Bố trí vốn xây dựng bệnh viện lão khoa, phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi
Ngày 2/12, tại Quốc hội, quá trình thảo luận hai dự thảo Nghị quyết về chăm sóc sức khỏe Nhân dân và Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035, vấn đề chăm sóc người cao tuổi được một số Đại biểu chỉ ra những tồn tại, bất cập như: Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi hiện nay đang thiếu hụt nghiêm trọng; Chính sách chưa đủ mạnh để thu hút nguồn lực xã hội và quy hoạch cơ sở vật chất chưa đồng bộ với yêu cầu thực tiễn.
Trong đó, cho ý kiến vào nội dung ứng phó với già hóa dân số, Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) nhấn mạnh việc phát triển các bệnh viện lão khoa và khoa lão khoa trong các bệnh viện đa khoa.
Nghị quyết 72 đã yêu cầu mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải có ít nhất một bệnh viện hoặc khoa lão khoa nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng lớn của người cao tuổi. Tuy nhiên, theo quan sát và nghiên cứu, Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cho rằng, nội dung này chưa được Bộ Y tế cụ thể hóa trong Chương trình mục tiêu quốc gia 2026–2035. Các tiểu dự án nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa dân số đều đã xác định nhiệm vụ nhưng không thấy phần bố trí vốn dành riêng cho phát triển chuyên ngành lão khoa. Điều này mâu thuẫn với tinh thần của Nghị quyết 72 và Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế đến 2030, tầm nhìn 2050.
Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh đề nghị Chính phủ cần cân đối lại các nguồn vốn trong chương trình, đảm bảo bố trí vốn đầu tư cho các nội dung then chốt như xây dựng bệnh viện lão khoa, phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, nâng cấp khoa lão khoa tại các bệnh viện đa khoa tỉnh. Trong trường hợp chưa đủ kinh phí, cần thí điểm tại một số tỉnh để tạo mô hình mẫu trước khi nhân rộng.
Bên cạnh đó, Đại biểu cũng phân tích tỷ lệ vốn xã hội hóa trong chương trình là quá thấp, chỉ chiếm 0,67% tổng kinh phí, tương đương 594 tỷ đồng trong tổng số 88.600 tỷ đồng. Đại biểu nhận định: “Việc chỉ trông chờ vào ngân sách Nhà nước sẽ không đủ để đạt mục tiêu lớn của chương trình, càng không thể triển khai đồng bộ hệ thống chăm sóc người cao tuổi từ bệnh viện tới cơ sở dưỡng lão”. Do đó, theo Đại biểu cần phải bổ sung mục tiêu và giải pháp thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội, ban hành các cơ chế ưu đãi và bảo đảm đầu tư để doanh nghiệp tư nhân yên tâm tham gia vào lĩnh vực lão khoa – lĩnh vực mà mô hình bệnh tật, chi phí chăm sóc và thời gian thu hồi vốn đều rất đặc thù.
Bảo hiểm y tế cho người cao tuổi phải toàn diện hơn, tối ưu hơn
Cho ý kiến về nội dung trên, Đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tập trung vào yếu tố thể chế an sinh, đặc biệt là Bảo hiểm y tế. Đại biểu hoàn toàn đồng thuận với chính sách chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh cho người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên, người thuộc hộ cận nghèo và đối tượng hưởng trợ cấp xã hội. Tuy nhiên, Đại biểu đề nghị: “Cần hạ độ tuổi này xuống 70 tuổi để phù hợp hơn với thực tế sức khỏe của người Việt Nam, khi tuổi thọ khỏe mạnh chỉ ở mức 68 năm”.
Đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh, việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ là chính sách an sinh xã hội mà còn là đầu tư phát triển bền vững, bởi người cao tuổi là lực lượng đã cống hiến cả đời cho gia đình và xã hội, việc bảo đảm họ được chăm sóc xứng đáng thể hiện đạo lý, trách nhiệm của Nhà nước.
Bên cạnh chính sách 100% bảo hiểm y tế, Đại biểu cũng phân tích sâu về chủ trương thí điểm đa dạng hóa gói bảo hiểm y tế bổ sung. Đại biểu đồng tình xã hội hóa có kiểm soát là cần thiết nhưng nhấn mạnh nguyên tắc “mọi người dân phải được đảm bảo chăm sóc y tế cơ bản tối đa từ bảo hiểm y tế bắt buộc”. Bảo hiểm bổ sung chỉ mang tính nâng cao, tuyệt đối không được dẫn đến tình trạng phân tầng dịch vụ y tế theo khả năng chi trả, gây bất công trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Những phân tích của các đại biểu cho thấy công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cần một hệ sinh thái hoàn chỉnh, trong đó mỗi cấu phần như bệnh viện lão khoa, cơ sở dưỡng lão, chăm sóc tại cộng đồng, phục hồi chức năng, bảo hiểm y tế, chính sách xã hội hóa... đều phải được xây dựng đồng bộ, tương thích và dựa trên tầm nhìn dài hạn. "Già hóa” dân số không phải là nguy cơ nếu có sự chuẩn bị đầy đủ nhưng sẽ gây ra những khó khăn nếu hệ thống chính sách chậm trễ hoặc thiếu bền vững. Đây là yêu cầu tất yếu khi chúng ta đang ở giai đoạn già hóa nhanh, ví sức khỏe và an sinh của hàng chục triệu người cao tuổi chính là thước đo quan trọng thể hiện sự nhân văn và phát triển bền vững của đất nước.
