Thời điểm đầu xuân, khi mưa phùn còn lất phất bay trên nương chè, người dân Phú Đình trong trang phục truyền thống đã nô nức trẩy hội. Từ sớm tinh mơ, nghệ nhân Nguyễn Thị Định (dân tộc Tày, thôn Trung Tâm) cẩn thận chỉnh lại từng dây đàn Tính. Với bà, mỗi thanh âm vang lên không chỉ là giai điệu, mà còn là lời gửi gắm của tổ tiên, của núi rừng.
Cách đó không xa, chị Ma Thị Phương - Đội trưởng Đội hát múa Then xã Phú Đình tất bật chuẩn bị cùng con gái và các thành viên trong đội. Đây là lần đầu tiên đội biểu diễn trực tiếp trên nương chè để cổ vũ hội thi hái chè đầu xuân. Ai cũng mong lời Then thêm ngọt, tiếng Tính thêm trong, đủ sức níu chân du khách và lan tỏa niềm tự hào văn hóa bản địa.
Giữa sắc xanh bạt ngàn, hội thi hái chè diễn ra sôi nổi. Những bàn tay thoăn thoắt hái từng búp non, những nụ cười rạng rỡ dưới vành nón lá tạo nên không khí lao động vui tươi, rộn rã. Tiếng reo vui khi giỏ chè đầy dần hòa cùng tiếng đàn, câu hát khiến không gian như một sân khấu mở giữa thiên nhiên.
Anh Nguyễn Hải (Hà Nội) cho biết, trở về Phú Đình với anh là một chuyến “về nguồn” đầy cảm xúc. Từng nhiều lần nghe kể về mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, nay được đứng giữa nương chè xanh mướt, lắng nghe câu Then vang lên giữa núi rừng, anh cảm nhận rõ sự giao thoa sống động giữa quá khứ hào hùng và nhịp sống hôm nay.
Theo lãnh đạo địa phương, hát Then không chỉ là nghệ thuật dân gian của đồng bào Tày, Nùng mà còn là nhịp thở văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống lao động.
Năm 2019, thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, càng khẳng định giá trị đặc sắc của loại hình nghệ thuật này. Ở Phú Đình, Then không tách rời ruộng nương, đồi chè; mỗi câu hát là một lát cắt đời sống, một lời cầu mùa, cầu an.
Trở lại giai đoạn 1947-1954, khi Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng, Chính phủ ở và làm việc tại đây, ATK Định Hóa từng là “trái tim” của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Hôm nay, trên nền ký ức hào hùng ấy, Phú Đình đang mở ra hướng phát triển mới.
Hiện toàn xã hiện có 30 di tích, trong đó nhiều điểm thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa - địa danh được mệnh danh là “Thủ đô gió ngàn”.
Không chỉ giàu giá trị lịch sử, Phú Đình còn sở hữu cảnh quan thơ mộng và đời sống văn hóa phong phú của 14 dân tộc anh em. Những làn điệu Then, Lượn, lễ hội Lồng Tồng, nghề làm đàn Tính, trồng và chế biến chè… tiếp tục được gìn giữ, trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch lịch sử, văn hóa và sinh thái.
Từ sắc xanh của nương chè hôm nay, Phú Đình đang từng bước kiến tạo tương lai. Để mỗi mùa xuân về, tiếng đàn Tính lại ngân vang giữa đất trời ATK, không chỉ nhắc nhớ một thời hào hùng mà còn mở ra hành trình khám phá mới - nơi truyền thống và hiện đại hòa quyện, làm nên sức sống bền bỉ của miền đất “Thủ đô gió ngàn”.
