Tuy nhiên, so với các cường quốc công nghệ như Mỹ, Trung Quốc hay Nhật Bản, doanh nghiệp Việt vẫn đối mặt với không ít bất lợi về công nghệ lõi, nguồn vốn và năng lực sản xuất. Trước sức ép cạnh tranh, thay vì đối đầu trực diện với những tên tuổi lớn, một số doanh nghiệp trong nước đang tìm cơ hội từ các thị trường ngách, phát triển sản phẩm theo nhu cầu riêng của từng nhóm khách hàng.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, ông Nguyễn Khắc Huy, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần AIFIN Company chia sẻ: Các doanh nghiệp Việt không nhất thiết phải cạnh tranh trực diện với các nhà sản xuất lớn về số lượng hay giá thành ngay từ đầu. Thay vào đó, họ có thể lựa chọn những phân khúc mà mình hiểu rõ khách hàng, có khả năng tùy chỉnh nhanh và cung cấp giải pháp phù hợp hơn.
Thị trường ngách đến từ các tiệm nail tại Mỹ
+ Trước làn sóng phát triển mạnh mẽ của Robotics trên thế giới, ông nhìn nhận cơ hội nào cho doanh nghiệp Việt tham gia vào thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng nhiều thách thức này?
- Tôi cho rằng Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tham gia vào lĩnh vực robotics, nhưng doanh nghiệp cần xác định rõ mình sẽ phát triển sản phẩm phục vụ nhu cầu nào, thay vì chỉ chạy theo xu hướng công nghệ.
Trước đây, robot thường được biết đến là những cỗ máy thực hiện các thao tác cơ học, được lập trình để đảm nhiệm những công việc nhất định trong sản xuất và đời sống. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi căn bản khả năng của robot, từ cách vận hành đến tương tác với con người.
Robot ngày nay không còn đơn thuần là thiết bị có hình dáng bắt mắt hay khả năng di chuyển, mà có thể giao tiếp, phân tích thông tin, xử lý yêu cầu và hỗ trợ con người trong nhiều hoạt động như tư vấn, chăm sóc khách hàng, lễ tân hay bán hàng.
Để tạo ra những sản phẩm có giá trị thực tiễn, doanh nghiệp phải kết hợp đồng bộ nhiều năng lực, từ phần cứng, phần mềm, AI đến hệ thống dữ liệu và hạ tầng vận hành.
Với các doanh nghiệp Việt Nam, lợi thế có thể đến từ đội ngũ kỹ sư công nghệ, khả năng phát triển phần mềm và sự linh hoạt trong việc thiết kế sản phẩm theo nhu cầu khách hàng. Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ, nhất là chi phí nghiên cứu, phát triển sản phẩm, năng lực sản xuất và khả năng duy trì hệ thống khi số lượng thiết bị tăng lên.
Theo tôi, không nhất thiết phải bắt đầu bằng những robot có cấu trúc phức tạp. Doanh nghiệp có thể lựa chọn một phân khúc cụ thể, phát triển sản phẩm phù hợp rồi từng bước mở rộng.
+ Từ góc độ doanh nghiệp, ông có thể chia sẻ hành trình đưa sản phẩm robot AI tiếp cận thị trường quốc tế, cũng như cách tìm kiếm và chinh phục khách hàng nước ngoài?
- Chúng tôi khá may mắn khi có cơ hội hợp tác với một đối tác tại Mỹ, hướng đến nhóm khách hàng là các tiệm nail của người Việt.
Đây là phân khúc xuất phát từ nhu cầu thực tế. Tại Mỹ, cộng đồng người Việt hoạt động trong lĩnh vực nail khá đông. Tuy nhiên, một bộ phận nhân viên vẫn gặp khó khăn về ngoại ngữ hoặc kỹ năng giao tiếp với khách hàng bản địa. Trong khi đó, khách đến tiệm nail không chỉ sử dụng dịch vụ mà còn có nhu cầu trò chuyện, tương tác trong suốt thời gian sử dụng dịch vụ.
Từ thực tế này, chúng tôi phát triển robot có khả năng giao tiếp, trả lời câu hỏi và phiên dịch giữa các ngôn ngữ. Sản phẩm hiện có thể hỗ trợ hơn 30 ngôn ngữ, đồng thời tùy chỉnh giọng nói và cách giao tiếp theo yêu cầu của đối tác.
Bên cạnh chức năng trò chuyện, robot còn có thể kết nối với hệ thống thương mại điện tử để giới thiệu sản phẩm và hướng khách hàng đến kênh mua sắm khi có nhu cầu. Nội dung tư vấn sẽ được thiết lập dựa trên sản phẩm và định hướng kinh doanh của từng cửa hàng.
Với những cửa hàng đầu tiên, chúng tôi kỳ vọng có thể tận dụng chính tệp khách hàng người Mỹ đang sử dụng dịch vụ tại đây để tạo hiệu ứng lan tỏa. Khi khách hàng có trải nghiệm tốt và nhận thấy robot thực sự hữu ích, họ có thể giới thiệu sản phẩm đến những cửa hàng khác, qua đó giúp chúng tôi từng bước mở rộng mạng lưới khách hàng và thâm nhập sâu hơn vào thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, để làm được điều đó, trước hết sản phẩm phải có chất lượng tốt, vận hành ổn định và mang lại giá trị thực tế cho người sử dụng.
+ Vậy theo ông, với công nghệ AI phát triển mạnh mẽ như hiện nay, robot có thể thay thế con người được không?
- Tôi cho rằng robot không thể thay thế hoàn toàn con người mà chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, đảm nhận những công việc phù hợp. Thực tế, không phải khách hàng nào cũng muốn giao tiếp với máy móc, bởi tương tác trực tiếp giữa người với người vẫn có những giá trị riêng mà robot khó thay thế.
Tuy nhiên, trong một số tình huống, robot có thể phát huy hiệu quả. Chẳng hạn, tại các tiệm nail, nhân viên phải tập trung vào công việc chuyên môn nên không thể liên tục trò chuyện với khách hàng. Khi đó, robot có thể hỗ trợ giao tiếp, giới thiệu sản phẩm hoặc phiên dịch khi cần thiết. Điều này giúp giảm bớt áp lực cho nhân viên, đồng thời nâng cao trải nghiệm của khách hàng.
Làm chủ AI, tối ưu chi phí: Bài toán của robot Make in Vietnam
+ Trên thị trường hiện nay, robot của một số “cường quốc công nghệ” có lợi thế lớn về quy mô sản xuất và giá thành. Vậy, Robot Việt Nam cần tạo ra khác biệt gì để cạnh tranh, thưa ông?
- Theo tôi, robot Việt Nam muốn cạnh tranh cần tạo được khác biệt cả về phần mềm lẫn phần cứng. Một sản phẩm không thể chỉ có thiết kế đẹp, hình thức bắt mắt mà quan trọng là khả năng tương tác, xử lý thông tin và đáp ứng nhu cầu của người dùng. Nếu robot giao tiếp kém, phản hồi chậm hoặc không giải quyết được vấn đề thực tế thì rất khó duy trì sức cạnh tranh.
Với robot AI, phần mềm là yếu tố cốt lõi, quyết định khả năng hiểu yêu cầu và tương tác với con người. Trong khi đó, phần cứng cũng rất quan trọng, bởi thiết kế và trải nghiệm trực quan ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng.
Vì vậy, doanh nghiệp Việt cần phát triển song song hai yếu tố này, chú trọng năng lực AI, khả năng tùy chỉnh, huấn luyện robot theo từng ngành nghề, đồng thời bảo đảm thiết kế và khả năng vận hành ổn định. Chúng ta không nhất thiết phải cạnh tranh ngay về số lượng hay giá thành với các nhà sản xuất lớn, mà có thể tập trung vào những phân khúc cụ thể, nơi doanh nghiệp có khả năng hiểu rõ khách hàng và điều chỉnh sản phẩm nhanh chóng theo nhu cầu thực tế.
+ Để tạo ra một sản phẩm robot hoàn chỉnh có thể cạnh tranh trên thị trường, theo ông, khó khăn lớn nhất là gì?
- Để tạo ra một robot, có nhiều thành phần cần phối hợp, từ phần vỏ, mạch điện tử, camera, động cơ đến các bộ phận chuyển động. Chúng tôi có đội ngũ kỹ sư phần cứng tham gia thiết kế và phát triển mạch AI phục vụ sản phẩm. Công đoạn thiết kế, gia công và lắp ráp được thực hiện tại Việt Nam.
Tuy nhiên, việc phát triển robot không chỉ dừng ở khâu tạo ra một thiết bị hoàn chỉnh. Một vấn đề quan trọng là phải bảo đảm phần cứng tương thích với hệ thống phần mềm và hạ tầng máy chủ. Khi thiết bị hoạt động, mọi yêu cầu xử lý giọng nói, truy xuất dữ liệu hay phản hồi của AI đều cần tài nguyên tính toán.
Khó khăn lớn của chúng tôi hiện nay là tối ưu chi phí cho hệ thống máy chủ và xử lý giọng nói. Mỗi lần robot tiếp nhận câu hỏi, tìm kiếm dữ liệu hoặc sử dụng các dịch vụ API đều có thể phát sinh chi phí. Khi chỉ có vài thiết bị hoạt động, vấn đề này chưa quá lớn. Nhưng nếu hàng trăm hoặc hàng nghìn robot cùng vận hành, lượng yêu cầu tăng lên sẽ tạo áp lực đáng kể.
Nếu phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng của các nhà cung cấp bên ngoài, chi phí vận hành có thể trở thành gánh nặng. Vì vậy, doanh nghiệp phải tính toán cách xây dựng và tối ưu hạ tầng phù hợp với quy mô thực tế. Đây là bài toán cần đầu tư lâu dài, không thể giải quyết chỉ bằng việc hoàn thiện phần cứng.
+ Theo ông, cần thêm những điều kiện gì để robot mang thương hiệu Việt có thể thương mại hóa và xuất khẩu ở quy mô lớn?
- Để robot Việt có thể xuất khẩu quy mô lớn, cần giải quyết đồng thời nhiều vấn đề. Thứ nhất là năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ, đặc biệt là khả năng làm chủ phần mềm, AI và những thành phần quan trọng của thiết bị. Thứ hai là năng lực sản xuất, kiểm soát chất lượng và tối ưu chi phí. Thứ ba là hệ thống phân phối, dịch vụ kỹ thuật và hậu mãi tại thị trường nước ngoài.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần nguồn vốn đủ dài hạn cho nghiên cứu và phát triển. Robotics không phải lĩnh vực có thể đầu tư trong thời gian ngắn rồi ngay lập tức thu được kết quả. Sản phẩm phải trải qua quá trình thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện dựa trên phản hồi của người sử dụng.
Tôi cho rằng cơ hội của robot “Make in Vietnam” không chỉ nằm ở việc sản xuất được một thiết bị mang thương hiệu Việt, mà quan trọng hơn là tạo ra được giải pháp có khả năng cạnh tranh và được khách hàng quốc tế chấp nhận.
+ Xin cảm ơn ông!
