bớt tác động của lạm phát, các dự báo mới nhất của Chính phủ cho thấy mức độ suy giảm kinh tế của Nga sẽ ít nghiêm trọng hơn so với lo ngại trước đây trong năm nay.

Biểu tượng thành công giờ ra sao?

Ô tô không phải là ngành công nghiệp duy nhất của Nga chịu ảnh hưởng từ cuộc đọ sức với phương Tây.

Theo Phó Thủ tướng Tatiana Golikova, tổng cộng 236.000 công nhân Nga đã phải làm thêm việc bên ngoài hoặc giảm giờ làm tính đến cuối tháng 7. Đáng nói, họ không nằm trong một phần của 3 triệu người đăng ký thất nghiệp chính thức ở Nga.

Ví dụ, khoảng một nửa tổng số kiểm soát viên không lưu, tương đương 14.000 người, đã được bổ nhiệm thêm hoặc làm công việc bán thời gian. Một số công ty nước ngoài rời Nga, từ gã khổng lồ đồ nội thất Thụy Điển Ikea đến chuỗi thời trang Tây Ban Nha Zara.

Tuy nhiên, lĩnh vực ô tô đã bị ảnh hưởng nhiều hơn hầu hết, với sản lượng xe du lịch giảm 62% trong nửa đầu năm so với cùng kỳ năm 2021, theo cơ quan thống kê nhà nước.

Các nhà sản xuất ô tô toàn cầu bao gồm Volkswagen, Nissan, Hyundai Stellantis, Mitusubshi và Volvo, đã đình chỉ hoạt động của họ tại Nga và trả cho lao động ở mức lương 2/3 theo luật định sau khi Moscow khởi động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào ngày 24/2.

Cuộc di cư của các DN ra nước ngoài này đã khiến hơn 14.000 công nhân ngành ô tô Nga phải nghỉ việc, theo một đánh giá của Reuters.

Sự sụt giảm của ngành ô tô có thể gây ra những hậu quả kinh tế sâu rộng. Theo số liệu của Chính phủ, ngành công nghiệp này sử dụng khoảng 400.000 người vào năm 2020, với số lao động phụ thuộc gián tiếp vào khoảng 10 lần.

Avtovaz đã tìm cách thích nghi kể từ khi các lệnh trừng phạt của phương Tây cắt đứt Nga khỏi nhiều chuỗi cung ứng và thị trường xuất khẩu toàn cầu. Công ty tung ra một loạt các mô hình đơn giản hóa với ít linh kiện khó tìm kiếm hơn từ nước ngoài.

Vào tháng 6, công ty đã bắt đầu sản xuất một chiếc Lada Granta mới, được tinh giản, không có các tính năng như điều khiển không cần chìa khóa từ xa hoặc điều hòa không khí dựa vào các linh kiện nhập khẩu.

Tuy nhiên, doanh số bán hàng đã giảm 63% trong 7 tháng đầu năm, xuống còn 85.000 xe, với việc sản xuất các mẫu Lada Vesta, Lada X-Ray và Lada Largus hoàn toàn tạm dừng, theo dữ liệu của Avtovaz.

Ở một số nơi, chẳng hạn như thành phố Izhevsk, các lĩnh vực khác có thể đang giảm sút.

Knyazev, người đã nghỉ việc tại nhà máy của Avtovaz ở Izhevsk, hy vọng sẽ kiếm được việc làm tại nhà máy của nhà sản xuất súng Kalashnikov. Mặc dù ngay cả khi đó, anh có thể sẽ được trả một mức lương thấp hơn so với ở nhà sản xuất ô tô.

Theo Tatyana Churakova, Phó thủ tướng Udmurtia, hơn 100 nhân viên cũ của Avtovaz đã được Kalashnikov thuê.

“Không ai biết bất cứ điều gì”

Bất chấp những nỗ lực như vậy, nửa năm sau khi phát động "chiến dịch quân sự đặc biệt" của Nga, nhiều người dân ở thành phố công nghiệp này đang dự tính về một tương lai kinh tế không chắc chắn.

Sergei, 58 tuổi, một quản lý của nhà máy Avtovaz Itại zhevsk cho biết bản thân ông đã quyết định không nhận tiền thôi việc.

"Họ không đuổi ai ra ngoài, ai muốn ở lại thì ở lại. Nhiều người muốn ở lại. Không ai biết trước được điều gì vào lúc này. Chưa có quyết định lớn nào được đưa ra. Mọi người đều đang chờ đợi”, ông nói tại cổng ra của nhà máy.

Sơn Tùng (Theo Reuters)