(Congluan.vn) - Khi Đảng và Bác Hồ lãnh đạo nhân dân ta giành lại độc lập dân tộc, đấu tranh thống nhất đất nước, nhiều nhân sĩ trí thức nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc đã không quản ngại gian khổ hy sinh, toàn tâm toàn ý, đóng góp hết sức mình trong các cuộc kháng chiến. Bác sĩ Phùng Văn Cung - một trong những yếu nhân của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam là con người như thế. Ông từng giữ nhiều trọng trách của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam trong đó có cương vị Phó Chủ tịch kiêm Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Ở cương vị nào, ông đều nêu tấm gương sáng của người trí thức cách mạng, hoàn thành tốt các trọng trách được giao.
Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp mặt bác sĩ Phùng Văn Cung tại Hà Nội tháng 3 năm 1969
Khái quát cuộc đời hoạt động cách mạng.
Bác sĩ Phùng Văn Cung là một trong những trí thức nổi tiếng của miền Nam Việt Nam ở thế kỷ hai mươi. Ông sinh ngày 15 tháng 5 năm 1909 tại xã Tân An, huyện Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long. Ông nhận bằng bác sĩ y khoa năm 1937 tại Hà Nội sau đó trở về Nam Bộ hành nghề bác sĩ. Về việc học của ông đến nay vẫn còn truyền tụng về sự chăm chỉ, thông minh, thành tích học tập luôn đạt rất cao và khi trở về Nam chữa bệnh cho mọi người ông luôn nêu một tấm gương sáng về y đức.
Cách mạng tháng Tám bùng nổ. Hưởng ứng lời kêu gọi toàn dân cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bác sĩ Phùng Văn Cung tham gia giành chính quyền tại Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp). Từ năm 1957, bác sĩ Phùng Văn Cung lần lượt làm Giám đốc y tế tỉnh Châu Đốc (nay là An Giang), tỉnh Rạch Giá (nay là Kiên Giang). Tuy là công chức cao cấp của chính quyền Ngô Đình Diệm nhưng ông luôn hướng tới cách mạng, thường xuyên bằng nhiều hình thức đấu tranh chống lại các chính sách của Mỹ - Diệm, nhất là chính sách đối với trí thức, đặc biệt là chính sách trưng tập bác sĩ đưa vào quân đội, bắt y, bác sĩ học tập và “tố cộng”.
Năm 1960, đáp ứng lời kêu gọi của UBTƯ Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, ông từ bỏ nhà cửa, từ bỏ cuộc sống giàu sang nơi đô thành, mang cả gia đình lên chiến khu tham gia kháng chiến.
Ngày 20-12-1960 tại Đại hội thành lập Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, bác sĩ Phùng Văn Cung được bầu làm Phó Chủ tịch Đoàn Chủ tịch UBTƯ Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam. Với tài năng, đức độ và uy tín của mình, ông được các tầng lớp nhân dân, nhất là đội ngũ trí thức yêu nước kính nể, khâm phục và bầu ông làm Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ miền Nam, Chủ tịch Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới miền Nam Việt Nam.
Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, tháng 6-1969 tại Đại hội đại biểu quốc dân miền Nam Việt Nam, bác sĩ Phùng Văn Cung được bầu làm Phó Chủ tịch kiêm Bộ trưởng Bộ Nội vụ Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
Cuối năm 1969, ông được cử làm Trưởng phái đoàn nhân dân miền Nam ra thăm miền Bắc, tỏ rõ tình cảm ruột thịt của nhân dân miền Nam đối với Trung ương Đảng, Bác Hồ và đồng bào miền Bắc.
Tháng 2-1977 tại Đại hội thống nhất các tổ chức Mặt trận, ông được cử làm Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam, là Ủy viên Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam và Ủy viên Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của thành phố Hồ Chí Minh. Ông mất ngày 7-11-1987 tại thành phố Hồ Chí Minh.
Từ cuộc đời hoạt động cách mạng của Phùng Văn Cung đã cho thấy ông là một trí thức tiêu biểu, có uy tín, đức độ, tài năng, đã kiên định phục vụ cách mạng đến những ngày cuối cùng của cuộc đời. Tấm gương phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân và Tổ quốc của ông là một tấm gương tiêu biểu của người trí thức trong thời đại mới.
Thái độ của người trí thức trước thời cuộc.
Là một trí thức tên tuổi khi ấy, Phùng Văn Cung cũng như nhiều nhân sĩ khác đã sớm nhận ra đường đi cho mình phải là con đường cách mạng mà chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân đã lựa chọn. Nhân sĩ trí thức Việt Nam chân chính trước hết luôn lấy nước làm trọng, tức quốc gia dân tộc làm trọng, danh dự quốc gia phải đặt lên hàng đầu.
Bác sĩ Phùng Văn Cung (hàng đầu thứ 2 từ trái sang) cùng các vị lãnh đạo Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam tuyên thệ trước Đại hội lần thứ I của mặt trận ngày 10/2/1962. Ảnh: TL
Trong bối cảnh chế độ chính trị phản động Mỹ - Diệm những năm Ngô Đình Diệm cầm quyền, sắc thái gia đình trị, một mặt dựa Mỹ thanh trừng các lực lượng chính trị khác, một mặt biểu hiện sự độc tài, độc đoán đã khiến các tầng lớp nhân dân trong đó đặc biệt là các trí thức miền Nam Việt Nam bấy giờ hết sức phân vân.
Cũng phải thấy một điều, ngay bản thân chế độ Ngô Đình Diệm cũng có nhiều mâu thuẫn nội tại mà trong đó có những mâu thuẫn không có hướng giải quyết. Quyền lực và thái độ của Mỹ khi ấy đã ảnh hưởng toàn cục đến thể chế chính trị Ngô Đình Diệm, điều mà các nhân sĩ trí thức chân chính miền Nam Việt Nam hết sức phản đối.
Nhân sĩ trí thức miền Nam Việt Nam giai đoạn này có thể khẳng định là những hạt nhân tinh túy nhất, tiêu biểu nhất của thế hệ người Việt Nam trong bước đường khởi đầu giao thoa hội nhập với văn minh phương Tây, ảnh hưởng rõ rệt nền văn minh Pháp, luôn chủ trương dân chủ, hòa bình, bác ái, có sự ảnh hưởng nhất định từ những thành tựu cách mạng tháng Tám năm 1945, từ uy tín cá nhân Hồ Chủ Tịch, từ các nhân sĩ trí thức được đào tạo tại Pháp đã tự nguyện theo cách mạng... Chính những yếu tố trên đã góp phần thay đổi nhận thức và hành động của đa số nhân sĩ trí thức tiến bộ trong đó không ít người đang công tác trong thể chế chính trị Ngô Đình Diệm đã có những quyết định mang tính lịch sử.
Bác sĩ Phùng Văn Cung là một trong những trí thức như vậy.
Sự kiện gia đình bác sĩ Phùng Văn Cung rời bỏ Sài Gòn về chiến khu là một sự kiện lịch sử tất yếu đã được dự đoán từ trước. Sự quả đoán của Phùng Văn Cung trong bối cảnh lịch sử lúc ấy đã cho thấy thái độ dứt khoát của người trí thức trước thời cuộc, trước lịch sử, trước nhân dân mà vấn đề quan trọng hàng đầu là lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc và nhân dân đã được người trí thức đặt ra.
Sự kiện trên là một sự kiện chín muồi đối với những suy nghĩ và các hành động nhất quán của người trí thức Phùng Văn Cung với cách mạng, với lịch sử, với nhân dân. Sau này, hẳn nhiên, ngay cả trong các lần gặp gỡ và báo cáo với Hồ Chủ tịch, bác sĩ Phùng Văn Cung đã xác lập lý lẽ và tấm lòng của người trí thức với cách mạng, với thời cuộc một cách tự nhiên nhất.
Thái độ của người trí thức Phùng Văn Cung trước thời cuộc là một thái độ đúng đắn, thể hiện tài năng và tâm thế của người yêu nước trước bước ngoặt lịch sử. Từ những ứng xử của ông, những hành động trong toàn bộ cuộc đời ông, đã cho thấy một Phùng Văn Cung luôn đặt Tổ quốc và nhân dân lên trên hết, luôn kiên định đến cùng con đường cách mạng, không một phút do dự, không hề quản ngại gian khổ hy sinh, đã vượt lên những nhu cầu vật chất tầm thường để góp phần làm nên ngày toàn thắng, phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam cường thịnh, công bằng, dân chủ, văn minh.
Có thể khẳng định, trong các thời khắc bước ngoặt lịch sử, khi mà vận mệnh Tổ quốc, vận mệnh dân tộc đang đặt ra những bước đi quyết liệt, gay go, đòi hỏi phải có sự quả đoán thì người trí thức, nhất là những trí thức tiến bộ đã có những quyết định vô cùng sáng suốt, để từ đó xác định đường đi đúng đắn của mình, góp phần công sức vào các thành quả cách mạng.
Phùng Văn Cung xứng đáng là một trong những trí thức tiến bộ, có nhiều đóng góp, đáng trân trọng trong đội ngũ nhân sĩ trí thức thời đại Hồ Chí Minh.
Những cống hiến tiêu biểu.
Nói đến những cống hiến tiêu biểu của bác sĩ Phùng Văn Cung, các nhà nghiên cứu, các nhà lão thành cách mạng, nhân sĩ trí thức đồng thời và sau này, các thế hệ tiếp nối công cuộc cách mạng đều thống nhất đánh giá ông đã có những đóng góp to lớn trong Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam.
Sau đây chúng ta sẽ cùng điểm lại các sự kiện (theo các nguồn tư liệu đã được khẳng định):
Ngày 20-12-1960 tại khu vực Trảng Chiêng xã Tân Lập, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh, những người yêu nước đại diện cho các giai cấp, các dân tộc, các tôn giáo, các đảng phái đã họp Đại hội thành lập Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam.
Ngày 15-12-1961, tại vùng giải phóng Tây Ninh, Mặt trận đã làm lễ kết nạp lực lượng võ trang giải phóng là thành viên chính thức. Tại cuộc mít tinh này, Ban Tổ chức đã giới thiệu Đoàn Chủ tịch (cũng là bộ phận lâm thời công khai của Mặt trận, gồm các vị: Bác sĩ Phùng Văn Cung thay mặt giới trí thức Sài Gòn. Ông Nguyễn Văn Linh thay mặt Đảng nhân dân cách mạng Việt Nam. Ông Ung Ngọc Ky thay mặt Đảng dân chủ miền Nam Việt Nam. Ông Nguyễn Văn Hiếu thay mặt Đảng xã hội cấp tiến miền Nam Việt Nam. Ông Lê Thanh thay mặt lực lượng quân giải phóng.
Ngày 16-2-1962 tại khu vực Xóm Giữa - Lò Gò huyện Tân Biên (Tây Ninh) đã tiến hành Đại hội Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam lần thứ nhất. Tám mươi đại biểu các đoàn thể, tôn giáo, dân tộc, trí thức, lực lượng võ trang đã về dự. Đại hội nhất trí cử 50 vị (trong đó có 20 vị còn hoạt động bí mật) vào Uỷ ban Trung ương Mặt trận. Luật sư Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Chủ tịch và các ông Huỳnh Tấn Phát, Phùng Văn Cung, Võ Chí Công được bầu làm Phó Chủ tịch.
Ngày 1-11-1963 trước tình hình miền Nam có nhiều chuyển biến mới, Mặt trận chủ trương phát động cuộc đấu tranh với mức độ cao hơn để đánh gục kẻ thù. Mặt trận đề ra Tuyên ngôn và chương trình hành động 10 điều với nội dung: “Phải hòa bình. Phải độc lập. Phải dân chủ. Phải cơm no áo ấm. Phải hòa bình thống nhất Tổ quốc”. Mặt trận đã ra lời kêu gọi “Tất cả hãy đứng lên. Tất cả hãy đoàn kết lại. Hãy siết chặt hàng ngũ để chiến đấu dưới ngọn cờ của Mặt trận Dân tộc giải phóng đánh đổ ách thống trị của đế quốc Mỹ và Ngô Đình Diệm”. Mặt trận cũng quyết định lấy lá cờ nửa đỏ, nửa xanh có ngôi sao vàng năm cánh và bài “Giải phóng miền Nam” làm cờ và bài hát chính thức của Mặt trận.
Ngày 1-11-1964, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam họp Đại hội lần thứ 2. Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch UBTƯ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Đại hội đã công bố Cương lĩnh mở rộng hơn nữa với khối đoàn kết, động viên toàn dân đánh bại chiến tranh cục bộ.
Ngày 8-1-1967, Mặt trận họp Đại hội bất thường, công bố Cương lĩnh mới, kế tục và phát triển chương trình hành động 10 điểm nhằm tranh thủ tất cả những lực lượng có thể tranh thủ thu hút rộng rãi hơn những tầng lớp và cá nhân có khuynh hướng hòa bình, trung lập, cô lập triệt để hàng ngũ Mỹ - Ngụy.
Tháng 10-1967 Đoàn Chủ tịch Mặt trận mở hội nghị mở rộng, kiểm điểm tình hình và chỉ đạo cuộc Tổng công kích và khởi nghĩa của toàn dân. Cuộc Tổng tấn công và khởi nghĩa Mậu Thân 1968 đã làm rung chuyển các đô thị, báo hiệu sự sụp đổ của chính quyền Sài Gòn đang đến gần.
Ngày 20-4-1968, một số trí thức, nhân sĩ từ Sài Gòn đã ra vùng giải phóng, thành lập Liên Minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình miền Nam Việt Nam do Luật sư Trịnh Đình Thảo làm Chủ tịch.
Ngày 6-6-1969, Mặt trận Dân tộc Giải phóng cùng Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình hiệp thương thành lập Hội đồng cố vấn và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Mặt trận và Liên minh cùng Chính phủ Cách mạng lâm thời đã lãnh đạo cuộc đấu tranh của nhân dân miền Nam đi tới ngày đại thắng 30-4-1975.
Sau ngày giải phóng miền Nam, Mặt trận và Liên minh hoàn thành nhiệm vụ. Trong các ngày từ 15 đến 21-11-1975, Hội nghị chính trị hiệp thương thống nhất Tổ quốc đã tiến hành tại thành phố Hồ Chí Minh nêu cao quyết tâm thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Sông có thể cạn, núi có thể mòn song chân lý đó không bao giờ thay đổi”.
Đánh giá về vai trò lịch sử của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ đã nói: “... 15 năm đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào biết bao thăng trầm đã diễn ra, biết bao anh hùng liệt sĩ và những người bình thường đã ngã xuống trên con đường tiến đến độc lập, tự do, thống nhất nước nhà. Ngọn cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam đã được chiến sĩ và nhân dân miền Nam trân trọng như biểu tượng của chính ngọn cờ Tổ quốc Việt Nam duy nhất, của Đảng Cộng sản Việt Nam... Lịch sử Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam là lịch sử của một giai đoạn hợp thành của lịch sử dân tộc...”
Vai trò lịch sử của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, thống nhất đất nước là hết sức quan trọng. Đây là vấn đề lớn đã thuộc về lịch sử. Cùng với các trí thức tiêu biểu khác, bác sĩ Phùng Văn Cung, trên các cương vị và trọng trách được giao đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Những đóng góp của bác sĩ Phùng Văn Cung trong Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, sau độ lùi thời gian, ngày càng được khẳng định. Điều đó cho thấy tính đúng đắn của con đường mà người trí thức Phùng Văn Cung đã lựa chọn cũng như tính đúng đắn, vai trò lịch sử tất yếu của công cuộc cách mạng do Đảng và Bác Hồ khởi xướng và lãnh đạo.
Vĩ thanh
Phùng Văn Cung, một trí thức tiêu biểu trong thời đại Hồ Chí Minh đã dành toàn bộ cuộc đời mình cống hiến cho cách mạng, cho Tổ quốc, cho nhân dân. Từ sự chọn đường của ông, từ những phấn đấu hy sinh của ông, chúng ta thấy, dưới thời đại Hồ Chí Minh, mọi tầng lớp nhân dân ,trong đó có tầng lớp trí thức đã tình nguyện đem hết tài năng và trí tuệ của mình phục vụ lợi ích của quốc gia, dân tộc. Càng phải khẳng định một điều, dưới thời đại Hồ Chí Minh, những gì tinh túy, tinh hoa nhất của người trí thức đã được phát huy và đã mang lại những kết quả hữu ích nhất.
Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giai đoạn hiện nay, những tấm gương như bác sĩ Phùng Văn Cung, một trí thức tiêu biểu rất cần được tiếp tục làm sáng rõ để các thế hệ tuổi trẻ Việt Nam, trong đó có giới trí thức trẻ Việt Nam học tập và noi theo.
- Nhà văn Phùng Văn Khai
