Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhấn mạnh: “Tàu Mỹ, cả quân sự lẫn thương mại, nên được phép qua kênh Panama và Suez miễn phí!”. Ông cho rằng hai tuyến đường thủy chiến lược này “sẽ không tồn tại” nếu không có Mỹ, và đã giao ông Rubio “xử lý ngay lập tức”.
Tổng thống Panama Jose Raul Mulino, dù không trực tiếp nhắc đến ông Trump, khẳng định phí qua kênh Panama được quy định bởi Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama (ACP), một cơ quan độc lập. “Không có thỏa thuận nào trái với quy định này”, ông Mulino viết trên mạng xã hội X.
Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth, trong chuyến thăm Panama đầu tháng 4, từng đề xuất một thỏa thuận cho phép tàu chiến Mỹ đi qua kênh Panama “ưu tiên và miễn phí”.
Kênh Suez, tuyến đường kết nối châu Âu và châu Á, từng chiếm khoảng 10% thương mại hàng hải toàn cầu. Tuy nhiên, các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen vào tàu thuyền ở Biển Đỏ và Vịnh Aden đã khiến nhiều tàu phải đi vòng qua mũi phía nam châu Phi, làm tăng chi phí và thời gian vận chuyển.
Houthi bắt đầu tấn công tàu từ khi xung đột Gaza bùng nổ, với lý do ủng hộ người Palestine. Ai Cập cho biết doanh thu từ kênh Suez đã giảm 60%, tương đương 7 tỷ USD, do lưu lượng tàu giảm mạnh.
Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích vào vị trí của Houthi từ tháng 1/2024 và tăng cường dưới thời Tổng thống Trump. Ông Trump cam kết tiếp tục hành động quân sự cho đến khi Houthi không còn đe dọa các tuyến hàng hải.
Kênh Panama, do Mỹ xây dựng và hoàn thành năm 1914, từng được Mỹ kiểm soát cho đến khi chuyển giao cho Panama vào năm 1999 theo hiệp ước ký năm 1977. Đây là tuyến đường vận chuyển quan trọng, với hơn 40% hàng container của Mỹ, trị giá khoảng 270 tỷ USD mỗi năm, đi qua kênh này.
Trong khi đó, kênh Suez được xây dựng bởi Pháp và Anh vào thế kỷ 19, không có sự tham gia trực tiếp của Mỹ.
