Người tiêu dùng tại khu vực vùng Vịnh đang dần thắt chặt chi tiêu khi cuộc chiến với Iran làm gia tăng bất ổn kinh tế, đẩy chi phí nhập khẩu lên cao và ảnh hưởng đến tâm lý thị trường. Xu hướng này tạo thêm sức ép cho các tập đoàn bán lẻ lớn, vốn đã chịu tác động từ sự sụt giảm lượng du khách quốc tế có mức chi tiêu cao.
Lulu Retail, một trong những nhà điều hành siêu thị lớn nhất khu vực, tuần trước cho biết tâm lý tiêu dùng suy yếu đã ảnh hưởng đến doanh số các mặt hàng phi thực phẩm. Lợi nhuận của doanh nghiệp trong 9 tháng đầu năm, tính đến tháng 9, cũng giảm 28%.
Trong khi đó, Majid Al Futtaim, tập đoàn sở hữu quyền nhượng quyền thương hiệu Carrefour tại Trung Đông, ghi nhận doanh thu bán lẻ trong nửa đầu năm giảm 6% so với cùng kỳ năm trước. Doanh nghiệp cho biết kết quả này phản ánh điều kiện tiêu dùng khó khăn hơn, đặc biệt tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Sufiyan Akhtar, Phó Chủ tịch công ty tư vấn ngân hàng đầu tư Alpen Capital, nhận định bất ổn địa chính trị kéo dài có thể khiến người tiêu dùng thận trọng hơn, nhất là với những khoản chi không thiết yếu.
Chiến tranh gây sức ép lên trụ cột kinh tế phi dầu mỏ
Cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2, sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, đã gây tổn thất đáng kể cho ngành du lịch trong khu vực. Theo Alpen Capital, doanh thu của Dubai Duty Free giảm 25,3% trong 7 tháng đầu năm do lượng hành khách sụt giảm.
Đây là diễn biến đáng chú ý đối với các nền kinh tế vùng Vịnh, vốn đã dành nhiều năm đầu tư phát triển những lĩnh vực phi dầu mỏ như du lịch, bán lẻ và dịch vụ nhằm đa dạng hóa nguồn thu. Các thành phố như Dubai và Doha xây dựng hàng loạt trung tâm thương mại, khu mua sắm cao cấp để thu hút tầng lớp cư dân giàu có và du khách quốc tế.
Tuy nhiên, khi lượng khách du lịch giảm và người dân địa phương hạn chế mua sắm, mô hình tăng trưởng dựa một phần vào tiêu dùng và du lịch cao cấp đang đối mặt với thử thách. Nếu sức mua tiếp tục suy yếu, các doanh nghiệp có thể phải cắt giảm chi phí, thu hẹp kế hoạch tuyển dụng và trì hoãn mở rộng hoạt động. Điều này có nguy cơ tạo thêm sức ép lên thị trường lao động và các lĩnh vực dịch vụ.
Theo những người am hiểu vấn đề, Majid Al Futtaim, tập đoàn đứng sau trung tâm thương mại Mall of the Emirates với khu trượt tuyết trong nhà nổi tiếng tại Dubai, đã sa thải hàng trăm nhân viên trong năm nay. Một tập đoàn bán lẻ khác là Jashanmal cũng được cho là đã cắt giảm nhân sự.
Một số chủ cửa hàng cho biết, nhiều thương hiệu xa xỉ tại các trung tâm thương mại cao cấp ở Dubai đang chứng kiến lượng khách hàng thượng lưu giảm sút. Majid Al Futtaim từ chối bình luận về thông tin sa thải, trong khi Jashanmal không phản hồi yêu cầu đưa ra ý kiến.
Áp lực đối với ngành bán lẻ còn đến từ chi phí logistics. Các quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc đáng kể vào thực phẩm nhập khẩu, trong khi tình trạng gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz buộc doanh nghiệp phải tìm kiếm những tuyến vận chuyển thay thế bằng đường bộ hoặc đường hàng không. Các phương án này thường tốn kém hơn, khiến chi phí đưa hàng hóa vào thị trường tăng lên.
Ông Akhtar cho rằng, chi phí tìm nguồn cung ứng và vận chuyển gia tăng có thể được chuyển vào giá bán lẻ. Khi giá hàng hóa tăng, sức mua của người tiêu dùng tiếp tục bị bào mòn, qua đó làm giảm nhu cầu trên thị trường.
Một số doanh nghiệp vẫn được hỗ trợ nhờ tệp khách hàng nội địa tại Saudi Arabia và UAE. Tuy nhiên, giới điều hành và chuyên gia phân tích cảnh báo lạm phát do chi phí vận chuyển tăng cao đang gây thêm áp lực lên tâm lý tiêu dùng khi xung đột đã kéo dài gần 9 tháng.
Người tiêu dùng chuyển sang lựa chọn bình dân
Dù phần lớn doanh nghiệp bán lẻ đang chịu sức ép, sự thay đổi trong thói quen mua sắm lại tạo cơ hội cho những nhà bán lẻ tập trung vào giá cả phải chăng.
Union Coop, hợp tác xã tiêu dùng lớn nhất UAE và có thế mạnh ở nhóm khách hàng nhạy cảm với giá, ghi nhận lợi nhuận ròng trong 9 tháng đầu năm tăng so với cùng kỳ năm trước.
Americana Restaurants, đơn vị vận hành các chuỗi thức ăn nhanh như Pizza Hut và Taco Bell trong khu vực, cũng báo cáo lợi nhuận 9 tháng tăng 60%. Kết quả này được hỗ trợ bởi kế hoạch mở rộng quy mô kéo dài nhiều năm tại thị trường vùng Vịnh.
Một lãnh đạo của tập đoàn cho biết khách hàng đang có xu hướng lựa chọn những thương hiệu có mức giá phải chăng hơn, chẳng hạn như KFC và Hardee’s. Khi thu nhập khả dụng giảm, người tiêu dùng thường chuyển sang các lựa chọn bình dân, tạo lợi thế cho những doanh nghiệp sở hữu danh mục thương hiệu đa dạng ở nhiều phân khúc giá.
Debashish Mukherjee, người đứng đầu bộ phận tiêu dùng và bán lẻ khu vực tại công ty tư vấn Kearney, cho rằng xu hướng này có thể tạo ra những thay đổi lâu dài đối với ngành bán lẻ.
Theo ông, nhu cầu chuyển dịch sang sản phẩm giá thấp hơn có thể thúc đẩy các thương hiệu nội địa và doanh nghiệp có vị thế vững chắc tại thị trường sở tại. Những mặt hàng thiết yếu như giấy lau bếp hay tã trẻ em không nhất thiết phải nhập khẩu từ Thụy Sĩ hoặc các tập đoàn đa quốc gia, nếu doanh nghiệp trong nước có thể cung cấp sản phẩm đáp ứng nhu cầu với mức giá cạnh tranh.
Ông Mukherjee nhận định sự đa dạng về phân khúc giá sẽ giúp người tiêu dùng ở nhiều mức thu nhập tiếp cận hàng hóa và duy trì chất lượng cuộc sống.
Những diễn biến hiện nay cho thấy thị trường bán lẻ vùng Vịnh đang phân hóa rõ hơn dưới tác động của chiến tranh và lạm phát. Trong khi các thương hiệu xa xỉ phụ thuộc vào nhóm khách hàng giàu có và du khách quốc tế đối mặt với sức ép, những doanh nghiệp có khả năng cung cấp sản phẩm thiết yếu với giá hợp lý lại có cơ hội mở rộng thị phần.
Nếu xu hướng này kéo dài, cuộc khủng hoảng không chỉ làm giảm sức mua trước mắt mà còn có thể thúc đẩy sự thay đổi trong cấu trúc tiêu dùng và ngành bán lẻ tại khu vực.
