(CLO) Chiều 7/10, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo. Cùng dự có Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình, Trưởng Ban dân vận Trung ương Trương Thị Mai cùng lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đặt vấn đề, trong khi các quy định của pháp luật ngày càng hoàn thiện nhưng số vụ khiếu nại, tố cáo liên quan tới đất đai lại tăng, phải chăng do chính sách pháp luật vẫn chưa đủ hay do khâu tổ chức thực thi pháp luật chưa đủ, chưa quyết liệt?
Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đề nghị các đại biểu tham dự hội nghị làm rõ nguyên nhân, đề xuất các giải pháp, cơ chế, chính sách nhằm giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp, kéo dài. Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Tinh thần là giải quyết dứt điểm chứ không chỉ giải quyết hết thẩm quyền. Phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, có những quyền lợi có thể người dân chưa đủ căn cứ về pháp lý nhưng lại chính đáng. Ngoài những quy định hiện hành thì cần sửa đổi, bổ sung chủ trương, chính sách như thế nào”.
Báo cáo công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo giai đoạn 2012-2015 của Thanh tra Chính phủ cho biết, các cơ quan hành chính Nhà nước đã tiếp hơn 1,5 triệu lượt người đến khiếu nại, tố cáo, phản ánh, giảm 4,3% so với giai đoạn trước. Số vụ việc là trên 778.700 vụ, nhưng số đoàn đông người lại có xu hướng gia tăng so với giai đoạn trước, đặc biệt là khu vực miền Trung-Tây Nguyên.
Thanh tra Chính phủ đánh giá, phần lớn các vụ việc khiếu nại đông người, phức tạp là những vụ việc khởi nguồn từ những năm trước, chưa được giải quyết dứt điểm; nhiều trường hợp đã được các cấp giải quyết đúng pháp luật nhưng công dân vẫn tiếp tục khiếu kiện kéo dài. Tính chất của các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, bức xúc chủ yếu liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế-xã hội…
Theo Thanh tra Chính phủ, pháp luật đất đai tuy hoàn thiện hơn, nhưng trong một số trường hợp chưa giải quyết được hài hòa mối quan hệ giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng đất; một số chính sách đất đai còn bất cập. Do đó, lượng đơn thư về vấn đề thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng không giảm so với trước thời điểm Luật Đất đai 2013 có hiệu lực.
Bên cạnh đó công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn có một số hạn chế; thủ trưởng cơ quan hành chính ở một số nơi chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định; một số trường hợp có thái độ không đúng, thiếu khách quan công tâm trong thực thi công vụ.
Tại hội nghị, lãnh đạo các Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Xây dựng, UBND thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, UBND các tỉnh Quảng Ninh, Đồng Tháp, Đắk Nông, Lai Châu đã báo cáo làm rõ thêm, nhất là về các vụ việc phức tạp trên địa bàn.
Kết luận hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá các bộ ngành, địa phương đã có nhiều nỗ lực, rất cố gắng trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo. Tính đến ngày 15/8/2016, các cơ quan hành chính nhà nước đã xem xét, giải quyết 522 vụ trong tổng số 528 vụ việc theo kế hoạch, có 392 vụ việc đủ điều kiện ban hành thông báo chấm dứt thụ lý, đã ban bành 209 thông báo chấm dứt.
Tuy nhiên, Thủ tướng nhấn mạnh, hội nghị này cần tập trung nêu rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân để tạo chuyển biến trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Thủ tướng nêu rõ những nguyên nhân dẫn tới khiếu nại, tố cáo phức tạp, đông người, kéo dài; trong số đơn khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai thì khoảng 70% là khiếu nại hành chính về đất đai, trong đó 40% liên quan tới thu hồi đất, tái định cư. Thủ tướng cho rằng cần nhận diện đây là mấu chốt để giải quyết và nhắc tới những vấn đề xảy ra ở một số nơi như giá đền bù chưa hợp lý, trình tự thu hồi đất không minh bạch, rõ ràng, bố trí nơi tái định cư điều kiện sinh hoạt khó khăn. Trong quy hoạch đô thị thì việc lấy ý kiến người dân, công khai quy hoạch còn hình thức, tình trạng quy hoạch treo khiến người dân không có đất sản xuất…
Bên cạnh đó, một số quy định của pháp luật đã thể hiện bất cập cần bổ sung, không còn phù hợp với thực tiễn, nhất là Luật Đất đai, trong đó có vấn đề giá đất. Thủ tướng nêu rõ, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài chính phải có trách nhiệm đề xuất với Chính phủ việc sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai.
Nguyên nhân nữa là, trong một số trường hợp, người đứng đầu địa phương, đơn vị còn chưa coi trọng đúng mức công tác tiếp công dân, chưa công khai lịch tiếp dân, ngại đối thoại với dân, trong đó có những vị chủ tịch “chưa bao giờ tiếp dân”.
Thủ tướng thẳng thắn cho rằng, vẫn còn những trường hợp chưa thực sự quan tâm tới quyền lợi chính đáng của người dân, giải quyết chậm, kéo dài, người dân phải chờ đợi lâu, thậm chí giải quyết sai sót, khiến người dân bức xúc và khiếu kiện vượt cấp. Bên cạnh đó, một số địa phương viện nhiều lý do khác nhau, như dựa vào việc hết thời hiệu để không xem xét giải quyết, mặc dù công dân đã cung cấp thêm thông tin chứng minh rằng việc khiếu nại, tố cáo là có cơ sở.
“Khi tôi còn làm Phó Thủ tướng, giải phóng mặt bằng các dự án mở rộng Quốc lộ 1, tôi hỏi thì người dân nói họ ở đây 40 năm rồi, nhưng cán bộ đòi giấy tờ. Người ta ở đây 40 năm rồi thì còn cần giấy tờ gì, phải quyết cho họ chứ”, Thủ tướng nêu thực tế này và nhấn mạnh, “nếu giải quyết có tình, có lý cho dân, không tham ô tham nhũng thì không ai kỷ luật các đồng chí”.
Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ rõ, trước hết, các cơ quan, các cán bộ, công chức phải sát dân, lắng nghe dân, quan tâm lợi ích chính đáng của người dân. Cả bộ máy phải làm việc theo tinh thần Chính phủ kiến tạo, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân, sâu sát, quyết liệt, chủ động giải quyết các vụ việc, “đừng để mất bò mới lo làm chuồng, nước đến chân mới nhảy”.
Cùng với đó, tăng cường rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật để người dân thực hiện quyền khiếu nại tố cáo. Coi trọng công tác vận động nhân dân, làm cho dân hiểu, nói cho dân tin, lưu ý công tác hỗ trợ, tư vấn pháp lý cho người dân.
Thủ tướng nhấn mạnh, cần đặc biệt quan tâm, chấn chỉnh nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng công khai, minh bạch, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng cơ bản, cấp phát ngân sách, thực hiện nghiêm trách nhiệm giải trình, xử lý nghiêm các sai phạm và công khai trước nhân dân.
Khi xảy ra vụ việc tố cáo, khiếu nại đông người thì Chủ tịch UBND các địa phương phải trực tiếp đối thoại với dân, Thủ tướng yêu cầu. Trường hợp khiếu nại tố cáo đông người tới các cơ quan Trung ương thì Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố phải phối hợp với Thanh tra Chính phủ và các cơ quan liên quan vận động người dân về địa phương, sau đó kịp thời đối thoại, giải quyết.
Sau hội nghị này, Thanh tra Chính phủ phối hợp với Văn phòng Chính phủ sẽ xây dựng Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, để các ngành, các cấp, đặc biệt là các địa phương làm tốt hơn công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo trong thời gian tới.
PV
