Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz nhằm đáp trả các chiến dịch quân sự quy mô lớn từ phía Mỹ và Israel đã gây ra những xáo trộn nghiêm trọng trên thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá dầu liên tục leo thang.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn nếu eo biển Bab al-Mandab, một tuyến đường hàng hải huyết mạch khác tại Trung Đông, cũng rơi vào tình trạng gián đoạn.
Những "yết hầu" của năng lượng thế giới
Eo biển Hormuz nằm sát bờ biển Iran, là cửa ngõ duy nhất kết nối Vịnh Ba Tư với các đại dương thông qua Vịnh Oman và Biển Ả Rập.
Trong khi đó, Bab al-Mandab là eo biển hẹp dành cho tàu thuyền ra vào Biển Đỏ. Đáng chú ý, phần lớn đường bờ biển Yemen tại khu vực này đang nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng Houthi, một nhóm vũ trang được Tehran hỗ trợ.
Dù từng thực hiện nhiều cuộc tấn công vào tàu thuyền quốc tế trên Biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandab, lực lượng Houthi đến nay vẫn chưa trực tiếp tham gia vào cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định rằng nếu lực lượng này quyết định tham chiến, thị trường năng lượng thế giới sẽ phải hứng chịu thêm những cú sốc mới.
Ông Gregory Brew, chuyên gia phân tích cấp cao tại Eurasia Group, nhận định rằng mối đe dọa từ phía Houthi là hoàn toàn có thật và rất đáng lo ngại.
Theo số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), eo biển Bab al-Mandab hiện đảm nhận vận chuyển khoảng 6% lượng dầu thô giao dịch bằng đường biển trên toàn thế giới.
Nỗ lực giảm áp lực cho nguồn cung
Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, Saudi Arabia, quốc gia xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, đã tìm cách điều hướng hàng triệu thùng dầu từ Vịnh Ba Tư sang Biển Đỏ thông qua hệ thống đường ống Đông - Tây.
Chuyên gia Gregory Brew cho biết một lượng lớn tàu chở dầu hiện đang di chuyển qua Biển Đỏ để tiếp nhận dầu thô từ cảng Yanbu của Saudi Arabia.
Đây là tuyến đường xuất khẩu dầu duy nhất còn lại của quốc gia này, đóng vai trò then chốt trong việc giảm bớt áp lực khi Vịnh Ba Tư bị phong tỏa hoàn toàn.
Mặc dù vậy, ông Brew cũng cảnh báo về một kịch bản xấu nhất. Nếu lực lượng Houthi tấn công cảng Yanbu và gây gián đoạn hoạt động xuất khẩu tại đây, thế giới có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt lên tới 7 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Chiến thuật "chờ thời"
Hiện tại, lực lượng Houthi vẫn chưa đưa ra thông báo chính thức về việc tham chiến. Tuy nhiên, thủ lĩnh Abdul Malik al-Huthi tuyên bố nhóm này luôn trong tư thế sẵn sàng tấn công bất cứ lúc nào nếu thấy cần thiết.
Trong một bài phát biểu trên truyền hình vào đầu tháng 3, ông khẳng định các tay súng đang "đặt tay lên cò súng" và sẵn sàng hành động theo diễn biến tình hình.
Truyền thông khu vực cũng đưa tin lực lượng Houthi đang ở trong tình trạng báo động cao nhất. Việc nhóm này tham gia vào cuộc xung đột có thể dẫn đến việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Bab al-Mandab.
Nhiều ý kiến thắc mắc liệu sự im hơi lặng tiếng của Houthi là một chiến thuật có tính toán hay là biểu hiện của sự suy yếu.
Thực tế, các đợt không kích của Mỹ và Israel trong những năm gần đây đã làm suy giảm đáng kể năng lực chiến đấu của nhóm này. Vào tháng 5/2025, Houthi cũng đã ký kết một thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ.
Ông Ahmed Nagi, chuyên gia phân tích về Yemen tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), cho rằng quyết định đứng ngoài cuộc chiến của Houthi là một bước đi mang tính chiến lược được phối hợp với Iran.
Thay vì kích hoạt tất cả các mặt trận cùng lúc, Iran dường như đang quản lý mức độ leo thang một cách từ từ và giữ Houthi như một "quân bài dự trữ" chiến lược. Quân bài này có thể được sử dụng vào thời điểm then chốt để tạo ra áp lực kinh tế và an ninh lớn hơn trên Biển Đỏ.
Dù lực lượng Houthi có sự tự chủ nhất định, nhưng họ vẫn là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới tầm ảnh hưởng của Iran tại khu vực.
Nếu áp lực quân sự đối với Iran tăng lên hoặc cuộc chiến bước vào giai đoạn quyết định, Houthi nhiều khả năng sẽ nhập cuộc bất chấp những khó khăn về kinh tế và quân sự nội tại. Do đó, sự kiềm chế hiện tại được xem là lựa chọn về thời điểm hơn là sự do dự.
