Các bác sĩ cảnh báo đây có thể là liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh, cần điều trị sớm trong “thời điểm vàng” 72 giờ đầu.
Những ngày thời tiết chuyển rét sâu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tục tiếp nhận các trường hợp nhập viện vì đột ngột méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín – biểu hiện dễ khiến người bệnh và gia đình lo sợ đột quỵ.
Điển hình là cháu P.N.C. (11 tuổi, Hà Nội) được đưa vào Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng trong tình trạng méo miệng, cứng cơ mặt, không cười được, mắt trái không khép kín.
Trước đó một ngày, cháu cởi áo khoác, chỉ mặc áo mỏng suốt ngày học trong thời tiết rét đậm. Các bác sĩ chẩn đoán cháu bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh. Sau một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, tình trạng vận động cơ mặt cải thiện rõ rệt.
Tương tự, ông N.V.N. (58 tuổi, Hà Nội) nhập viện sau khi xuất hiện đau họng, sưng đau tai trái, sau đó méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Kết quả chụp cắt lớp vi tính giúp loại trừ đột quỵ.
Các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên trái, biến chứng của viêm tai giữa cấp, kèm liệt dây thanh âm. Sau 10 ngày điều trị tích cực, sức khỏe bệnh nhân cải thiện đáng kể.
Ngoài ra, bà B.T.T. (83 tuổi, Hà Nội) cũng được đưa vào viện trong tình trạng miệng méo sang trái, mắt phải không nhắm kín và được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên.
Theo bác sĩ Lê Nguyên Long, Phụ trách Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, dây thần kinh số VII chi phối vận động cơ mặt, vị giác, tiết nước mắt và nước bọt.
Do đi qua ống xương hẹp, dây thần kinh này rất nhạy cảm với tình trạng phù nề. Khi vùng đầu – mặt – cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm và chèn ép dây thần kinh, dẫn đến liệt mặt.
Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh, có thể ngay khi thức dậy đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước dãi hoặc nước mắt bên liệt, nhắm mắt không kín, kèm đau âm ỉ sau tai. Các biểu hiện tiến triển trong vài giờ đến một, hai ngày nhưng không gây rối loạn ý thức.
Bác sĩ lưu ý, liệt mặt do nhiễm lạnh không kèm yếu tay chân hay tê nửa người như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện khá giống, nhiều người chủ quan hoặc xử trí sai cách.
“72 giờ đầu là thời điểm vàng trong điều trị, giúp giảm phù nề, bảo vệ dây thần kinh và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn”, bác sĩ Long nhấn mạnh.
Để phòng bệnh, người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ khi trời lạnh; tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, nhất là khi ngủ; không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt.
Khi có dấu hiệu méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời, không tự ý chữa bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, không khí lạnh đã bao trùm Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ, gây rét đậm, rét hại trên diện rộng tại Bắc Bộ và Thanh Hóa; vùng núi Bắc Bộ có nơi rét hại, nguy cơ xuất hiện băng giá. Lai Châu, Điện Biên trời rét, cục bộ rét đậm, rét hại.
Ngày 24/1, Bắc Bộ và Thanh Hóa rét đậm, vùng núi có nơi rét hại; từ 25/1 trời rét. Nghệ An đến TP Huế trời rét. Nhiệt độ thấp nhất vùng núi Bắc Bộ 8–11°C, vùng núi cao có nơi dưới 6°C; trung du, đồng bằng Bắc Bộ và Thanh Hóa 10–13°C; Nghệ An–Huế 13–16°C. Hà Nội ngày 24/1 không mưa, rét đậm; từ 25/1 đến 2/2 trời rét, nhiệt độ thấp nhất 11–13°C.
Từ đêm 25/1 đến 2/2, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù; riêng Đông Bắc Bộ khoảng 26/1 có mưa nhỏ rải rác. Rét đậm, rét hại và băng giá có thể ảnh hưởng sức khỏe, làm gia tăng dịch bệnh, gây thiệt hại cho chăn nuôi và sản xuất nông nghiệp.
