Dự thảo được xây dựng để thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, trong đó có Nghị quyết 29-NQ/TW (2013) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và Nghị quyết 71-NQ/TW (2025) của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục.
Văn bản tập trung xử lý những khó khăn, bất cập hiện nay và đề xuất giải pháp chiến lược hướng tới một nền giáo dục hiện đại, hội nhập.
Dự thảo nghị quyết đưa ra 6 nhóm chính sách trọng tâm.
Về nhân lực và quản trị, cơ quan quản lý trực tiếp sẽ bổ nhiệm lãnh đạo các trường; Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo có toàn quyền quản lý, sử dụng đội ngũ nhà giáo, cán bộ mầm non và phổ thông.
Bộ trưởng Giáo dục ban hành tiêu chuẩn, tiêu chí đối với lãnh đạo ngành ở địa phương. Giáo viên sẽ được hưởng phụ cấp ưu đãi, đồng thời có cơ chế tuyển dụng đãi ngộ linh hoạt để thu hút nhân lực chất lượng cao, hướng tới xây dựng đội ngũ đạt chuẩn khu vực và quốc tế.
Về chương trình và nội dung giáo dục, Chính phủ quyết định các chủ trương cải cách lớn, đặt hàng đào tạo với doanh nghiệp, xây dựng hệ thống công nhận kết quả học tập để bảo đảm liên thông và học tập suốt đời.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm quyết định một bộ sách giáo khoa phổ thông thống nhất, cho phép thí điểm mô hình giáo dục mới và triển khai chương trình đại học mở, linh hoạt, gắn với nhu cầu thị trường lao động.
Ở lĩnh vực chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, dự thảo thí điểm mô hình hợp tác Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp để xây dựng Nền tảng giáo dục quốc gia thông minh, phát triển cơ sở dữ liệu nhân lực kết nối với thị trường lao động.
Các trường đại học được khuyến khích phát triển mô hình “đại học số”, chia sẻ phòng thí nghiệm, đẩy mạnh nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Trong hội nhập quốc tế, chính sách đáng chú ý là miễn thị thực và giấy phép lao động trong 5 năm cho chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài có trình độ tiến sĩ giảng dạy, nghiên cứu tại Việt Nam.
Các trường đại học trọng điểm được phép xác nhận chuyên gia không thuộc diện cấp giấy phép lao động, tự tổ chức hội thảo quốc tế và liên kết với các trường top 500 thế giới để mở phân hiệu tại Việt Nam. Sinh viên quốc tế được phép làm thêm tối đa 20 giờ mỗi tuần.
Về Quỹ học bổng quốc gia, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ quản lý quỹ với nguồn từ ngân sách và xã hội hóa, nhằm cấp học bổng tài năng, hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát triển kỹ năng nghề, khuyến khích học tập và nghiên cứu. Quỹ vận hành theo nguyên tắc công khai, minh bạch, có kiểm toán độc lập.
Cuối cùng, về tài chính và đầu tư, ngân sách nhà nước dành tối thiểu 20% tổng chi cho giáo dục, trong đó giáo dục đại học không dưới 3%.
Chính sách ưu tiên mầm non, phổ thông và vùng khó khăn, đồng thời đặt mục tiêu giáo dục bắt buộc đến hết THCS vào năm 2030, phổ cập THPT năm 2035, miễn phí sách giáo khoa trước 2030. Ngoài ra, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội và TP Hồ Chí Minh được trao quyền phê duyệt đầu tư công trung hạn.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, những cơ chế đặc thù này sẽ tạo nền tảng cho một hệ thống giáo dục tinh gọn, hiện đại, hội nhập quốc tế, đồng thời giải quyết các “nút thắt” lớn về nhân lực, tài chính và quản trị.
Dự thảo nghị quyết dự kiến được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 10 tới.
